Ο Γιάννης Γκίκας εκπροσωπεί με τα έργα του την εξωστρέφεια του σύγρονου ελληνικού design καλύτερα απ’ τον καθένα. Το 2009 απέσπασε το Red Dot Design Award στη Σιγκαπούρη για το σκαμπό του Monarchy και έκτοτε τα κομψά του αντικείμενα έχουν γίνει ουκ ολίγες φορές πόλος έλξης για μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού.

Το περασμένο καλοκαίρι βρέθηκε στην Arita της Ιαπωνίας, την «πρωτεύουσα» της πορσελάνης, για ένα τρίμηνο design residency program. Ζώντας καθημερινά στο πλευρό της τοπικής κοινότητας των potters, είχε την ευκαιρία να δουλέψει, μεταξύ άλλων, το βάζο Mutant και κάποιες mutant κούπες, τα οποία σε λίγο καιρό θα είναι διαθέσιμα στην ιαπωνική αγορά. Παρότι, όπως μας λέει, η πραγματικότητα του ελληνικού design παραμένει «αχαρτογράφητη», τα έργα του κινούνται σ’ έναν ξεκάθαρα χαρτογραφημένο κόσμο, που προσδιορίζεται από στυλ, πρακτικότητα και καλαισθησία.

Ο Γιάννης Γκίκας πέρασε 3 μήνες σ΄ένα παλιό Ιαπωνικό σπίτι στην πλαγιά ενός καταπράσινου βουνού.

Ο Γιάννης Γκίκας πέρασε 3 μήνες σ΄ένα παλιό Ιαπωνικό σπίτι στην πλαγιά ενός καταπράσινου βουνού.

Περιγράψτε μου μία συνηθισμένη μέρα σας στην Αρίτα. Πώς ήταν η καθημερινότητά σας;

Η τρίμηνη παραμονή μου στην Αρίτα, αυτή τη μικρή πόλη της Ιαπωνίας ήταν μια πολύ δυνατή εμπειρία, όχι μόνο σε σχέση με το design. Για πρώτη φορά βρέθηκα εκτός Ελλάδας για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα και μάλιστα σε μια χώρα που είναι τόσο διαφορετική πολιτισμικά από την Ελλάδα αλλά και όλο το δυτικό κόσμο. Παρότι ήταν η τρίτη επίσκεψη μου στη χώρα και έχω ταξιδέψει πάρα πολλές φορές στην Ασία, αντιμετώπισα πολλές προκλήσεις. Από την αρχή συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να σχεδιάσω μια καθημερινή ρουτίνα, η οποία θα έκανε τη ζωή μου εκεί όσο το δυνατό πιο ενδιαφέρουσα. Υπήρχαν πολλές πρακτικές δυσκολίες. Έμενα σε ένα πολύ όμορφο παλιό Ιαπωνικό σπίτι στην πλαγιά ενός καταπράσινου βουνού, που όμως ήταν μακριά από μαγαζιά και οποιοδήποτε άλλο σημείο της πόλης που σχετιζόταν με τις δραστηριότητες μου. Οι μετακινήσεις μου γίνονταν με ποδήλατο υποβοηθούμενο από μπαταρία. Κάθε μέρα πήγαινα στο Saga research ceramic center που ήταν σε απόσταση 20 λεπτά με το ποδήλατο.

Μεταφέροντας την υγρή πορσελάνη στο εργαστήριο του.

Μεταφέροντας την υγρή πορσελάνη στο εργαστήριο του.

