Τελικά τα κλεμμένα έργα του μισού δισεκατομμυρίου που έκαναν φτερά από το μουσείο Isabella Stewart Gardner της Βοστώνης στις 18 Μαρτίου 1990 έφτασαν στα χέρια των Ιρλανδών τρομοκρατών του ΙΡΑ και μάλλον χάθηκαν για πάντα. Αυτά υποστηρίζει ο ερευνητής Charles Hill, ένας από αυτούς που έκαναν ενδελεχή έρευνα για μια από τις πιο περιβόητες κλοπές έργων τέχνης όλων των εποχών.

Το ιστορικό του Hill είναι εντυπωσιακό. Ως μυστικός αστυνομικός, ηγήθηκε της επιχείρησης του 1996, προκειμένου το Εθνικό Μουσείο της Νορβηγίας να ανακτήσει την κλεμμένη «Κραυγή» του Μουνκ, το 1993 ανέλαβε την υπόθεση ενός πίνακα του Βερμέερ και ενός Γκόγια που είχε κλαπεί το 1986 από το Russborough House στην κομητεία Wicklow από τον Ιρλανδό γκάγκστερ Martin Cahill.

Σύμφωνα με τον Χιλ, η ληστεία του πίνακα του Βερμέερ το 1986 ήταν αυτή που ενέπνευσε τη μεγάλη ληστεία της Βοστώνης. Ο ερευνητής είναι πεπεισμένος ότι οι θησαυροί του μουσείου Isabella Stewart Gardner εξακολουθούν να βρίσκονται στην Ιρλανδία.

Μουσείο Isabella Stewart Gardner

Η ιστορία αρχίζει στις δυο τα ξημερώματα της 18ης Μαρτίου 1990, όταν δύο άνδρες μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς της Βοστώνης συνέλαβαν τους δύο φύλακες ασφαλείας του μουσείου Gardner. Τους έδεσαν με χειροπέδες σε σωλήνες στο υπόγειο του μουσείου και έκλεψαν 13 έργα τέχνης, των Βερμέερ, Ρέμπραντ, Ντεγκά και Μανέ ανάμεσα σε άλλους των οποίων η αξία εκτιμάται πως ανέρχεται σε 500 εκατομμύρια δολάρια.

Με δυο δρομολόγια έβγαλαν τους πίνακες από το μουσείο σε μια ληστεία, η οποία διήρκεσε συνολικά 81 λεπτά. Η ληστεία ανακαλύφθηκε στις 8 το πρωί και λόγω της αξίας των έργων έχει χαρακτηρισθεί ως η μεγαλύτερη κλοπή ιδιωτικής περιουσίας στην ιστορία. Όλα τα έργα εξακολουθούν να αγνοούνται μέχρι σήμερα. Το μουσείο μάλιστα εκθέτει τις άδειες κορνίζες τους ως υπενθύμιση της ληστείας που έγινε.

Dutch Room, Isabella Stewart Gardner Museum, Boston.

Ο μαφιόζος Μπόμπι Ντονάτι θεωρείται μέχρι σήμερα ως ένας από τους κύριους υπόπτους της μεγάλης κλοπής έργων τέχνης. Συνήθιζε να επισκέπτεται συχνά το μουσείο μαζί με τον φίλο του Μάιλς Κόνορ, ο οποίος την περίοδο της ληστείας ήταν στη φυλακή. Ομολόγησε ότι είχαν βάλει στο μάτι το μουσείο με τον Ντονάτι, και πως μάλλον την κλοπή την είχαν κάνει ο Ντονάτι και ο Ντέιβιντ Χάγκτον, ένας άλλος ύποπτος, αλλά τίποτα πέραν αυτού. Ο Χάγκτον πέθανε το 1992 από καρδιακή προσβολή, ενώ το 1997, ο ρεπόρτερ της Boston Herald, Τομ Μάσμπεργκ οδηγήθηκε από μια πηγή του σε μια αποθήκη με έργα κλεπταποδόχων στο Μπρούκλιν και του επέτρεψαν να δει έναν πίνακα που πίστευε ότι είναι «Η τρικυμία στη Θάλασσα της Γαλιλαίας», το μοναδικό θαλασσινό τοπίο που ζωγράφισε ο Ρέμπραντ και ήταν έργο του μουσείου Isabella Stewart Gardner. Αυτή είναι και η μοναδική φορά που πιθανώς κάποιος είδε ένα από τα κλεμμένα έργα.

«Η τρικυμία στη Θάλασσα της Γαλιλαίας» το μοναδικό θαλασσινό τοπίο που ζωγράφισε ο Ρέμπραντ.

