Είναι οκτώ το βράδυ και δεν είμαι το τελευταίο ραντεβού της Υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά. Τους τελευταίους τρεισήμισι μήνες, αφότου ανέλαβε τα καθήκοντά της, βρίσκεται στο πόδι από τις έξι ή τις επτά το πρωί μέχρι αργά το βράδυ. Ομολογεί ότι αυτό που της λείπει είναι ο καθιερωμένος περίπατος που έκανε με τα πόδια κάθε απόγευμα στην Αθήνα και φυσικά τα βιβλία, αφού τους τελευταίους μήνες έχει καταφέρει και έχει διαβάσει μόνο ένα, το βιβλίο του Ραφαέλ Γκλικσμάν «εναντίον της αντιδραστικής σκέψης». Η συζήτηση μάς έδωσε την ευκαιρία να θίξουμε μερικά από τα ζητήματα του σύγχρονου πολιτισμού, ο οποίος αποτελεί μια από τις προτεραιότητές της -όπως έχει επανειλημμένα δηλώσει-, στο Υπουργείο.

«Από τη μια μεριά πρέπει να στηρίξεις, από την άλλη να ευαισθητοποιήσεις και αυτά να συναντηθούν»

Μετά τους πρώτους μήνες, ως Υπουργός, έχετε σχηματίσει μια ιδέα για το πώς δουλεύει το Υπουργείο καθώς και των ζητημάτων που το απασχολούν. Μας δίνετε μια εικόνα;

Το Υπουργείο δουλεύει με πολύ μέθοδο στην πολιτιστική κληρονομιά, είναι ένας κατακτημένος χώρος εκεί διότι έχει μεγάλη παράδοση, έχει ένα επιστημονικό προσωπικό, έχει μια προδιαγεγραμμένη πορεία και το μεγαλύτερο μέρος του Υπουργείου και του προσωπικού βρίσκεται και απασχολείται εκεί. Η Γενική Διεύθυνση του σύγχρονου πολιτισμού απασχολεί πολύ λιγότερο κόσμο, έχει πολύ μικρότερα ποσά και εγώ επειδή έρχομαι από αυτή την περιοχή δίνω μεγάλη προσοχή, κάνουμε πολλές συσκέψεις και υπάρχει μεγάλος προβληματισμός για το τι ακριβώς μπορούμε να κάνουμε για να να αλλάξουμε και να βελτιώσουμε την υπάρχουσα κατάσταση. Ενδιαφερόμαστε για νέα προγράμματα όπως το θεματικό Νέοι και παιδιά, τα προγράμματα για νέους καλλιτέχνες και θέλουμε να γεφυρώσουμε τις ανισότητες που υπάρχουν ανάμεσα σε τέχνες. Μια μεγάλη μερίδα έχει το θέατρο, ακολουθεί ο χορός και στη συνέχεια έχουμε συγγενείς που είναι πιο γειωμένοι, τα εικαστικά, τη μουσική με τελευταίο και πιο αδικημένο τα γράμματα και αυτά θα πρέπει κάπως να τα φέρουμε σε ένα επίπεδο με μεγαλύτερη δικαιοσύνη. Παράλληλα να έχουμε ένα καλό πρόγραμμα ώστε και οι φορείς να γνωρίζουν και οι ομάδες οι θεατρικές και οι άλλες πότε θα περιμένουν μια προκήρυξη, πόσο χρόνο έχουν για να προετοιμαστούν, να μπορούν να καταθέτουν τα χαρτιά τους με μια μόνο αίτηση…

Μιλάτε για τις επιχορηγήσεις;

Ναι, για τις επιχορηγήσεις και ταυτόχρονα να γίνεται ένας έλεγχος να μπορούμε να βλέπουμε από κοντά εκδηλώσεις, φεστιβάλ ό,τι είναι αυτό που χρηματοδοτείται, νομίζω το έχουμε διατυπώσει και από τον Γενάρη θα γίνει αυτό. Στη συνέχεια έχουμε και τα νομικά πρόσωπα τα οποία είναι εποπτευόμενα.

