Μάταια περιστρέφεται ο ουρανός γύρω απ’ τον κόσμο. Πόλη σαν το ροδώνα της Βαλιντέ Χανούμ, πόλη σαν την ηρωϊκή Νάουσα, δε βλέπει πουθενά. Δείτε πόσο περήφανα στέκει, με μια ομορφιά μονάχα δική της, καθώς χαϊδεύει χαμογελώντας τον κάμπο της.

Η Νάουσα είναι πόλη της Κεντρικής Μακεδονίας, χτισμένη στους πρόποδες του όρους Βερμίου. Τη λένε και πόλη ηρωϊκή επισήμως, από το 1955 μαζί με το Μεσολόγγι, το Σούλι και το Αρκάδι, για τους αγώνες και τις θυσίες κατά την περίοδο των απελευθερωτικών αγώνων της Ελληνικής Επανάστασης. Η Νάουσα και η περιοχή της έχει ιστορία αιώνων και τα ίχνη αυτής της ιστορίας υπάρχουν στα ερείπια της περίφημης Σχολής του Αριστοτέλη, στην οποία διδάχτηκε στα νιάτα του ο Μέγας Αλέξανδρος ηθική, πολιτική και φιλοσοφία.

Νάουσα

Αν και η σημερινή Νάουσα είναι μια σχετικώς νέα πόλη, η ευρεία περιοχή της ήταν κατοικημένη από τα αρχαιότατα χρόνια. Πρώτοι κάτοικοι που αναφέρονται στα γραπτά είναι οι Βρίγες, θρακική φυλή, γνωστότερη στην ιστορία με το όνομα Φρύγες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν σε όλη την Ημαθία πριν τον Τρωϊκό πόλεμο, γύρω στο 1200 π.Χ. Το 168 π.Χ., μετά τη μάχη της Πύδνας, η περιοχή περνά στα χέρια των Ρωμαίων και αφού καταστράφηκαν από τους Ρωμαίους η Μίεζα και το Κίτιο, οι κάτοικοί τους ανέβηκαν σε ένα απρόσιτο οροπέδιο και έχτισαν την Παληονιάουστα, προτιμώντας να ζουν ελεύθεροι παρά υποδουλωμένοι. Γλώσσα τους ήταν πάντα η ελληνική, πολύ καθαρότερη από αυτήν που μιλούσαν σε άλλες πόλεις και χωριά κοντά ή και γύρω από τη Νάουσα.

Νάουσα

Οι ανασκαφές που έγιναν στην πεδιάδα της Νάουσας και των γειτονικών κοινοτήτων, δείχνουν από τα ευρήματα που βρέθηκαν, πως στο χώρο υπήρξε σημαντική πόλη με το όνομα Μίεζα ή Μέζα, όπως αναφέρεται σε επιγραφή των Δελφών. Ανακαλύφτηκαν οικισμοί ήδη από τα τέλη της Εποχής του Χαλκού, αλλά τα περισσότερα μνημεία που διασώθηκαν είναι από την ελληνιστική εποχή. Τα πιο σημαντικά ευρήματα θεωρούνται: η Σχολή του Αριστοτέλη στο Νυμφαίο της Μίεζας που βρίσκεται στη θέση «Ισβόρια» ή «Εισβόρια» της Νάουσας. Είναι ένα τοπίο πλούσιο σε νερά και βλάστηση και εκεί βρίσκεται το Νυμφαίο, Ιερό των Νυμφών δηλαδή. Πρώτες ενδείξεις χρήσης του χώρου ανάγονται στην Εποχή του Σιδήρου, όμως μετά τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. ο χώρος θα διαμορφωθεί σε σχολή και εδώ ο φιλόσοφος Αριστοτέλης δίδαξε στο νεαρό Αλέξανδρο φιλοσοφία, ηθική, τέχνες και μαθηματικά. Ανάμεσα σε δύο φυσικά σπήλαια λαξεύτηκε καθέτως ο βράχος, προστέθηκε μία ιωνική κιονοστοιχία και δημιουργήθηκε μία στεγασμένη στοά σε σχήμα Γ. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βέροιας υπάρχουν κεραμίδες και πήλινες σίμες από τη στέγη της στοάς.

Νάουσα

Το αρχαίο θέατρο της Μίεζας (θέατρο ελληνιστικών χρόνων του 2ου αι. π.Χ.), που ανακαλύφτηκε τυχαίως το 1992. Είχε χωρητικότητα γύρω στους 1.500 – 2.000 θεατές. Οι ανασκαφές συνεχίζονται και κοντά στο θέατρο, όπου βρίσκεται η αγορά της Μίεζας. Ο μεγάλος Μακεδονικός τάφος «Κρίσεως» (αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Μνημειακός διθάλαμος μακεδονικός τάφος με διώροφη πρόσοψη και τέσσερις ζωγραφικές παραστάσεις, με σκηνές Κρίσεως του νεκρού στον Άδη. Πιθανότατα τάφος του Πευκέστα, στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη Μίεζα). Ο Μακεδονικός τάφος των Λύσωνος και Καλλικλέους που από την ίδρυσή της μέχρι και το ολοκαύτωμά της το 1822 χρονολογείται γύρω στο 200 π.Χ. Μικρός διθάλαμος μακεδονικός τάφος, με απλή πρόσοψη και πολύχρωμες ζωγραφικές παραστάσεις. Περιέχει τα οστά και την τέφρα τεσσάρων γενιών μιας οικογένειας υψηλής στρατιωτικής ιεραρχίας και πήρε το όνομα από δυο εκ των νεκρών. Ο Μακεδονικός τάφος των Ανθεμίων (3ου αιώνα π.Χ. Διθάλαμος καμαροσκεπής μακεδονικός τάφος). Ο Μακεδονικός Τάφος του Kinch που ανάγεται γύρω στα 310-290 π.Χ. Μικρός διθάλαμος μακεδονικός τάφος, με απλή πρόσοψη. Η ζωγραφική διακόσμηση του εσωτερικού δε διασώζεται πλέον. Πήρε το όνομα από το Δανό αρχαιολόγο Kinch που τον ανάσκαψε στα τέλη του 19ου αιώνα.

