Η πειραματική περίοδος λειτουργίας της νέας Βιβλιοθήκης της Σχολής Καλών Τεχνών έχει ξεκινήσει. Το κτίριο που σχεδίασαν οι αρχιτέκτονες Σουζάνα και Δημήτρης Αντωνακάκης, πήρε ζωή. Ο Πρύτανης της ΑΣΚΤ, Πάνος Χαραλάμπους, μου ανοίγει την πόρτα, πρώτη έκπληξη! Η βιβλιοθήκη είναι γεμάτη κόσμο, σπουδαστές που μελετούν, συζητούν μεταξύ τους στις μικρές αίθουσες, ψάχνουν κάτι στην ψηφιακή βιβλιοθήκη. Ο πωρόλιθος και το γυμνό μπετόν, στοιχεία της αρχιτεκτονικής των Αντωνακάκη, συνδέονται με το φυσικό ξύλο και τα θραύσματα μαρμάρου που χρησιμεύουν σαν τραπέζια αλλά και σαν βιβλιοστάτες στις σιδερένιες κατασκευές των βιβλιοθηκών. Μια ελιά φυτεμένη μέσα στο χώρο και μια μοναδική θέα στην ακατάτακτη Πειραιώς με τα ερειπιώδη κτίσματα και τα γκράφιτι, με την υψικάμινο και τις εγκαταστάσεις της σχολής, η θέα της βιβλιοθήκης από τον πρώτο όροφο, σε μια πόλη πλήρη αντιθέσεων. Μόλις κάποιος διαβεί το κατώφλι, ψιθυρίζει «καταπληκτικό!», σαν προσευχή για ένα έργο εντελώς απαραίτητο, σύγχρονο, υποδειγματικό, που σφύζει από ζωή.

Η όψη της νέας Βιβλιοθήκης όπως σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Σουζάνα και Δημήτρη Αντωνακάκη

Η όψη της νέας Βιβλιοθήκης όπως σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Σουζάνα και Δημήτρη Αντωνακάκη

Στην είσοδο της Βιβλιοθήκης, ράφια με περιοδικά και καθιστικό

Στην είσοδο της Βιβλιοθήκης, ράφια με περιοδικά και καθιστικό, όπως σχεδιάστηκε από τον Διονύση Σοτοβίκη

Η νέα βιβλιοθήκη της ΑΣΚΤ είναι δεκαπλάσια σε μέγεθος από την προηγούμενη, καλύπτει 4.780 τ.μ. και μία πλούσια συλλογή βιβλίων και εκδοτικών θησαυρών της τέχνης, μετρώντας περισσότερους από 65.000-70.000 τόμους, 413 τίτλους ειδικευμένων περιοδικών και 600 χαρακτικά – μερικά μάλιστα ανεκτίμητης αξίας –διατηρώντας έτσι τον τίτλο της αρχαιότερης και μεγαλύτερης Βιβλιοθήκης Τέχνης στην Ελλάδα. Στο υπόγειο της Βιβλιοθήκης θα στεγαστεί η συλλογή έργων της Σχολής Καλών Τεχνών. Στο ισόγειο υπάρχει αναγνωστήριο, η ψηφιακή βιβλιοθήκη και τα βιβλία που χρησιμοποιούνται περισσότερο. Στον πρώτο όροφο υπάρχουν τα βιβλιοστάσια, αίθουσες ανάγνωσης και συναντήσεων, μικρότερες περιοχές μελέτης, ένα αίθριο με μαρμάρινα τραπέζια, αμφιθέατρο με πολλαπλές χρήσεις και η περιοχή όπου θα φιλοξενηθεί η βιβλιοθήκη του ιστορικού τέχνης Χρήστου Ιωακειμίδη.

Η πλευρά των περιοδικών και παλαιών εκδόσεων

Η πλευρά των περιοδικών και παλαιών εκδόσεων

Στον κεντρικό χώρο του ισογείου

Στον κεντρικό χώρο του ισογείου

«Ειδικά για τη συλλογή», λέει ο Πρύτανης Πάνος Χαραλάμπους, «σκεφτόμαστε να κάνουμε μια σειρά ιστορικών εκθέσεων, γιατί και η συλλογή είναι ιστορική. Η πρώτη έκθεση  αφορά τη σχέση δασκάλων και μαθητών της σχολής καλών τεχνών, η δεύτερη θα είναι αφιερωμένη στον άνθρωπο στον οποίο οφείλουμε το ότι βρισκόμαστε εδώ, στην Πειραιώς, στο Νίκο Κεσσανλή, και η τρίτη στον πρόωρα χαμένο συνάδελφό μας, καθηγητή της σχολής, Γιώργο Λάππα».