Αυτή είναι πιο προβληματική περιοχή;

Είναι μια περιοχή, η οποία επειδή έχει διαμορφωθεί καταστατικά σε διάφορες εποχές, επειδή δεν έχει ίδιους όρους των διοικητικών συμβουλίων και των διευθυντών, για παράδειγμα, παρουσιάζει ανόμοιες συνθήκες. Θα έπρεπε και εκεί να γίνει μια ενοποίηση σταδιακή.  Πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα τα οργανογράμματά τους, ορισμένοι τα έχουν ήδη προχωρήσει. Κάτι βασικό που σκέφτομαι και συζητώ μαζί τους είναι η σχέση με το κοινό τους, όπως επίσης τι είναι αυτό που τα κρατικά θέατρα και οι ορχήστρες προτείνουν στο κοινό, σε ποιο κοινό απευθύνονται, γιατί αυτό το κοινό το επιχορηγεί το υπουργείο πολιτισμού άρα το ελληνικό δημόσιο;

Σε ποια στρώματα απευθύνονται, έχετε εικόνα;

Απευθύνονται σε μεσαία και ανώτερα στρώματα και το ζήτημα που ανακύπτει είναι τι είδους πολιτισμό επιχορηγούμε εμείς για τα άλλα στρώματα;

Ποιος φορέας από τους επιχορηγούμενους έχει κάνει τα πιο ανοιχτά βήματα προς την κοινωνία;

Δεν μπορώ να το συγκρίνω απολύτως, θα πω μια αίσθηση, το ΚΘΒΕ έχει ένα πιο λαϊκό χαρακτήρα, ωστόσο πρέπει να ανοίξουμε διάλογο διάλογος με θέμα κοινό και οργανισμοί , γι’ αυτό και από τον Ιανουάριο θα κάνουμε μια πρώτη δημόσια προσέγγιση.

Έχετε τώρα σε αυτούς τους φορείς την προκήρυξη για το νέο διευθυντή του ΕΜΣΤ και για το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Σε ποιο στάδιο βρίσκεστε;

Για το ΕΜΣΤ ανακοινώσαμε την επιτροπή κρίσης που πρέπει να δει τους υποψήφιους.

Έχετε εικόνα των υποψηφιοτήτων;

Δεν έχω, ούτε τον αριθμό δε γνωρίζω.

Διάβασα ότι φιλοδοξείτε να ανοίξει το μουσείο το 2019.

Δεν φιλοδοξώ εγώ, κάναμε μια συνάντηση με το Δ.Σ. και μου δήλωσαν ανεπιφύλακτα ότι το μουσείο θα ανοίξει το πρώτο εξάμηνο του 2019. Η αλήθεια είναι ότι στην προηγούμενη συνάντηση που είχαμε, στην οποία ήταν και η διευθύντρια μαζί, έδειχναν εντελώς αβέβαιοι, δεν μπορούσαν να το υποσχεθούν. Τώρα, αυτό άκουσα, αυτό σας λέω.

«Θα ήθελα να λειτουργήσει συνθετικά το Ακροπόλ για όλες τις τέχνες»

Μου κάνει εντύπωση αυτός ο πολύ κοντινός ορίζοντας, δεδομένου ότι έχουμε ζήσει αυτή την πολυετή περιπέτεια και δεν καταλαβαίνουμε τελικά και ποιο είναι το μεγάλο εμπόδιο. Όμως, μια και μιλήσαμε για νέους και παιδιά, αυτά μεγαλώνουν χωρίς την εμπειρία ενός τέτοιου μουσείου στην πόλη και τη χώρα τους, αυτή νομίζω είναι η μεγαλύτερη υποχρέωση, να υπάρχει για τις επόμενες γενιές. Δε θα χρειαστεί να υπάρξουν νέες μελέτες; 

