Τα μεγαλύτερα σε μέγεθος έργα του Μοντριάν παρουσιάστηκαν πριν από λίγες ημέρες και δεν είναι άλλα από τα έργα του με τα διάσημα κίτρινα και μπλε τετράγωνα, που κόσμησαν τις πλευρές του Δημαρχείου της Χάγης. Το δημοτικό συμβούλιο της πόλης αποφάσισε να τιμήσει με αυτό τον τρόπο τον πιο διάσημο δημότη του, κηρύσσοντας και τους εορτασμούς  του έτους Μοντριάν και της συμβολής του στο καλλιτεχνικό κίνημα «De Stijl» που συμπληρώνονται 100 χρόνια από την εμφάνισή του και μαζί με τον Theo van Doesburg ήταν δυο από τους κύριους εκφραστές του.

Ο Πιτ Μοντριάν θεωρείται από τους πλέον επιδραστικούς ζωγράφους του 20ού αιώνα. Τα σχέδιά του πέρασαν στη μόδα και την ποπ κουλτούρα και το έργο του 1944 «Victory Boogie Woogie» θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά έργα τέχνης του 20ού αιώνα. Σήμερα βρίσκεται στο Gemeentemuseum της Χάγης, το οποίο στεγάζει επίσης περίπου 300 έργα του, τη μεγαλύτερη συλλογή στον κόσμο.

Ο Μοντριάν γεννήθηκε στην πόλη Αμερσφόρτ της Ολλανδίας και σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Άμστερνταμ την περίοδο 1892 – 1895 χωρίς να σημειώσει αξιοσημείωτες επιδόσεις. Τα πρώτα του έργα – κυρίως τοπία – χαρακτηρίζονται από νατουραλιστικά και ιμπρεσιονιστικά στοιχεία ενώ είναι επηρεασμένα και από τα έντονα χρώματα των φωβιστών. Η τέχνη του Μοντριάν είναι παράλληλα συνδεδεμένη και με τις έντονες πνευματικές του αναζητήσεις, καθώς από το 1908 δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τη θεοσοφία. Το έργο του Μοντριάν μέχρι το 1912 είναι επίσης επηρεασμένο από το κίνημα του κυβισμού, με το οποίο ήρθε σε επαφή ο Μοντριάν χάρη στην έκθεση κυβισμού στο Άμστερνταμ, το 1911. Το 1912 ο Μοντριάν επισκέπτεται το Παρίσι όπου εστιάζει ακόμα περισσότερο στον κυβισμό. Είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία υπογράφει ως «Mondrian» αντί του πραγματικού του ονόματος «Mondriaan». Η παραμονή του για περίπου δύο χρόνια στο Παρίσι σημαδεύεται από την επαφή του με το έργο του Ζωρζ Μπρακ, του Πικάσο αλλά και του Σεζάν και η σημαντική επίδραση που ασκούν οι συγκεκριμένοι ζωγράφοι στο προσωπικό του έργο. Τα έργα του σταδιακά αποκτούν πιο έντονα γεωμετρικά χαρακτηριστικά ενώ τείνουν να γίνουν περισσότερο αφηρημένα, χρησιμοποιώντας στοιχεία του κυβισμού, χωρίς όμως να τον υιοθετεί πλήρως.

Piet Mondrian, 1921, Composition with Red, Green and Blue

Piet Mondrian, 1921, Composition with Red, Green and Blue

Σε αντίθεση με τους κυβιστές, ο Μοντριάν αναζητούσε τον συγκερασμό της ζωγραφικής με τους πνευματικούς και φιλοσοφικούς του στοχασμούς, με αποτέλεσμα να έρθει τελικά σε οριστική ρήξη με την εικονική ζωγραφική των ρεαλιστικών αναπαραστάσεων. Η επιστροφή του στην Ολλανδία συνοδεύεται με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου πολέμου και για το λόγο αυτό παραμένει αναγκαστικά στην Ολλανδία μέχρι τη λήξη του. Στο διάστημα αυτό συνδέεται με τους Bart van der Leck και Theo van Doesburg. Με τον τελευταίο θα δημιουργήσουν και την περιοδική έκδοση De Stijl, στην οποία δημοσιεύουν θεωρητικές απόψεις που θα αποτελέσουν και τη βάση για το κίνημα του νεοπλαστικισμού (ή κίνημα De Stijl).

Ο ίδιος ο Μοντριάν, την περίοδο 1917 – 1918, δημοσιεύει τη θεωρητική μελέτη The New Plastic in Painting, όπου καταγράφει συστηματικά το νέο ύφος που εκπροσωπεί. Ο Μοντριάν επιστρέφει στο Παρίσι το 1919 όπου και παραμένει μέχρι το 1938 καλλιεργώντας ένα προσωπικό και αναγνωρίσιμο καλλιτεχνικό ύφος. Οι πίνακες του αυτής της περιόδου χαρακτηρίζονται από το γενικότερο ύφος του νεοπλαστικισμού και αποτελούν αφηρημένες γεωμετρικές συνθέσεις, όπου κυριαρχούν λεπτές, μαύρες, οριζόντιες ή κάθετες γραμμές σχηματίζοντας ένα είδος πλέγματος που διακόπτεται από την παρουσία έγχρωμων γεωμετρικών όγκων, συνήθως παραλληλόγραμμες ή τετραγωνικές επιφάνειες. Ένα σημαντικό στοιχείο της ιδιαίτερης τεχνοτροπίας του Μοντριάν είναι ο μινιμαλισμός και η απλοϊκότητα των νέων συνθέσεων.

Victory Boogie-Woogie, 1944

Victory Boogie-Woogie, 1944

Το Σεπτέμβριο του 1938, με την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού εγκαταλείπει το Παρίσι για το Λονδίνο ενώ δύο χρόνια αργότερα εγκαταλείπει οριστικά την Ευρώπη για την Αμερική και ειδικότερα την πόλη της Νέας Υόρκης όπου θα παραμείνει μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1944.

 "Mondrian" day dress, autumn 1965, Yves Saint Laurent

“Mondrian” day dress, autumn 1965, Yves Saint Laurent

Piet Modrian, 1921

Piet Modrian, 1921

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: ©Jerry Lampen/AFP/Getty Images