Ήταν μια περιπετειώδης διαδρομή μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο, που πολλές φορές κινδύνευσε να μείνει ημιτελές. Τι σκέφτεστε σήμερα;
Είναι ένα συμβολικό έργο η βιβλιοθήκη, στην κορύφωση της κρίσης, για το οποίο δουλέψαμε σκληρά. Ψάχναμε τα τελευταία χρόνια να ενεργοποιήσουμε το κτίριο που είχε ήδη τελειώσει από το 2012, με χρήματα του ΕΣΠΑ. Υπήρχε ζήτημα λειτουργίας, ήταν ένα κτίριο φάντασμα, άδειο πέντε χρόνια και είχαμε ευθύνη για την κατάσταση αυτή. Οπότε βαλθήκαμε να αναζητούμε λύση, πήγαμε στους ιδιώτες, στο ίδρυμα Νιάρχος, όπου και μας επέλεξαν, βρήκαμε τους αναδόχους που θα αναλάμβαναν τις μελέτες, αλλά και τη μεταφορά. Όλα αυτά έγιναν στο παρά πέντε πριν τη λήξη της δωρεάς, όπου αναζητώντας ανάδοχο, τον βρήκαμε στον αρχιτέκτονα Σωτήρη Σοτοβίκη. Τώρα, εκ των υστέρων, λέμε ότι ήταν μια επιτυχημένη επιλογή και στο χρόνο που την αναμέναμε. Η μετεγκατάσταση κράτησε τρεις μήνες, μέσα στις προδιαγραφές είχαμε μια αγωνία με τις σιδηροκατασκευές, ότι θα είναι βαριές ως ύφος, αλλά όταν μπήκαν τα βιβλία, τα παιδιά, ο κόσμος, όλη αυτή η πολυχρωμία δημιούργησε ένα πολύ ανάλαφρο περιβάλλον. Πέρα από τις αντιθέσεις και τα μικροπροβλήματα, τελειώσαμε καλά και πάμε για άλλα.

Μικρά αναγνωστήρια στον ισόγειο χώρο

Μικρά αναγνωστήρια στον ισόγειο χώρο

Το αμφιθέατρο του πρώτου ορόφου

Το αμφιθέατρο του πρώτου ορόφου

Το αμφιθέατρο του πρώτου ορόφου

Το αμφιθέατρο του πρώτου ορόφου

Τα λειτουργικά πώς τα καλύπτετε;
Από τον προϋπολογισμό μας που είναι μικρός, 750.000€. Εμείς μπορούμε να πούμε και όπως προκύπτει μέσα από μελέτες, ότι με τα διπλά ακριβώς, με 1.500.000€, είμαστε ικανοποιημένοι για να έχουμε απόλυτα καλή λειτουργία, με μια οικονομία και χωρίς διαφεύγοντα κέρδη. Είμαστε στα μισά.

Τα βρίσκετε, θα βγείτε σε ιδιώτες για να τα βρείτε;
Προσεγγίζουμε ιδιώτες και θεσμούς. Το επόμενο βήμα μας θα είναι να ασχοληθούμε με την πρόσοψη της σχολής που σήμερα είναι ερειπιώδης. Απευθυνθήκαμε στην περιφέρεια, έδειξαν ενδιαφέρον και κατανόηση και ενδιαφέρονται για την Πειραιώς. Μακάρι τον επόμενο χρόνο να κάνουμε εγκαίνια με την πρόσοψη. Αυτό είναι και ένας στόχος για εμάς, να συμβαίνουν πράγματα ελπιδοφόρα.

Βιβλιοστάσια του ισογείου

Βιβλιοστάσια του ισογείου

Ο ισόγειος χώρος

Ο ισόγειος χώρος

Βιβλιοστάσια του ισογείου

Βιβλιοστάσια του ισογείου

Αφού μιλάμε γενικώς για τη σχολή, πόσοι καθηγητές είστε σήμερα;
Αυτό είναι το επόμενο ευχάριστο. Όπως ξέρετε, έχουμε να προσλάβουμε στη σχολή καθηγητές από το 2008. Τότε έφυγαν 20. Τώρα θα πάρουμε τέσσερις για την άνοιξη και τέσσερις για το φθινόπωρο.

Ψάχνετε νέους καθηγητές σε ηλικία;
Θα επιδιώξουμε να είναι νέοι, γιατί ο νέος καθηγητής έχει άλλα αντανακλαστικά. Λείπουν δυο γενιές από τη σχολή. Σε μια τέχνη που αναπτύσσεται αλματωδώς, αλλάζει το ιδεολογικό καθεστώς, άρα και η μάθηση, είναι λογικό να ζητάμε από τους μελλοντικούς καθηγητές να είναι άνθρωποι που συνδιαλέγονται με το άμεσο παρόν. Πρέπει να έχουμε μια μέριμνα για τους επόμενους. Τελείωσε χθες η κατάθεση και είδα με μεγάλη χαρά ότι πρόκειται για δεκαπέντε εξέχοντες καλλιτέχνες. Από αυτούς θα ξεκινήσουμε να ψάχνουμε.