Δε θα γίνει νέα μελέτη, αυτό το συζητήσαμε και με το Δ.Σ. και έχει τεθεί υπόψιν και των υποψηφίων. Θα εφαρμοστούν η υπάρχουσα μουσειογραφική και μουσειολογική μελέτη. Θεωρώ πως είναι παράλογο να γίνει νέα μελέτη για τρίτη φορά. Διάβασα ότι είναι θέμα ηθικής τάξης να μην εφαρμοστεί η προηγούμενη μελέτη, δεν το καταλαβαίνω, είναι μια μελέτη που παραδόθηκε στο κράτος, οπότε μπορεί να εφαρμοστεί. Επίσης θέλω να σας πω ότι κάναμε μια συνέλευση την περασμένη Δευτέρα με όλο το προσωπικό του μουσείου, πήγα να τους γνωρίσω και να τους διαβεβαιώσουμε ότι πρέπει να δουλέψουμε συστηματικά όλοι και το Δ.Σ. και οι εργαζόμενοι προκειμένου να ανοίξει το μουσείο. Διαπίστωσα ότι υπάρχει μια ομάδα επιμελητών, οι οποίοι έχουν ορισμένες ανησυχίες  για το πώς θα δουλέψουν. Θα ξανασυναντηθούμε μαζί τους, αλλά θεωρώ την ύπαρξή τους πολύ ισχυρό πλεονέκτημα για το μουσείο. Αν λειτουργήσουν ως ομάδα μπορούν να λύσουν προβλήματα, να προχωρήσει η διαδικασία, να κρεμαστούν τα έργα, να μπορέσουν να συνεργαστούν με τους καλλιτέχνες.Είδα ότι υπήρχε μεγάλη θέληση, το ίδιο για τα τεχνικά έργα και το ίδιο και για τα διοικητικά προβλήματα.

Πείτε μου το πιο σοβαρό διοικητικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει το μουσείο.

Στο μουσείο όλα αυτά τα χρόνια δεν υπήρχε η τοποθέτηση υπεύθυνων στις διοικητικές, οικονομικές και τεχνικές υπηρεσίες, κάτι που ζητάμε άμεσα να κάνει το Δ.Σ. γιατί ένας μόνος του δεν μπορεί. Αν δείτε το οργανόγραμμα στην κορυφή υπάρχει ο καλλιτεχνικός διευθυντής και από κάτω όλες οι θέσεις ευθύνης είναι κενές. Επομένως η δόμηση του μουσείου που θα την κάνουμε πολύ γρήγορα θα δώσει τη δυνατότητα να λειτουργήσει πολύ πιο αποτελεσματικά μέχρις ότου και εκλεγεί και εξοικειωθεί ο νέος διευθυντής.

Έχετε καταλάβει γιατί τόσο καιρό δεν είχαν τοποθετηθεί στις θέσεις τους;

Όχι, δεν έχω δώσει καμία ερμηνεία, αλλά νομίζω ότι η επίκληση όλων των προβλημάτων δε θα μπορούσε να με πείσει.

Θα μου πείτε σε ποιο σημείο βρισκόμαστε και με την Εθνική Πινακοθήκη;

Αυτό το έργο είναι στο κέντρο της Αθήνας, φαίνεται, καταλαβαίνω ότι στα μάτια των πολιτών δε φαίνεται ότι τα έργα προχωρούν με τον πιο γρήγορο τρόπο. Έχουμε φτιάξει στο Υπουργείο έναν οδικό χάρτη και παρακολουθούμε το θέμα και τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν. Δεν έχω ορίζοντα για το πότε θα ολοκληρωθούν τα έργα αλλά θα έχω σύντομα.

