Στη νέα έκδοση των απάντων του Σαίξπηρ από την Oxford University Press, μια νέα πτυχή της σχέσης δυο αιώνιων αντιπάλων και διάσημων θεατρικών συγγραφέων της εποχής τους έρχεται στο φως, φέροντας ξανά σε συζήτηση τους δεσμούς μεταξύ των δύο μεγάλων δραματουργών, μετά από πολλούς αιώνες λογοτεχνικών αντεγκλήσεων και θεωριών συνωμοσίας.

Στην έκδοση, ο Κρίστοφερ Μάρλοου αναφέρεται για πρώτη φορά ως συνδημιουργός στα τρία μέρη του ιστορικού έργου «Ερρίκος ΣΤ΄». Ο Ερρίκος ο ΣΤ΄ δεν πρόκειται για ένα έργο αλλά για τρία αυτοτελή, μεμονωμένα έργα. Αποτελείται από τα: Ερρίκος ο ΣΤ΄, Οι Οίκοι των Γιορκ και Λάνκαστερ και Η πραγματική τραγωδία του Δούκα του Γιορκ.

Στην εποχή μας και τα τρία έργα έχουν ενοποιηθεί κατά κάποιον τρόπο. Συνήθως παρουσιάζονται μαζί στο θέατρο και αποτελούν την τριλογία που ονομάζεται για χάριν συντομίας «Ερρίκος ο ΣΤ΄». Όπως γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, ο Σαίξπηρ έγραψε πρώτα το δεύτερο μέρος της τριλογίας το 1594 το οποίο και ονόμασε «Το πρώτο μέρος των δύο φημισμένων Οίκων του Γιορκ και του Λάνκαστερ», την ίδια χρονιά ακολούθησε το τρίτο μέρος της ιστορίας με την ονομασία «Η πραγματική τραγωδία του Δούκα του Γιορκ» και τελικά το 1595 ο μεγάλος δραματουργός μάς πρόσφερε και το πρώτο μέρος με τον τίτλο «Ερρίκος ο ΣΤ΄». Στην προσπάθειά του να γράψει αυτά τα έργα ο Σαίξπηρ άντλησε πληροφορίες από τα ιστορικά βιβλία του Έντουαρντ Χέιλ «Η ένωση των δύο επιφανών οικογενειών του Λάνκαστερ και του Γιορκ», που εκδόθηκε το 1548 και του Ραφαέλ Χόλινσντειν «Χρονικά της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας», έκδοσης του 1587. Ατελείωτες εικασίες έχουν διατυπωθεί ανά τους αιώνες για το αν ο Σαίξπηρ έγραψε πράγματι όλα τα έργα που του αποδίδονται. Μια θεωρία, που επανερχόταν επίμονα, ανέφερε ότι ο συγγραφέας τους ήταν ο Μάρλοου, όμως οι ειδικοί απέρριπταν μέχρι τώρα αυτήν την ιδέα.

Ερρίκος ΣΤ΄

Ερρίκος ΣΤ΄

Ο Γκάρι Τέιλορ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, είπε στο πρακτορείο Reuters ότι οι πανεπιστημιακοί γνώριζαν εδώ και πάρα πολλά χρόνια ότι ο Σαίξπηρ συνεργάστηκε με άλλους συγγραφείς σε ορισμένα από τα έργα του. Η υποψία ότι συνεργάστηκε με τον Μάρλοου στα τρία μέρη του «Ερρίκου ΣΤ’» είχε διατυπωθεί και παλαιότερα, όμως μέχρι σήμερα δεν ήταν δυνατόν να επιβεβαιωθεί. Όπως εξήγησε ο Τέιλορ, οι ειδικοί χρησιμοποίησαν βάσεις δεδομένων με θεατρικά έργα και άλλα κείμενα της ελισαβετιανής περιόδου, όχι μόνο του Σαίξπηρ και του Μάρλοου αλλά και πολλών άλλων σύγχρονών τους συγγραφέων, για να εντοπίσουν χαρακτηριστικές λέξεις ή φράσεις. «Αυτού του είδους οι βάσεις δεδομένων δεν ήταν διαθέσιμες μέχρι πρόσφατα», είπε. Οι πανεπιστημιακοί που εργάστηκαν για την έκδοση του New Oxford Shakespeare και άλλοι ειδικοί που ανέλυσαν τα δεδομένα των πρώτων, είναι βέβαιοι ότι ο Μάρλοου έγραψε ορισμένα μέρη των έργων «Ερρίκος ΣΤ΄».

