Τέλος μιας ολόκληρης εποχής που σφράγισε με την παρουσία της, ως «ιέρεια του μεταμοντέρνου χορού», η Τρίσα Μπράουν πέθανε το Σάββατο 18 Μαρτίου.

«Με τεράστια θλίψη ανακοινώνουμε ότι η Τρίσα Μπράουν, γεννηθείσα το 1936, απεβίωσε σε ηλικία 80 ετών, στις 18 Μαρτίου στο Τέξας», γνωστοποίησε με ανάρτηση στο Twitter, η Trisha Brown Dance Company.

Μια γεύση από την κίνηση με την οποία ταρακούνησε τα θεμέλια του χορού πήραμε πριν από λίγους μήνες στο ΕΜΣΤ.

 Τρίσα Μπράουν

H Τρίσα Μπράουν ήταν μια εξερευνήτρια του χορού, εφευρέτης μιας κίνησης που ταρακούνησε τα θεμέλιά του. Μετά την εμφάνισή της στο στερέωμα του χορού, τίποτα δεν έμεινε ίδιο. Γεννήθηκε το 1936 στα βόρεια της πολιτείας της Ουάσινγκτον και έκανε από μικρή μαθήματα μπαλέτου. Πήγε στην Καλιφόρνια για να μελετήσει το σύγχρονο χορό και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1961. Εκεί γνωρίζεται με τον Robert Dunn, ένα μουσικό από το στούντιο χορού του Merce Cunningham, ο οποίος ενδιαφερόταν να εφαρμόσει τις μουσικές ιδέες του John Cage στο χορό. Η έντονη και δυναμική κινησιολογία που χρησιμοποιούσε στα έργα της, οδηγούσε τους χορευτές σε κατάσταση λιποθυμίας.

Η Τρίσα Μπράουν πρωτοστατούσε στους πειραματισμούς της εποχής της

Η αφηρημένη αισθητική και η συναισθηματική αφήγηση καθορίζουν τα έργα της. Τον Ιούλιο του 1962, η Μπράουν και άλλοι σπουδαστές παρουσιάζουν την περφόρμανς «Concert of Dance No 1». Αυτή η παράσταση ήταν η κρίσιμη καμπή, όχι μόνο για την Μπράουν, αλλά και για την ιστορία του χορού. Η Judson Dance Theater, αυτή η χαλαρή κολεκτίβα χορού, βρέθηκε στο επίκεντρο της αβάν γκαρντ σκηνής και στα κινήματα που καθόριζαν την καλλιτεχνική κίνηση της Νέας Υόρκης στη δεκαετία του ’60 και σηματοδότησαν με την εμφάνισή τους αυτό που σήμερα ονομάζουμε μεταμοντέρνο χορό. Η Τρίσα Μπράουν πρωτοστατούσε στους πειραματισμούς της εποχής της, εξερευνώντας τα αχαρτογράφητα ύδατα γύρω από το χορευτικό θέαμα, που ανέδειξαν το απλό, καθημερινό σώμα, ένα σώμα «δημοκρατικό» και ανυπάκουο. Και είναι οι πειραματισμοί αυτοί που την οδήγησαν στο να διαμορφώσει και να αναδείξει το εμβληματικό της λεξιλόγιο, συνώνυμο της διαρκούς ροής, που μαγνητίζει και γοητεύει με αιωρήσεις, πτήσεις και ανυψώσεις, στο απόγειο της πολυπλοκότητας, που αφήνει μέχρι σήμερα τον θεατή άφωνο.

 Τρίσα Μπράουν

«Αποφάσισα ότι πρέπει η δομή του χορού να είναι τόσο ορατή, όσο ο ίδιος ο χορός», έλεγε η Μπράουν. Έτσι, το 1970 ίδρυσε τη δική της ομάδα. Πειραματίστηκε με το ανθρώπινο σώμα σε σχέση με την αρχιτεκτονική και τη γεωμετρία και συνεργάστηκε με σπουδαίες προσωπικότητες από το χώρο των εικαστικών και της μουσικής. Μέλος της αβάν γκαρντ σκηνής της Νέας Υόρκης, δημιούργησε ένα ρεπερτόριο βασισμένο στην αυστηρότητα της δομής και στην ευλυγισία της κίνησης. Ο χορευτής Στίβεν Πετρόνιο δήλωσε ότι τη θεωρεί την πιο σέξι χορεύτρια στον κόσμο. Οι New York Times έγραψαν ότι η Τρίσα Μπράουν «πήρε την καθημερινή κίνηση της πεζής ζωής μας και μας την επέστρεψε καινούργια».