Με το Ακροπόλ σε ποιο σημείο είστε; Είναι ένα καταπληκτικό κτίριο που θα δώσει και μια ανάσα σε μια πολύ δύσκολη περιοχή.

Το καταστατικό του Ακροπόλ είναι έτοιμο και το συζητάμε εσωτερικά. Όπως ξέρετε στο  ΤΑΠΑ θα πάει και αυτό, θα είναι καλό και χρήσιμο, θα βρίσκεται στο χαμηλό μέρος του κτιρίου και η ροή και από το αρχαιολογικό μουσείο είναι βατή. Υπάρχει το σχέδιο της ανάπλασης που θα ενώσει την Τοσίτσα με το λόφο του Στρέφη, ενώ ταυτόχρονα θα έχει εκεί έξοδο το μετρό των Εξαρχείων για να μπορεί να φτάνει κάποιος και στο Ακροπόλ και στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Και βέβαια το Ακροπόλ προικοδοτήθηκε πρόσφατα από την Περιφέρεια με το θέατρο του Λυκαβηττού, οπότε το σχέδιο για τη χρήση του γίνεται πιο φιλόδοξο. Θέλουμε να ανοίξει το ταχύτερο, να δουλέψει πιλοτικά, υπάρχουν ήδη διοργανώσεις και ομάδες που ενδιαφέρονται να δείξουν εκεί τη δουλειά τους και εμείς πρέπει να εξασφαλίσουμε αφενός ένα ποσό για τη λειτουργία του αλλά και να συνδεθεί με το Εθνικό Θέατρο, τη Λυρική και τις ορχήστρες. Θεωρούμε ότι με τα χρήματα που θα δίνονται και από το θέατρο του Λυκαβηττού θα μπορεί να κάνει φεστιβάλ, να έχει τράπεζες δεδομένων για να μπορεί να τροφοδοτεί και ένα περιφερειακό σύστημα πολιτισμού. Θα ήθελα να λειτουργήσει συνθετικά το Ακροπόλ για όλες τις τέχνες. Να ξεχάσουμε αν είναι χορός, θέατρο, μουσική και να υπάρχουν όλα μαζί για να μπορούν να μας κατακτήσουν περισσότερο. Άλλωστε σήμερα οι τέχνες, όπως και οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες συνδέονται και γίνονται και συμμετοχικές, άρα εκεί έχουμε έναν ιδεώδη χώρο για να συνυπάρχουν ατελιέ, να συνυπάρχουν πρόβες, εργαστήρια, συμβουλευτική για τους καλλιτέχνες.

Έχετε και εσείς ως υπουργός το ζήτημα του Θεατρικού Μουσείου. Πώς σκέφτεστε να προχωρήσετε;

Θα έχουμε ένα επιχειρησιακό σχέδιο το διάστημα που έχουμε υποσχεθεί για να μπορέσουμε να δούμε το πραγματικό κόστος, την πραγματική ευθύνη, τις πραγματικές δυνατότητες, το πραγματικό διακύβευμα εντέλει. Γιατί καθημερινά έχουμε προτάσεις για καινούργια μουσεία, για συλλόγους που έχουν συλλογές και θέλουν μια στέγη, καταλαβαίνω ότι υπάρχει μια ευαισθησία, υπάρχει και μια ιστορικότητα των αιτημάτων. Βρίσκονται εδώ και θα βρίσκονται και στον επόμενο Υπουργό ζητήματα που είναι για δεκαετίες άλυτα, με κάθε ένα λοιπόν που ασχολούμαστε θα πρέπει να κάνουμε και έναν οδικό χάρτη για να καταλήξουμε στο πώς τίθεται το ζήτημα, γιατί πολλές φορές δε λύνονται τα θέματα, επειδή δεν τίθεται το ζήτημα με σωστούς όρους. Συνηθίζουμε πολλές φορές να βλέπουμε τα πράγματα με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Να σας πω ότι βρήκα μελέτη από το 2011 για να στεγάσει το μουσείο και εντυπωσιάστηκα που από τόσο παλιά υπήρχε αυτή η δυνατότητα να στεγαστεί το μουσείο στη Σταδίου. Για διάφορους λόγους δεν μπόρεσε να προχωρήσει.