«Υπάρχουν αποσπάσματα που είναι μετά βεβαιότητας γραμμένα από τον Σαίξπηρ και αποσπάσματα σαφέστατα γραμμένα από τον Μάρλοου»

«Υπάρχουν αποσπάσματα που είναι μετά βεβαιότητας γραμμένα από τον Σαίξπηρ και αποσπάσματα σαφέστατα γραμμένα από τον Μάρλοου», συνέχισε ο Τέιλορ διευκρινίζοντας ότι οι περισσότεροι από τους γνωστούς και αγαπητούς στίχους ανήκουν στο Μεγάλο Βάρδο. Τα άπαντα περιλαμβάνουν 44 έργα, από τα οποία τα 17 πιστεύεται ότι έχουν γραφτεί σε συνεργασία με άλλους. Η προηγούμενη έκδοση των απάντων του Σαίξπηρ από τον ίδιο εκδότη, του 1986, περιλάμβανε 39 έργα από τα οποία τα οκτώ θεωρούνταν «συλλογικά». Ο Τέιλορ εξήγησε ότι η συνεργασία μεταξύ θεατρικών συγγραφέων ήταν κάτι το απολύτως φυσιολογικό κατά την ελισαβετιανή περίοδο και δεν υπάρχουν υπόνοιες για κάποιο «μυστικό» ή κάποια «συνωμοσία», όσον αφορά τη συνεργασία του Σαίξπηρ με τον Μάρλοου. Η έρευνα αποδεικνύει ακόμα ότι δεκαεπτά έργα που αποδίδονται στον Σαίξπηρ γράφτηκαν σε συνεργασία με άλλους συγγραφείς, σύμφωνα με τη νέα ανάλυση δεδομένων για τη μικρή πατρότητα των έργων του.

Shakespeare's First Folio, British Library

Shakespeare’s First Folio, British Library

Ο συγγραφέας του «Εβραίου της Μάλτας», του «Δόκτορα Φάουστους» και του «Εδουάρδου Β’», έχει περάσει στη λαϊκή κουλτούρα ως ο μεγάλος αντίπαλος του Σαίξπηρ όμως αυτό, είναι καθαρή εικασία. Ο Μάρλοου γεννήθηκε στην Αγγλία το 1564, ήταν παιδί ενός παπουτσή, αλλά σπούδασε στο Cambridge και εικάζεται ότι από φοιτητής ακόµα ήταν κατάσκοπος της κυβέρνησης στους Άγγλους καθολικούς της Ευρώπης. Ήταν µόνον 23 χρονών όταν το πρώτο του θεατρικό έργο «Ο Μέγας Ταµερλάνος» σφράγισε το ελισαβετιανό θέατρο που είχε πρόσφατα θεσµοποιηθεί ως λαϊκή µορφή τέχνης. Ακολούθησαν άλλα πέντε έργα: Ο Εβραίος της Μάλτας, Η Σφαγή των Παρισίων, Εδουάρδος ο Β’, Δόκτωρ Φάουστους και Διδώ, η Βασίλισσα της Καρχηδόνας (σε συνεργασία µε τον Τόµας Νάς). Τον µαχαίρωσαν το 1593 σε µία ταβέρνα µάλλον εξαιτίας της κατασκοπευτικής του δραστηριότητας. Δέκα ηµέρες πριν τον θάνατό του είχε εκδοθεί ένταλµα για τη σύλληψή του. Η κατηγορία; Αθεΐα. Σύµφωνα µε τη µαρτυρία του Τόµας Κύντ, σηµαντικού Ελισαβετιανού δραµατουργού και συγκατοίκου του Μάρλοου, ο τελευταίος είχε στη κατοχή του γραπτά όπου ισχυριζόταν ότι ο Χριστός δεν ήταν θεός αλλά άνθρωπος και ότι «η πρωταρχική λειτουργία της θρησκείας ήταν µόνον να επιβάλλει στους ανθρώπους το φόβο».

Κρίστοφερ Μάρλοου - Ουίλιαμ Σαίξπηρ

Κρίστοφερ Μάρλοου – Ουίλιαμ Σαίξπηρ

Ο Σαίξπηρ από το 1592 αναφέρεται ως μέλος της θεατρικής σκηνής του Λονδίνου. Οι μελετητές αναφέρονται στα χρόνια μεταξύ του 1585 και του 1592 ως τα «χαμένα χρόνια» του Σαίξπηρ. Πολλά έχουν γραφτεί για τις προσπάθειες του Σαίξπηρ να επιβληθεί ως ηθοποιός και συγγραφέας στο Λονδίνο, αλλά ελάχιστα αποδίδουν την πραγματικότητα. Στα 28 του χρόνια ήταν πλέον ένας φτασμένος ηθοποιός. Κάποια από τα έργα του Σαίξπηρ άρχισαν να δημοσιεύονται από το 1594. Το 1598, και καθώς είχε γίνει ήδη γνωστός, το όνομα του Σαίξπηρ άρχισε να εμφανίζεται και στα εξώφυλλα. Παρά την επιτυχία του ως δραματουργός, ο Σαίξπηρ συνέχισε να παίζει τόσο στα δικά του έργα όσο και σε έργα άλλων δραματουργών. Ο ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Μπεν Τζόνσον τον αναφέρει στους ηθοποιούς που έπαιξαν σε δικά του έργα, στοιχείο που αποδεικνύει συνέργειες δημιουργών της εποχής.