Κορφόνυχα μες στη φωτιά σε ταραχώδη θράκα
χρονάκια μου και χρόνια
έκανα γω το μπόι μου βλαστοβολώντας ύψος
χωρίς να συμβουλεύομαι
κακούς ονειροκρίτες και θολά μαντεία.
Δεν αναμέτρησα κινδύνους· αποτεφρώθηκα.
Πίστεψα στα χρυσάνθεμα, ορκίστηκα στη χλόη
Κι όπως ρηκάζει επιστήθιος άνεμος από βροχερά
συμπεράσματα
στα ερυθρά χαλάσματα του ήλιου ξαναφαίνομαι
κι ανιστορώ τα ρόδινα νεφρά μου.

Τι σκέφτεσαι Άρη και ανέβασες τη Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη; Ο Άρης Μπαλής απαντά στο ελculture με ένα δικό του κείμενο:

Ο Νίκος Καρούζος και η Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη.
Νεολιθική. Νυχτωδία.
Είναι όντως ποίημα; Η Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη ως ΤΟ ποίημα και ως οτιδήποτε άλλο εκτός από ποίημα.
Πώς θα καταφέρουμε αυτή την ανοιχτότητα που έχει και ως δομή και ως περιεχόμενο το εν λόγω κείμενο να τη διατηρήσουμε στην παράσταση;

Θυμάμαι δυο μήνες πριν, όταν είχαμε ξεκινήσει ήδη πρόβες, δεν ήμασταν σίγουροι ακόμα ότι θα χρησιμοποιούσαμε όλο το ποίημα, ως λόγο. Ως έμπνευση και ως υλικό, φυσικά! Αυτό ήταν που μας συγκέντρωσε, τους εν λόγω ανθρώπους. Αλλά ως λόγο; Κάποιος, ίσως και εγώ, δεν θυμάμαι, πρότεινε να κρατήσουμε πέντε φράσεις μόνο. Τελικά, προφανώς, ακούγεται ολόκληρο.
Ίσως υπήρχε ένας φόβος τι ακριβώς θα επικοινωνηθεί και ποιος είναι ο βέλτιστος τρόπος να ειπωθεί αυτό το ποίημα. Αλλά καταλάβαμε ότι δεν υπάρχει κάποιος προδιαγεγραμμένος τρόπος.
Καταλαβαίναμε ότι είναι ένα ποίημα δύσκολο. Αλλά καθόλου κρυπτικό. Αν αφεθείς, σού αποκαλύπτει κόσμους. Πολλούς παράλληλους, επικαλυπτόμενους κόσμους. Αντιφατικούς μεταξύ τους, μερικούς αποσπασματικούς και συμπαντικούς ταυτόχρονα. Αλλά πρέπει να αφεθείς. Κοινώς, να πάρεις τον αντίθετο δρόμο, απ’ ό,τι συνηθίζεται.

Δεν λέει την Αλήθεια. Ο Καρούζος σε αυτό το ποίημα λέει απλά «την πρόσληψή του για τον κόσμο, αυτό που τον κρατάει όρθιο και ζωντανό», δανειζόμαστε τα λόγια της Αόρατης Επιτροπής. Έτσι νομίζουμε τουλάχιστον.
Διαρκής αγωνία να μην εγκλωβιστούμε σε προδιαγεγραμμένους τρόπους, σε συγκεκριμένη αλήθεια. Να οραματιστούμε επιθυμητικά ένα σύμπαν και να το πραγματώσουμε σκηνικά. Συγκέντρωση στον στόχο.
Συγκέντρωση στον Νίκο Καρούζο. Συνεντεύξεις, κείμενα, αναφορές σε αυτόν, ιστορίες για αυτόν. Φωτογραφίες του. Η φωτογραφία στο Υπόγειο. Να φτιάξουμε και μεις το Υπόγειο. Το Υπόγειό μας.

Ο Νίκος Καρούζος ως ύπαρξη μάς συνταράσσει όλους. Αυτός είναι ο πρώτος κοινός τόπος. Μας διαπερνά η γραφή του και η στάση του απέναντι στη ζωή. Και ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης. Μας διαπερνά μέχρι την καρδιά.
Η γεωγραφία του ποιήματος. «Στο βάθος του Φινλανδικού Κόλπου». Παγωμένη θάλασσα. Το νησί που ενώθηκε με την απέναντι στεριά κι έπαψε να είναι «νησί». Πάγος, πάγος, πάγος. Και κάτω από τον πάγο «ασπροφωλιάζει η λευτεριά».
Η Άνοιξη. Η Άνοιξη στο Ναύπλιο του Νίκου Καρούζου. «Να ιδούμε αν η Άνοιξη θα συνδράμει τα όνειρά μας».

