Men act and women appear.

Men look at women.

“Woman watches herself being looked at”

J. Berger, Ways of seeing

Σε μια αίθουσα, ένα Expanded Piano καταλαμβάνει κεντρική θέση, ελέγχοντας κάθε ήχο που ακούγεται στην αίθουσα, καθώς και τις video προβολές. Το κοινό είναι ελεύθερο να κινηθεί στο χώρο, ενώ σε ένα «κρυφό» δωμάτιο η performer περιμένει κάποιον δίπλα της. Το «Expanded Piano» του Σταύρου Γασπαράτου μετασχηματίζει την ιδέα τού μηχανικά αλλοιωμένου πιάνου που χρησιμοποίησε στις συνθέσεις του ο John Cage σε μια πρωτότυπη ηλεκτρονική μορφή, καθώς το ακουστικό πιάνο καλωδιώνεται με διαφόρων τύπων μικρόφωνα που τοποθετούνται στο σώμα, τις χορδές και τον μηχανισμό του οργάνου. Με τη βοήθεια ενός υπολογιστή γίνεται ζωντανή επεξεργασία του σήματος των μικροφώνων με αποτέλεσμα το πιάνο πια να ενεργοποιεί μια σειρά από ηχητικά γεγονότα καθώς και να επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο το βίντεο της performance.

Στάθης Αθανασίου – visual artist, Σταύρος Γασπαράτος – συνθέτης, Σεραφίτα Γρηγοριάδου – performer, δημιουργούν την παράσταση “Woman watches herself being looked at”, μια διαδραστική performance μαζί με μέλη του κοινού για το βλέμμα, την υποκειμενικότητά του, τη θέση και τη σχέση θεατή – θεάμενου και την αλληλεπίδρασή τους, εμπνεόμενοι από το θεωρητικό έργο του John Berger (“Ways of Seeing”), της Laura Mulvey (“The male gaze”), από τη δουλειά καλλιτεχνών όπως ο Hans Bellmer και η Cindy Sherman και από τον καθημερινό μας βομβαρδισμό με εικόνες επαγγελματιών, ερασιτεχνών, φίλων, εχθρών, συγγενών και αγνώστων.

 Woman watches herself being looked at

Ποια είναι η σχέση της γυναίκας με το πανταχού παρόν αντρικό βλέμμα που τη συνοδεύει από την περίοδο της Αναγέννησης μέχρι και σήμερα; Πώς έχει μετεξελιχθεί το βλέμμα αυτό στον “always-on” κόσμο των smartphones, του Google, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του καθημερινού αγώνα αυτο-εκπομπής και αυτοπροβολής του καθένα μας μέσω των εργαλείων αυτών; O Σταύρος Γασπαράτος μας εξηγεί το πρότζεκτ.

Στην περφόρμανς που ετοιμάζετε βασικό ρόλο παίζει το βλέμμα. Πέστε μου γιατί το βλέμμα είναι τόσο σημαντικό κατά τη γνώμη σας, και το βλέπουμε να κυριαρχεί στην τέχνη;
Στη δουλειά που ετοιμάζουμε αφορμή είναι το έργο του John Berger, Ways of seeing, όπου αναφέρει: “Men act andwomen appear. Men look at women. Women watch themselves being looked at.” Σε αυτή τη μελέτη του μιλάει για το πώς το αντρικό βλέμμα πάνω στη γυναικεία παρουσία επηρέασε την πορεία της τέχνης στους αιώνες. Από τη μεριά μου βρίσκω πολύ ενδιαφέρoν πώς το βλέμμα του καλλιτέχνη μπορεί να βάλει κανόνες όχι μόνο στο βλέμμα του θεατή αλλά ακόμα και στο υποκείμενο της έμπνευσής του. Πώς η θέση και ο τρόπος που επιλέγουμε να δούμε κάτι αλληλεπιδρά με αυτό που βλέπουμε αλλά και σε πια θέση τοποθετεί εμάς που κοιτάμε.

