Θυμάμαι ένα κρύο πρωινό του 2008 έξω από το Εφετείο Αθηνών. Κάτω από την ψιλή βροχή, λίγοι πολίτες συμμετείχαμε στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας με αφορμή τη δίκη του Περίανδρου, του επίδοξου δολοφόνου του Δημήτρη Κουσουρή και τότε υπαρχηγού της Χρυσής Αυγής. Το αίτημα της συγκέντρωσης ήταν απλό: «κλείστε τα γραφεία της Χρυσής Αυγής / αυτής της συμμορίας της ναζιστικής». Αυτό μεταφραζόταν τότε από τον τύπο ως «Ο φόβος επεισοδίων είναι μεγάλος, καθώς ομάδες αντιεξουσιαστών έχουν ήδη κινητοποιηθεί». Τότε, βλέπεις, δεν είχε ακόμη εκλεγεί ο Μιχαλολιάκος στο δημοτικό συμβούλιο Αθηνών, δεν υπήρχε η Χ.Α. ως πολιτική δύναμη (0,01% ήταν το εκλογικό ποσοστό τους), τότε δεν ήταν en vogue ο νεοναζισμός και ο τύπος αγρόν ηγόραζε. Ήμασταν 100 άτομα μόλις, περικυκλωμένοι από ΜΑΤ που χαριεντίζονταν με τους χρυσαυγίτες. Την ίδια μέρα, μέσα στην αίθουσα του Εφετείου όπου δικαζόταν ο Περίανδρος, σιωπηλοί ακούγαμε για «συμπλοκές», για ένταση, για «διαπληκτισμούς» που οδήγησαν στον «τραυματισμό» του Κουσουρή. Εμείς ξέραμε ότι η Χ.Α. ήθελε να τον δολοφονήσει. Αλλά ήμαστε μόνοι. Και λίγοι.

Παύλος Φύσσας

Πέντε χρόνια μετά η Χ.Α. δολοφονεί τον Παύλο Φύσσα και μια κοινωνία «σοκαρισμένη» ανακαλύπτει ξαφνικά ότι μια συμμορία ναζιστών παρανομούσε, μαχαίρωνε, βιαιοπραγούσε, σκόρπιζε φόβο και βία. Μια κοινωνία που για χρόνια επέλεγε να κλείνει τα μάτια της, να μην βλέπει ότι η ναζιστική συμμορία ήταν υπαρκτή, ότι είχε περίεργες σχέσεις και δοσοληψίες με κομμάτια του βαθέος κράτους (κυρίως την Ε.Υ.Π. και την Αστυνομία). Ξαφνικά όμως το κράτος ξύπνησε (κάλλιο αργά παρά ποτέ) και αποφάσισε να κάνει κάτι, να εφαρμόσει το νόμο. Η ηγεσία και πολλά μέλη της Χ.Α. συνελήφθησαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη με βαριές κατηγορίες.

Δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό παίζεται ξανά το ίδιο έργο: έχουμε μια δίκησταθμό για την σύγχρονη πολιτική ιστορία, με την οποία κανείς σχεδόν δεν ασχολείται. Κι όμως αυτά που ακούγονται στη δίκη αυτή (και δημοσιεύονται στο αξιέπαινο παρατηρητήριο της δίκης Golden Dawn Watch) είναι συνταρακτικά: πέρα από τη δολοφονία Φύσσα, περιγράφονται μαχαιρώματα και βασανιστήρια κατά αλλοδαπών, άγριοι ξυλοδαρμοί «αντιφρονούντων», σπάσιμο μαγαζιών, νταβατζιλίκια σε μαγαζιά και εμπορία ανθρώπων, τάγματα οπλοφορούντων με στρατιωτική δομή, επιθέσεις σε αιρετούς και τρομοκράτηση πολιτών, βανδαλισμοί Εβραϊκών μνημείων. Πού ήταν η πολιτεία όλα αυτά τα χρόνια; Ποιοι είναι οι θύλακες κάλυψης των νεοναζί εντός των μηχανισμών του κράτους; Πόσα δεν ξέρουμε ακόμη;