Κυρία Υπουργέ, εκτός από τα αρχεία που έχουν καταστραφεί, την ψηφιοποίηση που δεν υπάρχει, από το 2011 και μετά δεν καταγράφει κανένας τις παραστάσεις που γίνονται σε όλη τη χώρα. Αυτό δεν είναι κάτι που θα έπρεπε να φροντίσει το Υπουργείο;

Καταλαβαίνω τι λέτε. Υπάρχει μια υποχρέωση αρχείων στο σύνολο της χώρας, στο σύνολο των θεμάτων και φυσικά και στο θέμα το οποίο αναφέρετε. Όταν μιλάμε για «πολιτιστικά αρχεία» είναι υποχρέωση όντως του ΥΠΠΟΑ να τα έχει, δεν έχει όμως ούτε τα δικά του. Αν δείτε στους διαδρόμους υπάρχουν κούτες, με διάφορα χαρτιά, είναι δύσκολο να βρει κανείς, ακόμα και ένας ερευνητής στοιχεία. Η σκέψη μας ήταν να ανανεώσουμε την ιστοσελίδα του Υπουργείου, ελπίζουμε μέχρι το τέλος του χρόνου να είναι πιο γρήγορη και να έχει μια καλύτερη δομή ισοτιμίας ανάμεσα στην πολιτιστική κληρονομιά και τον σύγχρονο πολιτισμό. Αρχίζουμε να συζητάμε με τη διεύθυνση σύγχρονου πολιτισμού αλλά και με τις υπόλοιπες διευθύνσεις τον τρόπο με τον οποίο οι ανάγκες τους θα βρίσκονται στο διαδίκτυο και βέβαια πρόσφατα πληροφορήθηκα για την «καλλιτεχνική πύλη» που είχε ένα σεβαστό ποσό αλλά μέχρι πρόσφατα δεν ήξερα ότι υπάρχει. Επομένως, τέτοια ζητήματα θα πρέπει να δομηθούν έτσι ώστε οι ίδιοι οι φορείς να μπορούν να βάλουν τα στοιχεία τους. Το σύστημα που είχαμε στο μυαλό μας να μας φέρνουν τα στοιχεία και να τα περνάμε δεν μπορεί να γίνει, είναι απλό. Τώρα έχουμε αυτή την κατεύθυνση, μια πλατφόρμα και ελπίζω να προλάβουμε μέσα στο επόμενο εξάμηνο να ολοκληρωθεί και θα είναι πολλαπλά χρήσιμη. Οι επιχορηγήσεις έχουν ένα όριο και μια δυνατότητα, πλατφόρμες όμως καλλιτεχνικές, στις οποίες μπορεί κάποιος να δείξει τη δουλειά του και προς τα έξω, πλατφόρμες υποστήριξης σε νέους καλλιτέχνες και ομάδες είναι πολύ πιο σημαντικές.

«Ο σύγχρονος πολιτισμός είναι ορφανός από περιφερειακή πολιτική, πρέπει διοικητικά να την οικοδομήσουμε»

Μιλώντας για τους νέους καλλιτέχνες έχετε σκεφτεί κάποιο τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαμε να εξάγουμε τον σύγχρονο πολιτισμό;

Και εκεί έχουμε ένα πρόγραμμα που πρέπει να το ανοίξουμε, γιατί και αυτό έχει σταματήσει. Έχουμε καλλιτέχνες που μπορούν να πάνε στο εξωτερικό και όταν πηγαίνουν εκεί έχουν ανταπόκριση. Ευτυχώς οι νεώτερες γενιές και αυτή της κρίσης έχουν δείξει μια ανθεκτικότητα, μια δυναμική, μια εξωστρέφεια που είναι πολύ διεκδικητική, άρα έχουμε και υποχρέωση να τους βοηθήσουμε.