Το 1970 έγινε με άλλους καλλιτέχνες ιδρυτικό μέλος μιας άλλης κολεκτίβας, που ασκούσε μεγάλη επίδραση στην καλλιτεχνική δημιουργία της Νέας Υόρκης, την Grand Union, η οποία διήρκεσε μέχρι το 1976. Συνεργάστηκε με την Λόρι Άντερσον, συμμετέχοντας ενεργά στην κοινότητα των καλλιτεχνών της Νέας Υόρκης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο καμβάς της πόλης ήταν ανοιχτός και ελεύθερος για πειραματικές και τολμηρές προσεγγίσεις, μέσα σε μια ραγδαία αναπτυσσόμενη σκηνή της δεκαετίας του ’70, η οποία έκανε την ταλαιπωρημένη και στα πρόθυρα τότε της χρεωκοπίας πόλη, επίκεντρο της τέχνης παγκοσμίως.

Αρχικά η Τρίσα Μπράουν δημιούργησε έργα σε μη θεατρικούς χώρους, σε σοφίτες, στέγες και σχεδίες. Άρχισε να χορογραφεί για θέατρα και για τη σκηνή μετά το 1979, όταν ο τότε οκτάχρονος γιος της, της ανακοίνωσε ότι θα ήθελε να πάει κάποια μέρα στο κολέγιο και εκείνη συνειδητοποίησε ότι δε θα μπορούσε να παρέχει τίποτα στο παιδί της αν δεν έδειχνε σε περισσότερο κόσμο τη δουλειά της. Το “Set and Reset” θεωρείται ως το αριστούργημα που έφερε στην Trisha Brown διεθνή αναγνώριση, ως ηγέτη της αφηρημένης χορογραφίας.

 Τρίσα Μπράουν

Στη σκηνή των mainstream θεάτρων η Τρίσα Μπράουν φέρνει τον αέρα των πειραματικών και αποτελεσματικά «αντι-θεατρικών» ιδεών της. Το καλλιτεχνικό της προφίλ ενδυναμώνεται στη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 και το 1991 κερδίζει το MacArthur award. Αν και η ομάδα της παραμένει στο κέντρο της χορογραφικής της παραγωγής, η Μπράουν συνεργάζεται και με άλλες όπερες, όπως αυτές της Λυόν και του Παρισιού. Από το 1998 χορογραφεί και σκηνοθετεί διάφορες όπερες και τα τελευταία χρόνια εκθέτει συχνά τα σχέδιά της. Η συνεργασία της με τον Robert Rauschenberg ήταν από τις πιο αξιοσημείωτες της καριέρας της.

Η δουλειά της Τρίσα Μπράουν εξελίχθηκε σταθερά μέσα στο χρόνο, ακόμα και μακριά από τους πειραματισμούς της πρώτης δημιουργικής περιόδου της. Τα έργα της σήμερα εμφανίζουν την πνευματική ηρεμία μιας μεγάλης δημιουργού, τόσο καθοριστικά, όσο και τα δημιουργικά στοιχεία του πειραματισμού της. Μπήκε στο χώρο της μουσικής επειδή ήθελε να σκηνοθετήσει όπερα. Αναρωτήθηκε: «Τι δεν έχω κάνει ακόμα;». Δούλεψε ως χορογράφος στην Κάρμεν της Lina Wertmuller, το 1986, αλλά ήθελε πάντα περισσότερα.

Η Τρίσα Μπράουν ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα του σύγχρονου χορού, οπαδός της αστείρευτης κίνησης που πηγάζει από το ανθρώπινο σώμα. Έζησε την «ασέβεια» των καλλιτεχνών της εποχής της με τον πιο δημιουργικό τρόπο. Ανέτρεψε τα στερεότυπα, χόρεψε επί δεκαετίες στη σκηνή, συνεργάστηκε με τις πιο ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές προσωπικότητες, δοκίμασε τα όριά της, προκάλεσε, συναγωνίστηκε με τους συνεργάτες της σε μια προκλητικά θαρραλέα και αναρχική περίοδο.

Τρίσα Μπράουν