Κείμενο: Μαριγώ Σιάκκα

Στην έκθεση φωτογραφίας «½ ένα» είδαμε εικόνες από 23 διαφορετικούς φάρους της Ελλάδας. Ο φωτογράφος και σκηνοθέτης Κώστας Ντάνης με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης, μας εξηγεί τους λόγους που τον οδήγησαν σε αυτή την καλλιτεχνική αναζήτηση και μας μεταφέρει το κλίμα αυτού του μεγάλου ταξιδιού που διήρκησε δυο χρόνια.   

Τι είναι για εσάς η τέχνη της φωτογραφίας;

Νομίζω ότι θα πρέπει πια να διαχωρίσουμε την τέχνη από την τεχνική. Όπως στη ζωγραφική και τη μουσική υπάρχει η τεχνική, έτσι και στη φωτογραφία. Η αισθητική όμως και η εικαστική υπόσταση ενός έργου οφείλεται αποκλειστικά στον άνθρωπο και όχι στο μέσο και τη διαδικασία με το οποίο το πετυχαίνει. Η προσωπικότητα, οι εμπειρίες και η εκπαίδευση παίζουν το σημαντικότερο ρόλο στην εικαστική δημιουργία, έτσι η άποψη μου είναι, ότι η τέχνη της φωτογραφίας, είναι απλά η ικανότητα να δημιουργείς εικόνες, το τι περιέχουν που είναι και η ουσία του πράγματος, είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία…

Η έκθεση με τίτλο «½ ένα», εμπεριέχει φωτογραφίες φάρων και όπως αναφέρετε επιλέξατε αυτό τον τίτλο γιατί, «αποτυπώνει την εμπειρική ρυθμική μέτρηση που χρησιμοποιούν οι ναυτικοί για να υπολογίσουν τον χρόνο που μεσολαβεί ενδιάμεσα σε φως και σκότος». Πόσο σημαντική είναι για σας η αποτύπωση αυτής της σχέσης;

Όσο σημαντική είναι η σχέση φωτός και σκότους για ένα ναυτικό που συναντά ένα φάρο, τόσο σημαντική είναι και για τη φωτογραφία. Η σχέση αυτή είναι κάθε φόρα, σε κάθε κλικ της μηχανής, που δίνει το αποτέλεσμα της εικόνας. Είναι η απαρχή της φωτογραφίας. Στην προκειμένη περίπτωση, η σχέση αυτή, μέσα από τη συχνότητα αναλαμπής του φάρου, τον έναστρο ουρανό, τα φλας που χρωμάτιζαν τα κτίρια, δημιούργησε περιορισμούς, αλλά και εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Γιατί επιλέξατε συγκεκριμένα τους φάρους, ως σύμβολο αναπαραγωγής της σχέσης μεταξύ φωτός και σκοταδιού;

Όσον αφορά τον φάρο, εκτός από την ιστορική αξία (ή αξία διαχρονικά στην ιστορία), υπάρχει μέσα στην συνείδησή μας σαν τον οδηγό και τον προστάτη μας, από την πρώτη στιγμή της αμφισβήτησης και της αναζήτησης. Το φως μέσα στο σκοτάδι είναι ο πρωταγωνιστής στην ιδέα. Προσπάθησα να αποτυπώσω τις πήγες του φωτός όπως είναι τα αστέρια, το φως που εκπέμπει ο φάρος, και ταυτόχρονα να φωτίσω εγώ τον φάρο, το ίδιο κτίριο που σαν σκιά φωτίζει τους ναυτικούς δρόμους πάνω από ένα αιώνα τώρα. Ο λόγος μάλιστα που επέλεξα να εκτυπώσω τις φωτογραφίες σε μέταλλο είναι γιατί θεωρώ ότι αναδεικνύει βέλτιστα τη σχέση και τις υφές του φωτός και του σκότους.

 Πέρα από το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα η έκθεση αυτή θα μπορούσαμε να πούμε ότι λειτουργεί και ως ένας αρχιτεκτονικός κατάλογος των φάρων της Ελλάδας. Σας ενδιαφέρει η καταγραφή αρχιτεκτονικών μοτίβων;

Απόλυτα, η αρχιτεκτονική αξία τους είναι αδιαμφισβήτητη, εξάλλου περισσότεροι από 40 φάροι στην Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως Διατηρητέα Ιστορικά Νεώτερα Μνημεία. Θα ήθελα με τον τρόπο μου να συνεισφέρω στην ευαισθητοποίηση του κόσμου, ώστε να συνεχιστούν οι προσπάθειες αναστήλωσης όλων των φάρων στην Ελληνική επικράτεια. Έχουμε μια τόσο σπουδαία ναυτική παράδοση που είναι τεράστιο ατόπημα να μην την προστατεύσουμε, να τη διατηρήσουμε και να την αναδείξουμε.

 Τα έργα που παρουσιάζετε είναι αποτέλεσμα μιας έρευνας που κράτησε 2 χρόνια, υπάρχει κάποιο συμβάν μέσα σε αυτά τα χρόνια, που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε;

Θα μπορούσα να σας περιγράψω 35 συμβάντα! Κάθε φάρος ήταν μία ιστορία. Η πρόσβαση είναι δύσκολη στους περισσότερους από αυτούς. Πόσο μάλλον το βράδυ, όπως σε μια περίπτωση που χαθήκαμε στην επιστροφή από τον κάβο Μαλιά. Ευτυχώς, με οδήγησε πίσω ένας βοσκός. Όλη αυτή η προσπάθεια δεν γίνεται από ένα άτομο. Εκτός από δυσκολίες όπως η πρόσβαση και οι συνθήκες, υπάρχουν και τεχνικές δυσκολίες. Όλο το ταξίδι των φάρων το έκανα με την σύντροφό μου Λυδία Θεμελή, η οποία με βοήθησε στους επί τόπου χρωματισμούς και με στήριξε αδιάκοπα να πραγματοποιήσουμε όλο αυτό το project. Μεγάλο ενδιαφέρον είχε επίσης ότι στις συζητήσεις μου με τους ντόπιους, έπαιρνα συγκεχυμένες πληροφορίες, και αυτό γιατί η τελευταία επαφή τους ήταν σε κάποια εκδρομή με το σχολείο. Άλλες εξιστορήσεις περιλαμβάνουν αυτούς που βρήκα σβηστούς ή όπως στην περίπτωση του Άστρους Κυνουρίας, που ο φάρος είχε «μετακομίσει» σε ένα λόφο, και τον ανακάλυψα τυχαία πάνω από το σπίτι μιας φίλης, που μου τον υπέδειξε.