Ένα μικρό μέρος από τα έργα τέχνης που βρέθηκαν στο σπίτι και σε μια αποθήκη του Κορνίλιους Γκούρλιτ παρουσιάζονται σε δυο εκθέσεις στη Βέρνη και τη Βόννη. Τα έργα ανακαλύφθηκαν σε ένα τυχαίο έλεγχο της εφορίας το 2012 και ανήκαν στο γιο ενός διακεκριμένου εμπόρου και συνεργάτη των Ναζί ενώ τα περισσότερα από αυτά προέρχονται από κατασχέσεις σε σπίτια Εβραίων ή αποτελούν μέρος από τα λεγόμενα έργα «εκφυλισμένης τέχνης».

Τελευταία φορά που είδαν το φως της δημοσιότητας πολλά από αυτά τα έργα ήταν το 1937, στην περίφημη Έκθεση Εκφυλισμένης Τέχνης, που διοργανώθηκε από το ναζιστικό κόμμα στο Μόναχο. Τα έργα ήταν τοποθετημένα στο χώρο με χαοτικό τρόπο και συνοδευόμενα από απαξιωτικά, προπαγανδιστικά συνθήματα. Έχοντας σαν σκοπό της να στρέψει την κοινή γνώμη κατά του μοντερνισμού, η έκθεση ταξίδεψε σε αρκετές ακόμα πόλεις της Γερμανίας και της Αυστρίας. Η τέχνη που επέτρεπαν οι Ναζί να υπάρχει ήταν η -καθορισμένη σε στενά όρια- παραδοσιακή στο ύφος, που εξύψωνε τα ιδανικά της φυλετικής καθαρότητας, του μιλιταρισμού και της υποταγής στην εξουσία.

Μετά την έκθεση τα έργα «εξαφανίστηκαν» από προσώπου γης και όλοι τα θεωρούσαν χαμένα οριστικά.

Η θεαματική συλλογή των έργων που προερχόταν από τη  συστηματική λεηλασία των εβραϊκών συλλογών υπό τον Αδόλφο Χίτλερ εκτίθεται για πρώτη φορά σε παράλληλες εκθέσεις στην Ελβετία και τη Γερμανία. Ακόμα και τα 450 έργα αποτελούν ένα μικρό κομμάτι της συλλογής των 1.500 έργων που βρέθηκαν –πολλά από αυτά σε κακή κατάσταση, χωρίς τελάρα ή γεμάτα μούχλα, πίσω από ντουλάπες, στο Μόναχο.

Η υπόθεση Γκούρλιτ αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από έργα τέχνης που εκλάπησαν από τους Ναζί και το κατά πόσο πρέπει να επιστρέψουν στους ιδιοκτήτες τους ή να εκτεθούν όλα μαζί, καθώς και το πόσο διεξοδικά η μεταπολεμική Γερμανία αντιμετώπισε την τέχνη που λεηλατήθηκε από το ναζιστικό καθεστώς.

Ο Κορνίλιους Γκούρλιτ πέθανε το 2014 σε ηλικία 81 ετών και η συλλογή την οποία κατείχε είναι αξίας εκατομμυρίων ευρώ. Άφησε τη συλλογή σε ένα μουσείο της Βέρνης. Η διπλή αυτή έκθεση χωρίζεται σε δυο μέρη: Στη Βέρνη επικεντρώνεται σε σύγχρονα έργα που χαρακτηρίστηκαν από τους ναζί ως «εκφυλισμένη τέχνη» το 1937 και κατασχέθηκαν για πώληση στο εξωτερικό. Στη Βόννη, η έκθεση παρουσιάζει έργα που κατασχέθηκαν από θύματα του ναζιστικού καθεστώτος και έργα των οποίων η προέλευση δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί.

Η γέφυρα του Βατερλώ, έργο του Κλοντ Μονέ του 1903, ένα από τα έργα που βρέθηκαν στη συλλογή του Γκούρλιτ

Ο καθορισμός της προέλευσης των έργων είναι μια αργή διαδικασία και παρ’ όλες τις έρευνες οι αρχές έχουν προσδιορίσει οριστικά μόλις έξι έργα τέχνης ως λεηλατημένα από Εβραίους ιδιοκτήτες. Οι συγγενείς του Γκούρλιτ προσπάθησαν να ακυρώσουν τη δωρεά έργων τέχνης, υποστηρίζοντας πως δεν είχε σώας τας φρένας όταν έγραψε τη θέλησή του, κάτι που απέρριψε το γερμανικό δικαστήριο, ανοίγοντας το δρόμο στις τρέχουσες εκθέσεις.

Η διπλή έκθεση στη Βόννη και τη Βέρνη έχει τίτλο: «Gurlitt: Status Report» και θα διαρκέσει μέχρι τον Μάρτιο του 2018.