Παράλληλα κείμενα. Πολλά κείμενα. Τα φωτοτυπούσαμε, τα διαβάζαμε, τα ξαναδιαβάζαμε. Αόρατη Επιτροπή, Φουκώ, Ντεμπόρ, Χούλιο Κορτάζαρ.
Δυο ταινίες: Η Κινέζα του Γκοντάρ και το Πεθαίνοντας στα 30 του Ρομάν Γκουπίλ. Ομαδική προβολή. Αρχικές πρόβες. Στο σπίτι. Αρκετοί καφέδες και λίγο κέικ.
Οι Ιζβέστιες, οι εφημερίδες που έβγαζαν οι ναύτες καθημερινά τις μέρες της εξέγερσης. Ονόματα Κρονσταδιωτών: μία δασκάλα, ένας πλοηγός. Το τελευταίο φύλλο της εφημερίδας είχε τυπωθεί, αλλά δεν υπήρχε κανείς να το μοιράσει. Οι περισσότεροι ήταν ήδη νεκροί. (Χωράει αυτό να το πούμε στην παράσταση;)

Ο Άρης Αλεξάνδρου έγραψε για την εξέγερση της Κρονστάνδης. Ο Καρούζος να το είχε διαβάσει αυτό το βιβλίο; Λογικά,ναι. Σπουδαίο βιβλίο.
Συγκροτήθηκε τουλάχιστον μεταξύ μας ένας κοινός κόσμος. Κοινές αναφορές.
Πόσο φοβερή είναι αυτή η αίσθηση της κοινότητας. Κάθε φορά που κάτι τέτοιο συγκροτείται με συνταράσσει. Οποτεδήποτε και οπουδήποτε το βλέπω.

Κι εμείς με όλα αυτά, τι κάνουμε; Εμείς, ίσως, «Ζούμε σαν χαμένα παιδιά τις ανολοκλήρωτες περιπέτειές μας», όπως γράφει και ο Γκυ Ντεμπόρ.

Λίγα λόγια για το ποίημα του Νίκου Καρούζου και την εξέγερση της Κρονστάνδης

Το 1985 δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο περιοδικό Σπείρα το συνθετικό ποίημα Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα το 1987. Έργο πολιτικό και ταυτόχρονα υπαρξιακό, το οποίο ο Νίκος Καρούζος επεξεργαζόταν χρόνια. Μια «νυχτωδία» για κάθε λογής χαμένη επανάσταση. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο ίδιος «Την εξέγερση της Κρονστάνδης την φέρνω μέσα μου σαν δικό μου βίωμα… Το ποίημα αυτό το αγαπώ πολύ». Την επόμενη χρονιά, για τη Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη, ο ποιητής βραβεύεται με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Ποίησης.

Η Κρονστάνδη είναι μια μικρή νησιωτική πόλη στο βάθος του Φινλανδικού Κόλπου, 30 χιλιόμετρα δυτικά της Αγίας Πετρούπολης. Οι ναύτες της Κρονστάνδης, στυλοβάτες της Οκτωβριανής Επανάστασης, τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1921, εξεγέρθηκαν ενάντια στο καθεστώς που υπερασπίζονταν λίγα χρόνια πριν, απαιτώντας ακόμα περισσότερη ελευθερία. Στις 7 Μαρτίου, ύστερα από καθημερινές απειλές και τελεσίγραφα για άνευ όρων παράδοση, 50.000 άνδρες του Κόκκινου Στρατού δημιούργησαν έναν κλοιό γύρω από την Κρονστάνδη και άρχισαν να την πολιορκούν. Υπό κανονικές συνθήκες, η καταστολή της εξέγερσης θα ήταν αδύνατη, γιατί ο στόλος της Κρονστάνδης ήταν πανίσχυρος. Όμως, ήταν Μάρτιος, η θάλασσα παγωμένη και η Κρονστάνδη ενωμένη με την απέναντι στεριά. Οι ναύτες, μην μπορώντας να χρησιμοποιήσουν τα πλοία τους, αναγκάστηκαν να περιμένουν, σε καθεστώς πολιορκίας, την επερχόμενη Άνοιξη, για να λιώσουν οι πάγοι.

Η προσδοκώμενη αυτή Άνοιξη, όμως, δεν ήρθε ποτέ και στις 17 Μαρτίου ο Κόκκινος Στρατός φορώντας άσπρους μανδύες για να μην διακρίνεται στο λευκό τοπίο, περπάτησε πάνω στον παγωμένο Φινλανδικό Κόλπο και κατέλαβε ολοκληρωτικά την Κρονστάνδη, καταστέλοντας την εξέγερση.

Info παράστασης:

Η Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη | 25 Φεβρουαρίου – 26 Μαρτίου 2019 | Bios Tesla main