Το εργαστήριο έκλεινε στις πέντε το απόγευμα και σύντομα συνειδητοποίησα ότι αν επέστρεφα τόσο νωρίς στο σπίτι θα εγκλωβιζόμουν εκεί. Ένα μεγάλο διάστημα της παραμονής μου ήταν περίοδος των βροχών και η μετακίνηση με ποδήλατο ήταν απαγορευτική. Είμαι όμως επίμονος και έφερα την κατάσταση στα μέτρα μου. Γράφτηκα στο τοπικό γυμναστήριο, όπου πήγαινα μετά τη δουλειά. Μετά το γυμναστήριο πολλές φορές πήγαινα στο τοπικό onsen (παραδοσιακό δημόσιο λουτρό) και μετά σε  Izakaya (ιαπωνικές pub), όπου γνώρισα και κάποιους ντόπιους οι οποίοι είναι πολύ ντροπαλοί και όχι τόσο κοινωνικοί σε σχέση με εμάς, έτσι ώστε επέστρεφα ώρα κατάλληλη για χαλάρωση και ύπνο. Τον τελευταίο μήνα είχα ήδη γίνει αποδεκτός από την τοπική κοινότητα, αφού μαγείρεψα και τάισα αρκετές φορές ντόπιους φίλους με μακαρονάδες, φάβες , σιμιγδαλένιους χαλβάδες κ.α. Από εκεί και πέρα ήμουν καλεσμένος σε σπίτια, όλα τα τοπικά πανηγύρια τα οποία είναι υπέροχα.

Το σπίτι του Γιάννη Γκίκα στην «πρωτεύουσα» της πορσελάνης, την Αρίτα της Ιαπωνίας.

Το σπίτι του Γιάννη Γκίκα στην «πρωτεύουσα» της πορσελάνης, την Αρίτα της Ιαπωνίας.

Μιλήστε μου για τους τοπικούς σχεδιαστές που ήρθατε σε επαφή, για τις νέες μεθόδους που ανακαλύψατε και για τα project πάνω στα οποία δουλέψατε.

Η ιδέα του προγράμματος είναι σχεδιαστές από το εξωτερικό να βρεθούν και να σχεδιάσουν επηρεασμένοι από τη ζωή στην Ιαπωνία αλλά και να συνεργαστούν με την τοπική κοινότητα των potters, οι οποίοι έχουν ανάγκη επίσης να δεχτούν μη ιαπωνικές πολιτισμικές επιρροές. Η Αρίτα είναι το μέρος στο οποίο ξεκίνησε η παραγωγή της πορσελάνης στην Ιαπωνία το 1616.

«Υπάρχει πανεπιστήμιο για εξειδικευμένες σπουδές στην κεραμική»

Τις τελευταίες δεκαετίες η παραγωγική δραστηριότητα της πόλης έχει συρρικνωθεί σημαντικά. Οι επιλογές των καταναλωτών έχουν αλλάξει και τα παραδοσιακά κεραμικά που φτιάχνουν στην Αρίτα είναι χειροποίητα και συνεπώς ακριβά. Από νωρίς το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση επένδυσε πολύ σε ότι έχει σχέση με την πορσελάνη. Υπάρχει πανεπιστήμιο για εξειδικευμένες σπουδές στην κεραμική, το εργαστήριο έρευνας που προανέφερα, με απίστευτες εγκαταστάσεις και τεχνολογία, και κυρίως όλα αυτά είναι επανδρωμένα με έναν λαό που είναι αφοσιωμένος σε αυτό που έχει αναλάβει να κάνει, χωρίς εκπτώσεις και «λαμογιές».

Παρέα με τον Ιάπωνα αγγειοπλάστη Fukuda-san, αφού έχουν τελειώσει το βάζο Mutant.

Παρέα με τον Ιάπωνα αγγειοπλάστη Fukuda-san, αφού έχουν τελειώσει το βάζο Mutant.

Ήμουν ανέκαθεν εντυπωσιασμένος με την εμμονή των Ιαπώνων στη λεπτομέρεια, την οποία έχω και εγώ σε ένα βαθμό, και προσπάθησα να δουλέψω σε project που την αναδεικνύουν. Στην Αρίτα βρήκα την ευκαιρία να δουλέψω ξανά στο πολυπαθές βάζο Mutant που έχει περάσει από Moma shop και εταιρία στη limoge με αποτυχία…Ήξερα ότι εδώ ήταν το σωστό μέρος για ένα απαιτητικό project και δεν έκανα λάθος. Σε λίγο καιρό το βάζο αυτό μαζί με δυο από τις συνολικά πέντε mutant κούπες που σχεδίασα θα είναι διαθέσιμες, στην Ιαπωνική αγορά, από την εταιρία Marubun, με έδρα βέβαια την Αρίτα. Το ανάγλυφο μοτίβο στις κούπες έχει βάθος 6/10 του χιλιοστού!