Βιβλιοστάτες από κομμάτια μαρμάρου

Βιβλιοστάτες από κομμάτια μαρμάρου

Τι σας απασχολεί περισσότερο σήμερα στη λειτουργία της Σχολής;
Η λειτουργικότητα και η ευελιξία της. Η σχολή είναι θεσμός, όπως και απόλυτα ένοχη για όλα τα καλά και τα κακά της. Έχουμε μια μεγάλη προίκα, τους οκτώ σταθμούς και πρέπει να τους αξιοποιήσουμε και να είναι και καλλιτεχνικά και μαθησιακά κέντρα και κερδοφόροι, αφού αυτό είναι που μας διαφοροποιεί από όλες τις σχολές καλών τεχνών του κόσμου. Δεν έχουμε νομική υπηρεσία και διαχειριστές και μη γελιόμαστε, ο Πρύτανης δεν μπορεί να κάνει 400 δουλειές, κάνει κάτι λιγότερο. Το ζήτημα της διαχείρισης της περιουσίας των πανεπιστημίων είναι ένα μεγάλο ζήτημα και η αξιοποίηση θα μας επιτρέψει να «ζήσουμε ανθρώπινα», να έχουμε σπουδές κυρίως και μαθητές με υψηλότερο επίπεδο. Και βέβαια αυτό που έχουμε πολλές φορές επισημάνει, το ζήτημα των εξετάσεων που πρέπει να αλλάξει. Αυτά είναι τα πρώτα προς συζήτησιν θέματά μας. Η μόνιμη έννοια μας είναι να ανοιγόμαστε σε συνέργειες και συνεργασίες, όπως με την Ντοκουμέντα, που θα φιλοξενήσουμε μια από τις τρεις μεγάλες εκθέσεις της και να μπορούμε να κάνουμε ανταλλαγές που ανοίγουν τον ορίζοντα των ανθρώπων που περνούν μαζί μας ένα πολύ σοβαρό και δημιουργικό διάστημα της ζωής τους.

Η Βιβλιοθήκη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ), η αρχαιότερη και μεγαλύτερη βιβλιοθήκη εικαστικών τεχνών στην Ελλάδα, έχει την αφετηρία της στις απαρχές του «Σχολείου των Τεχνών» (1837), από την εξέλιξη του οποίου προήλθαν το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) και η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Όλο το υλικό των χιλιάδων τεκμηρίων της βιβλιοθήκης είναι καταλογογραφημένο και αναζητήσιμο από τον, ανοικτό στο διαδίκτυο, κατάλογο της Βιβλιοθήκης. Αναζητήσιμα είναι επίσης τα αποδελτιωμένα άρθρα πέντε ελληνικών περιοδικών τέχνης.

Η Βιβλιοθήκη της ΑΣΚΤ άνθισε με την κάθοδο της Καλών Τεχνών στην Πειραιώς, έγιναν αγορές και δωρεές και λειτουργεί πια μέσα στο νέο κτίριο, στις εγκαταστάσεις της Σχολής Καλών Τεχνών.

Πληροφορίες:
Ώρες λειτουργίας:  Δευτέρα – Παρασκευή, 8.30 – 15.00
Διεύθυνση: Πειραιώς 256, Αγ. Ι. Ρέντης, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών
Η βιβλιοθήκη είναι ανοιχτή σε όλους.

Ο χώρος όπου θα στεγαστεί η βιβλιοθήκη του Χρήστου Ιωακειμίδη

Ο χώρος όπου θα στεγαστεί η βιβλιοθήκη του Χρήστου Ιωακειμίδη

Τοποθετημένα, τα πρώτα βιβλία από τη συλλογή Ιωακειμίδη, δωρεά στη Σχολή Καλών Τεχνών

Τοποθετημένα, τα πρώτα βιβλία από τη συλλογή Ιωακειμίδη, δωρεά στη Σχολή Καλών Τεχνών

Το αίθριο της Βιβλιοθήκης

Το αίθριο της Βιβλιοθήκης

Σχετικά άρθρα:

– Πόσο προκλητική μπορεί να είναι η DOCUMENTA στην Αθήνα του 2016;, γράφει η Αργυρώ Μποζώνη

– Η documenta 14 γεφυρώνει Κάσελ και Αθήνα