Φωτογράφος, καλλιτέχνης της πρωτοπορίας της δεκαετίας του ’30 και της περιόδου του σουρεαλισμού, η Ντόρα Μάαρ άφησε ένα ανεξίτηλο σημάδι στην τέχνη, του οποίου η έκταση και η δημιουργική δύναμη δεν έχουν ερευνηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα. Το Μπομπούρ αναλαμβάνει να «αποκαταστήσει» και να φωτίσει την προσωπικότητα της μυστηριώδους ερωμένης και μούσας του Πικάσο με μια έκθεση αφιερωμένη στο έργο της που διατρέχει τη ζωή της αλλά και τις σχέσεις της με τους καλλιτεχνικούς κύκλους της εποχής, με περιστατικά γνωστά και άγνωστα μέχρι σήμερα.

«Ποια είναι η Ντόρα Μάαρ;». Η έκθεση απαντά σε αυτό το ερώτημα θέλοντας να αποκαλύψει στα μάτια των επισκεπτών μια από τις πιο ξεχωριστές προσωπικότητες του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. Σε συνεργασία με το Μουσείο J. Paul Getty του Λος Άντζελες, πλήθος ντοκουμέντων και φωτογραφιών, καθώς και το χρονικό της ζωής της παρουσιάζονται προκειμένου να επανεξεταστούν και να χυθεί άπλετο φως στη ζωή και τη δημιουργική της πορεία.

Η Ντόρα Μάαρ που πέθανε στο Παρίσι το 2007 υπήρξε για πολλούς η πιο μοναχική και μυστηριώδης από τις γυναίκες με τις οποίες ο Πικάσο μοιράστηκε τη ζωή του. Μέχρι το τέλος, τον Ιούλιο του 2007, μέχρι τα 89 της χρόνια, μίλησε ελάχιστα για τον Πικάσο, ενώ κατείχε μια συλλογή έργων του Πικάσο που αρνήθηκε να πουλήσει ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής της.

Η Henriette Theodora Markovitch, όπως ήταν το πλήρες όνομά της, ήταν κόρη του Κροάτη αρχιτέκτονα Joseph Markovitch, διάσημου στην εποχή για τα έργα του και πήρε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Ντόρα Μάαρ όταν αποφάσισε να πάρει μαθήματα στη Σχολή Φωτογραφίας του Παρισιού, ενώ είχε ήδη γραφτεί στην École des Beaux-Arts και την Académie Julian, η οποία προσέφερε στις γυναίκες σπουδάστριες ίδια εκπαίδευση με αυτή των ανδρών.

Πολύ νέα άρχισε να συχνάζει στο café de la place Blanche, στέκι των σουρεαλιστών, ενώ ταξίδεψε στη Βαρκελώνη και στη συνέχεια στο Λονδίνο, όπου φωτογράφισε τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης μετά το οικονομικό κραχ στη Wall Street το 1929. Η Μάαρ φωτογράφιζε με μια μικρή Rolleiflex, και αυτές είναι οι πρώτες γνωστές της φωτογραφίες. Από τις αρχές του 1930 είχε δικό της φωτογραφικό στούντιο με τον Pierre Kéfer, με τον οποίο φωτογράφιζαν για περιοδικά και διαφημίσεις. Μεγάλο μέρος του έργου της επηρεάζεται έντονα από την αριστερή πολιτική της εποχής, που απεικονίζει συχνά εκείνους που είχαν πέσει σε κατάθλιψη από τη φτώχεια. Ήταν μέλος της ριζοσπαστικής «Ένωσης διανοουμένων ενάντια στον φασισμό».