«Το ανάγλυφο μοτίβο στις κούπες έχει βάθος 6/10 του χιλιοστού! »

Εκτός από το project αυτό, σχεδίασα αρκετά άλλα πράγματα τα οποία λόγω χρόνου και κόστους δεν ήταν δυνατό να τα υλοποιήσω όλα.

Δούλεψα πάνω στο ondule project. Μια κούπα με καπάκι, την οποία αποκαλούν soba choco και τη χρησιμοποιούν για να βουτούν τα παγωμένα soba noodle, και ένα σκεύος σερβιρίσματος πάντα με το ίδιο ondule pattern. Για το project αυτό δούλεψα με μια pressure casting τεχνική που δεν είναι πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη, σίγουρα όχι στην Ελλάδα. Τα καλούπια γίνονται με Cnc milling σε γύψο μέσα στο οποίο μπαίνει υγρή πορσελάνη με πίεση.

Με τον μάστερ των κεραμεικών Okugawa, πίνοντας ιαπωνικό σάκε σε κούπες που φιλοτέχνησε ο ίδιος.

Με τον μάστερ των κεραμεικών Okugawa, πίνοντας ιαπωνικό σάκε σε κούπες που φιλοτέχνησε ο ίδιος.

Τέλος έφτιαξα τα δυο από τα τρία revolver βάζα. Χαίρομαι ιδιαίτερα που για μια έκδοση των βάζων αυτών συνεργάστηκα με την εταιρία Shingama, οι οποίοι εξειδικεύονται στην χειροποίητη διακόσμηση της πορσελάνης. Σχεδίασα ένα μοτίβο για τη διακόσμηση των βάζων ώστε να κάνω χρήση αυτής της παραδοσιακής τεχνικής και εκείνοι ανέλαβαν να το υλοποιήσουν. Όπως μου είπαν ήταν και για αυτούς μεγάλη πρόκληση καθώς τους ζήτησα να ζωγραφίσουν με το χέρι γραμμές πολύ μεγαλύτερες σε μέγεθος από αυτές που κάνουν, γεγονός που αυξάνει πολύ το επίπεδο δυσκολίας. Στην πρώτη προσπάθεια δεν έμειναν ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα αλλά επέμειναν.

Κατά τη διάρκεια παραγωγής του πρώτου βάζου Mutant

Κατά τη διάρκεια παραγωγής του πρώτου βάζου Mutant

Τι κρατάτε από την τελευταία σας ομαδική έκθεση στην Ολλανδία;

Η έκθεση αυτή οργανώθηκε από το Creative residency in Arita πρόγραμμα, στο Van Abbemuseum και περιελάμβανε έργα που είχαν κάνει residents κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Με την ευκαιρία της έκθεσης είδα ξανά φίλους και συνεργάτες και επισκέφτηκα το Eindhoven και την εβδομάδα design της Ολλανδίας για πρώτη φορά.

Βάζα ρεβόλβερ κατά τη διάρκεια της παραγωγής τους.

Βάζα ρεβόλβερ κατά τη διάρκεια της παραγωγής τους.

Αυτή την περίοδο ξεκινάτε δύο διεθνείς συνεργασίες με τη Hiro και τη Menotti Spechia…

Πίσω από τις συνεργασίες βρίσκονται πάντα άνθρωποι. Στην προκειμένη περίπτωση βρίσκεται ο πολύ καλός σχεδιαστής και τώρα πια καλός φίλος Paolo Cappello. O Paolo δηλώνει ότι του αρέσει η δουλειά μου και όταν προκύπτει η ευκαιρία με προτείνει σε συνεργάτες του. Βέβαια η ποιότητα της δουλειάς κρίνει την έκβαση. Πίσω από τη Hiro βρίσκεται ο Manuele Perlati και ένα πολύ ωραίο εργοστάσιο που κάνει κατασκευές με μέταλλο. Ο Manuele ήθελε να δημιουργήσει τη δική του συλλογή καθώς και μια πλατφόρμα όπου νέοι σχεδιαστές θα μπορούσαν να υλοποιήσουν πρωτότυπα των σχεδίων τους.