Έχετε μπροστά σας δυο τουλάχιστον ζητήματα, σχετικά με τις ανανεώσεις των καλλιτεχνικών διευθυντών του Εθνικού θεάτρου και του Φεστιβάλ Αθηνών. Θα πρωτοτυπήσετε να ανανεώσετε ή να αλλάξετε τους διευθυντές νωρίτερα από τη λήξη της θητείας τους;

Θα σας απαντήσω ειλικρινά. Ο πολιτικός χρόνος που έχω ζήσει αυτούς τους τρεισήμισι μήνες είναι τόσο πυκνός και ζητήματα που βρίσκονται σε ορίζοντα τεσσάρων ή πέντε μηνών δεν τα έχω αγγίξει, δηλαδή επείγουν άλλα. Θα σας αναφέρω το πιο σημαντικό. Ο σύγχρονος πολιτισμός είναι ορφανός από περιφερειακή πολιτική, πρέπει διοικητικά να την οικοδομήσουμε, είναι ένα μεγάλο ζήτημα που πρέπει να συνεργαστούμε και με άλλα υπουργεία, πρέπει να εξασφαλιστούν ποσά, καταλαβαίνετε αυτά είναι ζητήματα που μπορεί να είναι μελλοντικά αλλά είναι πολύ πιο σύνθετα από το να πάρει κανείς μια απόφαση για το πώς θα γίνει η αλλαγή ενός διοικητικού συμβουλίου.

Μα δεν είναι τρομερό να το μαθαίνουν όταν λήγει η θητεία τους; Δεν είναι σωστό, αυτό μπορεί να συμβαίνει στους υπουργούς όχι στους καλλιτεχνικούς διευθυντές.

Αυτό που λέτε είναι σωστό, και πιστεύω είναι απαραίτητο, όταν γίνεται για παράδειγμα μια προκήρυξη πρέπει να γίνεται εγκαίρως. Ομολογώ δεν είναι κάτι που αυτή τη στιγμή μπορώ να το απαντήσω, δεν το έχω δει το θέμα, θέλω να έχω μια καλή εικόνα για να μην αδικηθεί κανείς, αλλά διαφωνώ με τους αιφνιδιασμούς.

Ποιο είναι το πιο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος πολιτισμός;

Νομίζω είναι η έννοια του πολιτισμού που έχουμε στο μυαλό μας. Γιατί είναι δέσμια πολλών προκαταλήψεων, ανισοτήτων, θαυμαστικών και υποτίμησης του βιώματος, υποτίμησης της συμμετοχικότητάς μας. Ακούς πολύ κόσμο να λέει «α! τι ωραίο είναι αυτό», καταλαβαίνεις όμως ότι δεν το έχει ζήσει. Επομένως η συμμετοχική εμπειρία στο σύγχρονο πολιτισμό, που και στις τέχνες πια θεωρείται κεντρικός άξονας της δουλειάς των ίδιων των καλλιτεχνών, είναι κάτι που πρέπει να το εκτιμήσουμε περισσότερο χωρίς απόκρυψη ή υποκρισία, να το καταλογίσουμε στην καθημερινή μας ζωή. Δηλαδή ρωτάς ανθρώπους ακόμα και στα μεταπτυχιακά τμήματα των φοιτητών «τι ήταν αυτό που είχε σημασία στα πολιτιστικά πράγματα που εσύ συμμετείχες αυτή την εβδομάδα;» και μπορεί να σου πουν ότι πήγαν θέατρο ή σινεμά αλλά δε θα σου πουν ποτέ άκουσα ραδιόφωνο, είδα τηλεόραση, σου λένε τα καλά δε σου λένε τα άλλα που θεωρούν ότι είναι κάτω από το επίπεδο αυτού που σημαίνει πολιτιστικό γεγονός. Όμως το βλέπω τηλεόραση, ακούω ραδιόφωνο είναι η καθημερινότητά μας. Αυτό που κάνουμε. Επομένως λείπει αυτή η συμπερίληψη που είναι εντελώς απαραίτητη για να είμαστε τοποθετημένοι, να έχουμε μια στάση. Αυτή η καθημερινή πολιτισμική ζωή μας είναι μια κουλτούρα, μια στάση ζωής, μας οδηγεί να σκεφτόμαστε για το διαφορετικό, για τα ΑΜΕΑ, επομένως πρέπει να το αναδείξουμε. Πολιτισμός δεν είναι μόνο η πολιτιστική κληρονομιά, δεν είναι μόνο οι τέχνες -που σίγουρα είναι- αλλά οι καθημερινές στάσεις, οι νοοτροπίες, οι συμπεριφορές μας. Αυτό θα πλουτίσει πάρα πολύ την αντίληψή μας και θα την κάνει συνολικότερη και θα έχουμε μια θέση πολύ πιο στέρεη, ασφαλή μέσα στην καθημερινότητα.