Πιστεύετε ότι στο αντρικό βλέμμα, η πρόθεση, έχει αλλάξει μέσα στους αιώνες και πώς θα το χαρακτηρίζατε σήμερα, τι εικόνα έχετε;
Η πρόθεση στο αντρικό βλέμμα απέναντι στη γυναικεία παρουσία σίγουρα έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό μέσα στους αιώνες, αλλά συνεχίζει να έχει και πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Σε μια εποχή που όμως ο ναρκισσισμός των ανθρώπων μοιάζει να κινεί τα πάντα οι ρόλοι έχουν μπερδευτεί αρκετά.

Θα ήθελα να μου πείτε την πρόθεσή σας σχετικά με αυτή την περφόρμανς, τι είναι αυτό που θέλετε να ερευνήσετε σε σχέση με το κοινό; Την αντίδρασή του; Και πώς αυτό το κοινό επηρεάζεται όταν υφίσταται σε ένα συγκεκριμένο χώρο και όχι στο δρόμο;
Από μεριάς μου αυτό που βρίσκω ενδιαφέρον είναι η κατασκευή ενός μηχανισμού που βάζει τον θεατή να ζήσει μια εμπειρία στην οποία είναι ο παρατηρητής αλλά και ο παρατηρούμενος, και μέσα απ’ την εμπειρία να πάρει μόνος του θέση.

Η  σχέση μας με το βλέμμα αλλάζει όταν βρισκόμαστε κάτω από ειδικές συνθήκες και παρατηρούμε μια γυναίκα; Δηλαδή μέσα σε ένα ηχητικό περιβάλλον πως αντιδρά ο θεατής; Πώς ο ήχος δηλαδή επηρεάζει τις αισθήσεις του;
Σίγουρα οι συνθήκες στις οποίες βρισκόμαστε επηρεάζουν πολύ το πώς θα «διαβάσουμε» ένα γεγονός και εγκεφαλικά αλλά και συναισθηματικά. Ο ήχος και η μουσική έχουν το πλεονέκτημα να λειτουργούν υπόγεια παρακάμπτοντας το κομμάτι του λόγου και της εικόνας. Έτσι η μουσική και ο ήχος μπορούν να ορίσουν κανόνες στο πώς κοιτάμε κάτι χωρίς το πλαίσιο να μας είναι καθαρά ορατό.

 Woman watches herself being looked at

Θα μου περιγράψετε τι ακριβώς είναι η δική σας μουσική συμβολή και τι ερεθίσματα δημιουργεί στο θεατή;
Στην εκτέλεση αυτή το πιάνο είναι στο κέντρο του χώρου μας και αποτελεί συγχρόνως τη βασική πηγή της μουσικής αλλά και μέρος του μηχανισμού χειρισμού της εικόνας. Ένα ακουστικό πιάνο καλωδιώνεται με διάφορα είδη μικροφώνων τοποθετημένα στο σώμα, τις χορδές και το μηχανισμό του οργάνου. Με τη βοήθεια ενός υπολογιστή γίνεται ζωντανή επεξεργασία του σήματος των μικροφώνων με αποτέλεσμα το πιάνο να ενεργοποιήσει μια σειρά από ηχητικές εκδηλώσεις καθώς και να επεξεργαστεί σε πραγματικό χρόνο το βίντεο της performance. Έτσι εγώ πλέον, μέσω του πιάνου μπορώ να οδηγώ ζωντανά το soundtrack της performance και το πώς και τι βλέπει το κοινό.

 Woman watches herself being looked at

Το project “Woman watches herself being looked at” αφορά performance και audio-visual εγκατάσταση ανοιχτή στο κοινό πριν και μετά το πέρας της performance και επιλέχθηκε για ανάπτυξη μέσω residency σε ένα από τα πιο σημαντικά καλλιτεχνικά ιδρύματα παγκοσμίως, το Watermill Center του σκηνοθέτη και visual artist Robert Wilson.

Είναι ένα από τα πέντε έργα performance ή dance production που επιχορηγεί ο Οργανισμός Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ για την περίοδο 2017- 18.

Info:

Woman watches herself being looked at | 6, 7, 8 Οκτωβρίου 2017 | Μουσείο Μπενάκη – Κτήριο της οδού Πειραιώς