Yin & Yang βοηθητικά τραπεζάκια για τη Hiro.

Yin & Yang βοηθητικά τραπεζάκια για τη Hiro.

Ο Paolo ανέλαβε art director και με κάλεσε, εγώ με τη σειρά μου πρότεινα τον Ιάπωνα Mikiya Kobayashi κτλ, ο Ταϊβανός Kenyon Yeh προστέθηκε στην ομάδα και έτσι φτιάξαμε μια πρώτη μικρή συλλογή που θα εκτεθεί τον επόμενο Απρίλη στο Μιλάνο. Εγώ σχεδίασα έναν καθρέπτη, ένα βοηθητικό τραπεζάκι και μια σαμπανιέρα. Για την Menotti Spechia, σχεδίασα ένα ξύλινο πάτωμα με το όνομα “Home sweet home”, βασισμένος στο αρχετυπικό σχήμα ενός σπιτιού. Ελπίζω σύντομα κάποιος να το χρησιμοποιήσει σε κάποιο project και να το δω σε δράση.

Ο εντυπωσιακός στρογγυλός καθρέφτης που σχεδίασε ο Γιάννης Γκίκας για τη νέα του συνεργασία με τη Hiro.

Ο εντυπωσιακός στρογγυλός καθρέφτης Orbital που σχεδίασε ο Γιάννης Γκίκας για τη νέα του συνεργασία με τη Hiro.

Σαμπανιέρα Torus για τη Hiro.

Σαμπανιέρα Torus για τη Hiro.

Ποιες από τις περασμένες συνεργασίες σας ξεχωρίζετε και γιατί;

Τη συνεργασία μου με το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου τη θεωρώ ξεχωριστή γιατί σε μια Ελλάδα μέσα στην κρίση οι άνθρωποι της Τεχνόπολης αποφάσισαν να αναθέσουν σε Έλληνα σχεδιαστή να σχεδιάσει για το Design Shop τους και να αναλάβουν το ρόλο του παραγωγού. Αυτό που σε αναπτυγμένες χώρες του εξωτερικού δεν αποτελεί κάτι καινούριο για εμάς εδώ έχει συμβολική σημασία. Με την Τεχνόπολη τα τελευταία δύο χρόνια δουλεύουμε πάνω σε ένα καινούριο κεραμικό αντικείμενο και παρ’ όλες τις πολλές δυσκολίες που έχουμε αντιμετωπίσει (επιλογή-λάθος και αναξιόπιστων κατασκευαστών…κ.α.) επιμένουμε και ελπίζουμε σύντομα να το έχουμε στο ράφι και ο κόσμος να στηρίξει την προσπάθεια. Όλο αυτό γίνεται δυνατό γιατί ο διευθυντής της Τεχνόπολης, Κ. Μπιτζάνης, η Διευθύντρια του μουσείου Μ. Φλώρου και η ψυχή του πωλητηρίου Μ. Δρόσσου πιστεύουν στο design και το στηρίζουν.

Το έργο Candlehandle (2012) για το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου.

Το έργο Candlehandle (2012) για το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου.

Μια άλλη συνεργασία που επίσης σηματοδοτεί μια αλλαγή νοοτροπίας και είναι για μένα πολύ σημαντική είναι αυτή με την εταιρία Σαράντης για το σχεδιασμού του Pyrox cage. Συνήθως εταιρίες του κλάδου αυτού αγοράζουν έτοιμα σχέδια παραγωγών, σχέδια που προκύπτουν από μικρό-αλλαγές σε επιτυχημένα σχέδια της αγοράς. Η ανάθεση σε σχεδιαστή της δημιουργίας νέων προϊόντων είναι μια πολύ ελπιδοφόρα και ευχάριστη αλλαγή. Τέλος, η συνεργασία μου με την ιαπωνική Marubun είναι πολύ σημαντική γιατί ανέκαθεν ήθελα να δω ένα σχέδιο μου κατασκευασμένο με Ιαπωνική ποιότητα.