Παύλος Φύσσας

Παράλληλα με όσα αποκαλύπτονται σε σειρά μικρότερων δικών κατά μεμονωμένων μελών της Χ.Α. (όπως του Βαγγέλη Στεφανάκη, που εκτός από τον άγριο ξυλοδαρμό μελών του ΚΚΕ με σιδερογροθιές, καταδικάστηκε και για τον φόνο της συντρόφου του αλλά και πολλών άλλων αντίστοιχων περιπτώσεων), αναδεικνύεται ένας «ανθρωπότυπος» του ενεργού χρυσαυγίτη: άνθρωποι ακραία βίαιοι, συνήθως οπλοφορούντες, ενταγμένοι σε μια ημι-στρατιωτική δομή (μόνιμο χαρακτηριστικό τα στρατιωτικά ρούχα και αξεσουάρ) και συνήθως χυδαία επιθετικοί (περιπτώσεις Κασιδιάρη, Λαγού, Πλωμαρίτη, Σκορδέλη, κλπ).

Με πλήρη και ανοιχτή αναγνώριση της πίστης στον Χίτλερ και το ναζιστικό ιδεώδες, η Χ.Α. έγινε και σηματωρός ενός διεθνούς momentum ακροδεξιάς ριζοσπαστικοποίησης: από τις στενές σχέσεις της με διάφορα αντίστοιχα ρεύματα σε χώρες της Ευρώπης μέχρι την πρόσφατη μνεία της ως προτύπου για το μετα-τραμπικό κίνημα white supremacy στις ΗΠΑ, η Χ.Α. έβαλε την Ελλάδα στο διεθνή χάρτη της πολιτικής επιστήμης ως σημείο καμπής για τον αναδυόμενο νέο ακροδεξιό ριζοσπαστισμό.

Αναφέρθηκα ήδη στον «ενεργό» χρυσαυγίτη. Χρησιμοποίησα τον όρο για να τον διακρίνω από τον παθητικό ψηφοφόρο. Δεν κάνω τη διάκριση για να αθωώσω τους 400.000 ψηφοφόρους της Χ.Α. Κι αυτοί νεοναζί είναι, δηλωμένοι πλέον και αμετανόητοι – δεν νοείται να μην ξέρουν. Αλλά πέρα από την καταδίκη, έχει σημασία και η εξήγηση: Ο Γάλλος θεωρητικός του σινεμά Λικ Μουλέ έγραψε κάποτε ότι «σχετικά με το φασισμό, μόνο η άποψη όσων έχουν μπει στον πειρασμό έχει κάποιο ενδιαφέρον». Δεν έχει βέβαια απόλυτο δίκιο αλλά θέτει το εξής σοβαρό ζήτημα: μια κοινωνία με 400.000 νεοναζί, οφείλει να κοιταχτεί πολλή ώρα στον καθρέφτη και να στοχαστεί τι πήγε λάθος. Δύσκολο αλλά αναγκαίο.

Παύλος Φύσσας και Clement Meric

Το ερώτημα παραμένει: κάνουμε ό,τι μπορούμε, ο καθένας από το μετερίζι του, για την ανάδειξη του εγκληματικού χαρακτήρα της ναζιστικής συμμορίας, για την περιθωριοποίηση και το στιγματισμό του νεοναζισμού, για την προστασία των νέων, ιδίως από την επιρροή της νεοχιτλερικής προπαγάνδας; Και τι κάνει η πολιτεία για την ασφάλεια όσων ζουν στη χώρα και για τη θωράκιση του δημοκρατικού πολιτεύματος απέναντι στην απειλή αυτή;

Η εγρήγορση και η ανοιχτή δημόσια συζήτηση για τη δίκη της Χ.Α. είναι απαραίτητος όρος για να πάμε μπροστά (όπως και η οικονομική στήριξη, από όσους μπορούν, των δικηγόρων και άλλων εθελοντών που τρέχουν όλη αυτή την ιστορία από αίσθηση πολιτικής ευθύνης και δημοκρατικού καθήκοντος). Στο πλαίσιο αυτής της εγρήγορσης, τη Δευτέρα 18 Σεπτεμβρίου, τέσσερα χρόνια από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, πραγματοποιείται αντιφασιστική πορεία μνήμης στο Κερατσίνι (ώρα 17:00) που θα καταλήξει στο Καστράκι Δραπετσώνας (έναντι πύλης Ε2 στο Λιμάνι του Πειραιά) όπου στις 20:00 θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση – συναυλία με ελεύθερη είσοδο. Ας υποσχεθούμε στον εαυτό μας ότι θα τα πούμε εκεί.