Νάουσα

Υπάρχουν πολλές ιστορίες για την κτίση της πόλης, μια από αυτές λέει ότι οι κάτοικοι της Νέας Αυγούστας ήταν Βυζαντινοί στρατιωτικοί που έδρευαν στην Μίεζα, αν συνδέσουμε το ότι η πόλη χτίσθηκε προς τιμήν και τέθηκε υπό την προστασία της βασιλομήτορας Βαλιντέ Χανούμ, που στη νέα οθωμανική αυτοκρατορία που δημιουργούνταν, ήταν και η Νέα Αυγούστα, συμφώνως με τα αξιώματα του Ρωμαϊκού – Βυζαντινού κράτους. Την εποχή εκείνη της επέλασης των Οθωμανών και της δημιουργίας του νέου κράτους, μόνο όσοι στρατιωτικοί συμφωνούσαν με την ειρήνη δεν πλήρωναν φόρο, όλοι οι υπόλοιποι, πλην των στρατιωτικών, ποτέ δεν απαλλάχτηκαν από τους φόρους. Από το Σουλτάνο δόθηκαν ιδιαίτερα προνόμια -σχεδόν μοναδικά- στη νέα αυτή πόλη και μεταξύ αυτών των προνομίων ήταν και η απαλλαγή της πόλης από την πληρωμή φόρων, πράξη που ισχυροποιεί τη θέση ότι οι κάτοικοι της νέας πόλης εγκαταστάθηκαν με προνόμια στρατιωτικών. Από την ίδρυση της πόλης, κύριο χαρακτηριστικό των κατοίκων της ήταν ότι οι Ναουσαίοι ξεχώριζαν από τους υπόλοιπους στις γύρω πόλεις και χωριά, επειδή είχαν μακριά μαλλιά, ενώ όλοι οι άλλοι άφηναν μία τούφα στην κορυφή του κεφαλιού. Στα Βυζαντινά χρόνια, μακριά μαλλιά είχαν μόνο οι στρατιωτικοί και οι ιερωμένοι.

Με αφορμή το επεισόδιο του ντοκιμαντέρ «Ελλάδα από το Α ως το Ω», αφιερωμένο στη Νάουσα, ο Δήμαρχος της πόλης, Νίκος Κουτσογιάννης, ο τέταρτος νεότερος Δήμαρχος στην Ελλάδα, υποστηρίζει ότι ο καλύτερος λόγος για να επισκεφθεί κάποιος τη Νάουσα, είναι να ξεχαστεί. Να απολαύσει τη φύση, να παραμερίσει προσωρινά τις δύσκολες συνθήκες και να επιστρέψει με πλούσια εμπειρία στο σπίτι του.

«Η μοναδικότητα της Νάουσας έχει πολλές πτυχές», συνεχίζει ο κ. Κουτσογιάννης. «Θα σημείωνα στο χάρτη ενός επισκέπτη να μην παραλείψει να διαβεί το πρώτο πανεπιστήμιο της Οικουμένης, εκεί όπου ο Αριστοτέλης δίδαξε όχι μόνο τον Μέγα Αλέξανδρο, αλλά και τα επιφανή μέλη της μακεδονικής οικογένειας. Να απολαύσει το εξαιρετικό τοπίο, τα νερά και τα δάση, να περπατήσει μέσα στους αμπελώνες και να γευτεί το μοναδικό ξινόμαυρο κρασί της περιοχής, όπως και το να περιηγηθεί στη βιομηχανική ιστορία της πόλης, την πλούσια και ενδιαφέρουσα».

Νάουσα

Ο νεότατος σε ηλικία δήμαρχος υποστηρίζει ότι το να μείνει κάποιος στην πόλη του δεν είναι ακατόρθωτο, είναι μια συνειδητή απόφαση. Αν την πάρει κάποιος, θα ταλαιπωρηθεί, θα δώσει τον αγώνα του, θα βάλει τα στοιχήματά του, αλλά οι μικρές πόλεις είναι ανεκμετάλλευτοι θησαυροί και αξίζει να κοπιάσει κάποιος για να τις εξελίξει, να οργανώσει τις προοπτικές τους. «Οι μικρές πόλεις», πιστεύει ο κ. Κουτσογιάννης, «προσφέρουν εξαιρετική ποιότητα διαβίωσης, κάτι σπάνιο σήμερα. Και μπορούν πιο εύκολα από όσο οι μεγάλες, με τη χρήση της καινοτομίας, να δημιουργηθούν πακέτα τέτοια, ώστε να λύνουν προβλήματα ευαίσθητα, όπως η έλλειψη θέσεων εργασίας, δημιουργώντας ένα υψηλότερο ποιοτικά επίπεδο διαβίωσης για τους δημότες».

Info: «Ελλάδα από το Α ως το Ω», το επόμενο επεισόδιο είναι αφιερωμένο στη Νάουσα και προβάλλεται την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου στις 21:00, στο κανάλι της Cosmote TV, Cosmote History