Βάζο Revolver Delux X Shingama

Βάζο Revolver Delux X Shingama

Ποια υλικά και ποια concept χαρακτηρίζουν την ιδιοσυγκρασία σας;

Μου αρέσει να σχεδιάζω αντικείμενα που χρειάζομαι ή θέλω ο ίδιος να χρησιμοποιώ. Τα τελευταία χρόνια με ενδιαφέρουν τα κεραμικά, ίσως επειδή με έχουν δυσκολέψει πάρα πολύ. Θέλω να δουλέψω με το μάρμαρο, γενικά όμως είμαι ανοικτός. Πιστεύω ότι όλα τα υλικά έχουν ενδιαφέρον όταν τα χρησιμοποιείς σωστά στα κατάλληλα project.

Η τάση του σύγχρονου design, τόσο σε σχέση με τη ζήτηση των πελατών όσο και αναφορικά με τις προτιμήσεις των δημιουργών, τι χαρακτηριστικά θα λέγατε πως έχει;

Νομίζω ότι όσο περνάει ο καιρός οι νέοι άνθρωποι έχουν καλύτερη παιδεία σε σχέση με το design και θέλουν να καταναλώνουν πιο καλοσχεδιασμένα προϊόντα. Παράλληλα, όλο αυτό το design oriented κοινό έχει λιγότερα χρήματα να διαθέσει για την αγορά αυτών των προϊόντων. Το πρόβλημα αυτό το αντιλήφθηκε η αγορά και άρχισαν να εμφανίζονται εταιρίες που προσφέρουν υψηλό σχεδιασμό σε σχετικά προσιτές τιμές, όπως η HAY. Οι σχεδιαστές από την άλλη προσπαθούν να συνεργάζονται με εταιρίες που έχουν μεγάλο και καλό δίκτυο διανομής, το οποίο αποφέρει καλύτερες πωλήσεις, μιας και πληρώνονται κυρίως με ποσοστά. Επίσης, τους ενδιαφέρει περισσότερο η contract αγορά για τον όγκο των πωλήσεων. Τώρα, όπως πάντα, 5-6 δημιουργούν τις τάσεις και οι υπόλοιποι ακολουθούν. Οι πιο καλοί, πιο δημιουργικά και οι λιγότερο καλοί δια της αντιγραφής.

"Ondule" κούπα και πιάτο σερβιρίσματος.

“Ondule” κούπα και πιάτο σερβιρίσματος.

Δίσκος για το αντικουνουπικό “Pyrox”.

Δίσκος για το αντικουνουπικό “Pyrox”

Ποιο είναι το DNA του σύγχρονου ελληνικού design;

Αχαρτογράφητο και αδιευκρίνιστο.

Αν σας έλεγαν να σχεδιάσετε αντικείμενα που θα είναι χρηστικά στη σύγχρονη Αθήνα, ποια θα ήταν αυτά;

Κάδους απορριμμάτων (τους χρειαζόμαστε), καθίσματα δημόσιων χώρων (που να αντέχουν στους βανδαλισμούς), πιο αποτελεσματικό σύστημα εισόδου στο μετρό γιατί με το καινούριο ένας πληρώνει και τρεις μπαίνουν.

Βάζο “Trophos”, Yiannis Ghikas X G Design Studio

Βάζο “Trophos”, Yiannis Ghikas X G Design Studio

Τι σχεδιάζετε για το μέλλον;

Είμαι πολύ προβληματισμένος με το μέλλον. Εδώ και πολύ καιρό σκέφτομαι ότι χρειάζομαι έναν βοηθό. Δυσκολεύομαι πια να τα κάνω όλα μόνος μου. Ακόμα όμως δεν μπορώ να το υποστηρίξω και είναι κάτι που με απασχολεί πολύ. Ένα αντικείμενο για το design shop του βιομηχανικού μουσείου Φωταερίου, το βάζο και οι δύο πορσελάνινες κούπες είναι σε φάση ανάπτυξης στην Ιαπωνία κι αν όλα πάνε καλά (κάτι το οποίο δεν συμβαίνει πάντα) θα παρουσιάσω στην Euroluce του 2019 μια οικογένεια φωτιστικών για μια Ιταλική εταιρία! Fingers crossed!

Info:

Ανακαλύψτε τα έργα του Γιάννη Γκίκα στο www.yiannisghikas.com