Θεωρείται ο μεγαλύτερος ταξιδιωτικός συγγραφέας της εποχής μας. Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ, μια θρυλική φυσιογνωμία που περιγράφηκε κάποτε από το BBC ως «κράμα ανάμεσα σε Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γκράχαμ Γκρην», γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Λονδίνο, σε ένα περιβάλλον που προσπαθούσε συνεχώς να τον περιορίσει, ήταν ένα δύσκολο παιδί που πολύ νωρίς ξεκίνησε την περιπέτειά του μέσα στον κόσμο προκειμένου να βρει την ελευθερία του. Ήθελε να νιώσει ελεύθερος και αυτό το βρήκε στην Ελλάδα. Εδώ ένιωσε ζωντανός, ήρεμος και ελεύθερος.

Ο Λι Φέρμορ έζησε μια ζωή περιπλανήσεων, τα βιώματά του έγιναν αναμνήσεις που γράφτηκαν με απαράμιλλο τρόπο. Τα βιβλία του για την Ελλάδα, Ρούμελη και Μάνη θεωρούνται κλασικά του είδους τους. Γιατί ο Λι Φέρμορ δεν ήθελε μόνο να καταγράψει ιστορικά και λαογραφικά έναν τόπο αλλά και να νιώσει την ιστορία του.

Πάτρικ Λι Φέρμορ

Η περιπέτειά του μέσα στον κόσμο άρχισε στα 18 του χρόνια, το 1933. Ταξίδεψε με λίγα ρούχα, το Βιβλίο Αγγλικών Στίχων της Οξφόρδης και ένα τόμο των Ωδών του Οράτιου. Κοιμόταν όπου έβρισκε, είτε σε αχυρώνες και καλύβες βοσκών, είτε σε σπίτια της αριστοκρατίας της Κεντρικής Ευρώπης, ακόμη και σε μοναστήρια.

Έφτασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη, ενώ είχε ήδη περάσει από την Ελλάδα, έμεινε στον Άθω και ταξίδεψε στην Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Στερεά Ελλάδα μαθαίνοντας τα ήθη και τη γλώσσα της χώρας που έμελλε να γίνει δεύτερη πατρίδα του. Με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου κατατάχθηκε στην Ιρλανδική Φρουρά, αλλά εξαιτίας της γνώσης που είχε ήδη για τον ελλαδικό χώρο, απεστάλη στο Σώμα Γενικών Καθηκόντων και έγινε στρατιωτικός σύνδεσμος στην Αλβανία. Πολέμησε στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, επέστρεψε στην Κρήτη τρεις φορές, τη μία με αλεξίπτωτο. Ανήκε σε μια ολιγάριθμη ομάδα αξιωματικών που είχε ως στόχο την οργάνωση της αντίστασης του νησιού στη γερμανική κατοχή.

Μεταμφιεσμένος σε βοσκό, αυτός ο Άγγλος αριστοκράτης, ο ευρυμαθής και ευγενής γενναίος στρατιώτης με το ψευδώνυμο Μιχάλης, έζησε περισσότερα από δύο χρόνια στα βουνά. Με τον Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μος ως υπαρχηγό, ο Λι Φέρμορ οδήγησε την ομάδα που απήγαγε το 1944 τον Γερμανό διοικητή Χάινριχ Κράιπε, κοντά στις Αρχάνες.

Ο Patrick και η Joan Leigh Fermor μαζί με τον Νίκο και την Barbara Γκίκα και εργάτες που χτίζουν την αυλή στην Καρδαμύλη, 1967

Στη δεκαετία του 1960 βρίσκει ένα οικόπεδο στην Καρδαμύλη και αποφασίζει να κάνει ρίζες σε έναν τόπο, να μειώσει τους ρυθμούς του και να αρχίσει να γράφει. Το 1962 με τη φωτογράφο γυναίκα του Τζόαν Ράινερ χτίζουν στην Καρδαμύλη ένα σπίτι μοναδικό. Ήταν ο τόπος που ήθελαν να κατασταλάξουν.

«Η αβίαστη γοητεία γεμίζει ολόκληρη τη μικρή αυτή πόλη. Το καλοκαίρι δροσίζεται απ’ τ’ αεράκι του κόλπου. Το μεγάλο παραπέτασμα του Ταΰγετου εμποδίζει τους παρείσακτους ανέμους απ’ τον βοριά και την ανατολή. Η τραμουντάνα δεν την αγγίζει. Μοιάζει μ’ εκείνα τα Ηλύσια πεδία, όπου, όπως λέει ο Όμηρος, η ζωή είναι πιο εύκολη για τους ανθρώπους· όπου δεν πέφτει χιόνι, ούτε φυσούν δυνατοί άνεμοι, ούτε πέφτει βροχή κ’ οι μελωδικοί δυνατοί άνεμοι φυσούν πάντα από τη θάλασσα, για να φέρνουνε τη δροσιά σ’ αυτούς που ζουν εκεί», γράφει ο Λι Φέρμορ στο βιβλίο του «Ρούμελη» για την Καρδαμύλη.

Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ ένιωσε το ελληνικό τοπίο και τους Έλληνες όσο κανένας άλλος. Ήταν φίλος με τον Γιώργο Κατσίμπαλη, τον Γιώργο Σεφέρη, τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Τζαννή Τζανετάκη, αλλά και με τους απλούς ανθρώπους, τους ψαράδες και τους χωρικούς. Ευγενής, καλοπροαίρετος και γενναιόδωρος, ενθουσιώδης με τη ζωή έχοντας ένα αμίμητο, πολυεπίπεδο ύφος, ο Λι Φέρμορ έζησε στην Καρδαμύλη μέχρι τα βαθιά του γεράματα, το 2011, όταν άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 96 ετών.

«Κάτω στη θάλασσα εξείχε ένας μώλος. Στις δυο πλευρές του λικνιζόντουσαν, πάνω στο διάφανο νερό, καΐκια ανάλαφρα δεμένα λίγα μέτρα πάνω απ’ τους ίσκιους τους στον γεμάτο χαλίκια βυθό. Πικροδάφνες γέρνανε πάνω σε μια επίπεδη απλωσιά από βράχους. Η θάλασσα έσπαζε πάνω τους ορμητικά και καθάριζε την επιφάνειά τους μ’ ένα αφρισμένο δίχτυ, που γλιστρούσε πάλι πίσω και διαλυότανε, καθώς ένα άλλο σχηματιζόταν στη στιγμή. Λίγο έξω απ’ την ακτή εξέχανε μερικοί βράχοι. Πάνω στον ένα βρισκότανε μια ασβεστωμένη εκκλησιά και στον άλλον μια μικρογραφία από ένα ερειπωμένο οχυρό, με μια μεγάλη καμάρα που έχασκε. Η επιφάνεια της θάλασσας γέμιζε με χρυσαφένιες ραβδώσεις που αλλάζανε, με το πέσιμο του ήλιου, σε απαλό θειαφί με μενεξελιές κουκίδες εδώ κι εκεί. Πιο πέρα ο ακύμαντος κόλπος απλωνόταν ανεμπόδιστα μέχρι την αντικρυνή χερσόνησο που σκοτείνιαζε», γράφει ο Λι Φέρμορ.

Ακόμα και σήμερα βλέποντας κάποιος το σπίτι στην Καρδαμύλη αισθάνεται πως απηχεί την ακαταμάχητη αφήγηση μιας ζωής γεμάτης περιπέτεια, πολυμάθεια, γενναιότητα και γοητεία, όπως ήταν ο ιδιοκτήτης του. Το κτήμα βρίσκεται στην περιοχή Καλαμίτσι της Μεσσηνίας, πολύ κοντά στην Καρδαμύλη.

Τα τρία πετρόκτιστα κτίσματα που περιλαμβάνει, σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη, σε στενή συνεργασία με τους Λι Φέρμορ. Είναι η κυρίως κατοικία, ο χώρος εργασίας του συγγραφέα και ένα ακόμα μικρό σπίτι. Κατά γενική ομολογία, πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα ακίνητα στην Ελλάδα. Ακριβώς κάτω από το κτήμα, μια στενή πέτρινη σκάλα οδηγεί σε μικρή βοτσαλωτή παραλία. Ένας μεσογειακός κήπος που φτάνει ως τη θάλασσα, γεμάτος κυπαρίσσια, ελιές, σκίνους, άσπρες πικροδάφνες και αγριολούλουδα, περιβάλλει το σπίτι.

Ήδη, από το 1996, οι Λι Φέρμορ δώρισαν εν ζωή το ακίνητο αυτό, στο Μουσείο Μπενάκη. Σύμφωνα με την εκφρασμένη επιθυμία τους και με το Συμβόλαιο Δωρεάς το σπίτι μπορεί να χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία συγγραφέων, ερευνητών, ποιητών και καλλιτεχνών, οι οποίοι αναζητούν έναν ήσυχο και φιλόξενο χώρο για να εργαστούν. Προβλέπεται όμως επίσης η δυνατότητα ενοικίασης του ακινήτου για τρεις μήνες κάθε χρόνο προκειμένου να εξασφαλίζονται τα έξοδα της λειτουργίας του.

Αυτές τις μέρες ανακοινώθηκε η συνεργασία του Μουσείου Μπενάκη με την Aria Hotels, μια εταιρεία ξενοδοχείων που ειδικεύεται στη φροντίδα ιστορικών οικημάτων στην Ελλάδα, προκειμένου η οικία Λι Φέρμορ να διατίθεται σε επισκέπτες που θέλουν να απολαύσουν τη μοναδική ατμόσφαιρα του μέρους αυτού. Με αυτό τον τρόπο το Μουσείο Μπενάκη διασφαλίζει τη διατήρηση του ακινήτου.

Η συνεργασία του Μουσείου Μπενάκη με την Aria Hotels για την Οικία Patrick και Joan Leigh Fermor θα διαρκεί για τρεις μήνες κάθε χρόνο, τους μήνες που προβλέπεται από τη δωρεά ως περίοδος ενοικίασης. Αυτή την εποχή, πραγματοποιούνται οι εργασίες της επισκευής στα κτίσματα και προχωράει η σχολαστική φροντίδα του κήπου, ώστε να διατηρηθεί σωστά η αρχική μορφή. Η συνεργασία του Μουσείου Μπενάκη με την Aria Hotels θα ξεκινήσει το 2020. Η Aria Hotels εγγυάται την άψογη λειτουργία του σπιτιού ως ξενώνα κατά τους μήνες της ενοικίασης, με απόλυτο σεβασμό στην ιστορία και τον χαρακτήρα του ακινήτου, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία, σε ένα θαυμάσιο περιβάλλον.