Η Ντόρα Μάαρ γνωρίζει τον Πικάσο ενώ εκείνος περνά μία από τις πιο άσχημες περιόδους της ζωής του. Δεν έχει χωρίσει οριστικά με την Όλγα, η οποία του κάνει τρομερές σκηνές ζηλοτυπίας, έχει ήδη σχέση με την Μαρί-Τερέζ από την οποία έχει αποκτήσει και μια κόρη, τη Μάγια, και η διπλή ζωή που κάνει είναι ανυπόφορη. Ενώ τριγυρίζει στα καφέ του Σεν Ζερμέν ντε Πρε γνωρίζει τη Ντόρα, η οποία είναι εκείνη την εποχή ερωμένη του Ζορζ Μπατάιγ. Η Ντόρα καθισμένη σε ένα τραπέζι κάρφωνε ένα σουγιά ανάμεσα στα δάχτυλα της ανοιχτής παλάμης της επάνω στο τραπέζι. Το αίμα δε την πτοεί αλλά ο Πικάσο τη διατάζει κυριολεκτικά να σταματήσει. Αυτή η πρώτη τους συνάντηση τελειώνει με τον Πικάσο να παίρνει τα γάντια της ως ενθύμιο της μοιραίας τους όπως αποδείχτηκε συνάντησης.

Η Γκερνίκα φωτογραφημένη από την Ντόρα Μααρ

Portrait of Dora Maar 1939

Ο Πικάσο εγκαταλείπει την Όλγα. Ερωτευμένος με τη Ντόρα τής εξομολογείται το πάθος του αλλά και την αδυναμία του να αφήσει την Μαρί -Τερέζ. Εκείνη δείχνει κατανόηση και έτσι ξεκινά μια θυελλώδης ερωτική σχέση. Η Ντόρα γίνεται μούσα και συνένοχος του Πικάσο, τον εμπνέει και του δημιουργεί νέο πάθος για τη δουλειά του. Με τη Ντόρα στο πλευρό του ξεκινά να ζωγραφίζει την Γκερνίκα, ενώ εκείνη φωτογραφίζει όλα τα στάδια της δημιουργίας του έργου.

Η Ντόρα Μάαρ γίνεται μοντέλο του σε εμβληματικά έργα όπως τα: «Η Ντόρα Μάαρ και ο μινώταυρος» (1936), «Η Ντόρα Μάαρ με πράσινα νύχια» (1936), «Πορτρέτο της Ντόρας με στεφάνι από λουλούδια» (1937), «Η Ντόρα με ψάθινο καπέλο» (1938) και άλλα. Πικάσο και Μάαρ περνούν στη Ρουαγιάν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όταν επιστρέφουν τελικά στο Παρίσι το βρίσκουν ερημωμένο, ψυχρό, γεμάτο συνοφρυωμένους κατοίκους. Η Ντόρα γίνεται διάσημο μοντέλο, περιζήτητη μεταξύ των ζωγράφων της εποχής. Η σχέση τους αρχίζει να περνά κρίση και το 1945 ο Πικάσο γνωρίζει στα εγκαίνια μιας έκθεσης ζωγραφικής της Ντόρας τη νεαρή Φρανσουάζ Ζιλό, την οποία και ερωτεύεται. Ο χωρισμός τους την κάνει να βυθιστεί στην κατάθλιψη. Νοσηλεύεται στην κλινική της Αγίας Αννας και στη συνέχεια αποσύρεται στο σπίτι της στη Μενέρμπ.

«Ξεπέρασα το κύμα/ και τώρα ελεύθερη να δράσω προς το εσωτερικό καλοκαίρι/ ακούω αυτό το μυστικό μέσα στο είναι/ αυτό το μυστικό/ μυστικό και για μένα την ίδια», έγραφε στα ποιήματά της η Ντόρα Μάαρ.

Η όμορφη καστανή 29χρονη μυστηριώδης γυναίκα που είχε γοητεύσει τον 54χρονο Πικάσο δήλωνε μετά το χωρισμό της :

«Μετά τον Πικάσο, ο Θεός». Μέχρι το τέλος έζησε τυλιγμένη στο μυστήριο και το μύθο.

Dora Maar au Chat. Pablo Picasso, 1941.

Info:

Η έκθεση «Ντόρα Μάαρ» θα διαρκέσει από τις 5 Ιουνίου έως τις 29 Ιουλίου 2019