Οι Βοστωνέζοι μαφιόζοι πίστευαν ότι ο Ντονάτι βρίσκεται πίσω από την επιχείρηση, μάλιστα ένας πρώην φίλος του είπε πως λίγο πριν τη ληστεία τον είδε στο μπαρ Revere, στο οποίο σύχναζαν πολλοί μαφιόζοι, να κρατάει ένα πακέτο που περιείχε αστυνομικές στολές. Ο Ντονάτι ήταν διαρκώς σε στενή αστυνομική παρακολούθηση και τα σενάρια έλεγαν πως έκανε την κλοπή για να μπορέσει να βγάλει από τη φυλακή το αφεντικό του, αρχιμαφιόζο Βίνσεντ Φεράρα, που την ίδια περίοδο ήταν στη φυλακή για σωρεία εκβιασμών. Όταν το κατάλαβε ο Φεράρα, τον συμβούλευσε να εγκαταλείψει την πόλη, λέγοντάς του ότι η αμερικανική αστυνομία τον ήθελε για πάντα στη φυλακή.

Το 1991 ο Ντονάτι απήχθη από μια ομάδα ανδρών. Τρεις μέρες αργότερα η σορός του βρέθηκε στο πορτ μπαγκάζ της Cadillac που οδηγούσε, στην οδό Savage, στο Revere, σε μικρή απόσταση από το σπίτι του. Ήταν χτυπημένος στο κεφάλι, είχε μαχαιρωθεί πάνω από 20 φορές, και ο λαιμός του είχε κοπεί.

Το 2013, το FBI έκανε μια δήλωση χωρίς να ανακοινώσει ονόματα και βεβαίωσε πως ήξερε τους κλέφτες. Όμως τα έργα τέχνης δε βρέθηκαν ποτέ. Ο μόνος που θα μπορούσε να έχει πληροφορίες για τα έργα ήταν ο Ρόμπερτ Τζεντίλε, ένας κατάδικος άνω των 80 ετών. Όταν η αστυνομία έψαξε το σπίτι του στο Μάντσεστερ του Κονέκτικατ βρήκαν μια κρυψώνα και ένα φύλλο χαρτί που έγραφε τι θα μπορούσε να πιάσει το κάθε κλεμμένο κομμάτι στη μαύρη αγορά. Το 2015 η αστυνομία κυκλοφόρησε ένα βίντεο, στο οποίο εμφανίζονται δυο άνδρες σε μια «πρόβα ληστείας» του μουσείου. Ο ένας άνδρας παραμένει άγνωστος, ενώ ο άλλος έχει επιβεβαιωθεί ότι ήταν ο Ρίτσαρντ Άμπαθ, ο φύλακας ασφαλείας που υπηρετούσε τη νύχτα της ληστείας. Εξαρχής πολλοί θεωρούσαν τον φύλακα ύποπτο συνεργασίας με τους ληστές.

Πολλοί ερευνητές βρίσκονται ακόμα και σήμερα στο κυνήγι αυτού του τεράστιου θησαυρού ψάχνοντας σε χώρες όπως η Ολλανδία, αλλά και στην Ιρλανδία, καθώς πιστεύεται ότι τα έργα είχαν καταλήξει στα χέρια πρώην μελών του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA) και ότι μεταφέρθηκαν εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’90. Παρά την ανταμοιβή των 10 εκατομμυρίων δολαρίων, κανένα από τα έργα δεν έχει εμφανιστεί ξανά δημόσια.

Πριν από λίγες ημέρες, στις 30 Οκτωβρίου δολοφονήθηκε στη φυλακή σε ηλικία 89 ετών ο James “Whitey” Bulger, ένας εγκληματίας που εξέτιε ποινή για 11 φόνους που είχε διαπράξει. Ο Bulger υπήρξε αρχηγός της Ιρλανδο-αμερικανικής οργάνωσης Winter Hill, που τρομοκρατούσε τη Βοστώνη για περισσότερο από μια δεκαετία. Αλλά έζησε μια διπλή ζωή ως πληροφοριοδότης του FBI, τροφοδοτώντας το γραφείο με πληροφορίες σχετικά με αντίπαλους εγκληματίες. Θεωρείται από πολλούς ότι ήξερε πως ήταν ο εγκέφαλος της ληστείας του μουσείου, αλλά δε μίλησε ποτέ για αυτό το γεγονός. Όταν συνελήφθη, οι πράκτορες του FBI ανακάλυψαν το ποσό των 800.000 δολαρίων και ένα οπλοστάσιο 30 πυροβόλων όπλων, αλλά κανένα πίνακα του Ρέμπραντ ή του Ντεγκά. Πολλοί υποστηρίζουν ότι «ακόμα και τα σκυλιά της Βοστώνης» ήξεραν την ανάμειξή του στη ληστεία. Ο Bulger ήταν συμπαθής στον ΙΡΑ  και οι ερευνητές πιστεύουν ότι έστειλε εκεί τους πίνακες. Πάντως το ίδιο το μουσείο δεν έχει πειστεί για την ανάμειξή του Bulger, καθώς τα αποδεικτικά στοιχεία είναι πολύ ασθενή.