Παγκόσμια Ημέρα των ΑμεΑ (3/12) και η δράση του ΥΠ.ΠΟ.Α.

Εσείς σαν Υπουργείο πώς μπορείτε να το ενισχύσετε αυτό;

Ξεκινήσαμε με κάποιες μικρές δοκιμές, μια συζήτηση για τα ερωτήματα που θέτουμε σε σχέση με την πολιτιστική κληρονομιά και είδαμε ότι στο facebook το υπουργείο απέκτησε έναν κόσμο που πριν δεν είχε καμιά επαφή μαζί του, την ημέρα των ΑΜΕΑ φέραμε στο Μέγαρο μια μικρή ομάδα χορού από την Αγγλία με ανάπηρους και μη ανάπηρους και δώσαμε το μήνυμα της κοινής προσδοκίας του πολιτiσμού. Αν δεν είμαστε μαζί ευάλωτες ομάδες και οι υπόλοιποι, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τι σημαίνει σε πρώτο πρόσωπο η διαφορετικότητα και τι γέφυρες πρέπει να χτίσουμε.

Με τα ιδρύματα που υπάρχουν στην Ελλάδα, έρχεστε σε επικοινωνία, έχετε διάθεση να συνεργαστείτε;

Η αλήθεια είναι ότι αυτό το διάστημα αφοσιώθηκα στην αποκωδικοποίηση των ιδρυμάτων του δημοσίου και των μουσείων που είναι πολλά και έχουν και πολλές ιδιαιτερότητες, έτσι δεν είχα την ευκαιρία να δω τους ανθρώπους των ιδρυμάτων. Νομίζω θα έρθει η ευκαιρία γιατί πιστεύω ότι στα χρόνια ιδιαίτερα της κρίσης έπαιξαν ρόλο τόσο με τις συνέργειες με το δημόσιο αλλά και ταυτόχρονα στη διαμόρφωση των νέων υποκειμενικοτήτων, των νέων ανθρώπων. Νομίζω επέφεραν αλλαγές στο πολιτισμικό πεδίο -την ώρα που το δημόσιο κατέρρεε-, ήρθαν και στήριξαν ορισμένες πλευρές και κάποια από αυτά έφτασαν να δίνουν το χρίσμα σε νέους καλλιτέχνες, το οποίο πριν, έδινε το κράτος. Επομένως ο ρόλος τους είναι σημαντικός και ο διάλογος μαζί τους θα είναι παραγωγικός γα να μπορέσουμε να δούμε και τις συνέργειες και τις οριοθετήσεις που υπάρχουν, γιατί σίγουρα ο ρόλος τους είναι διαφορετικός από το δικό μας.

«Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα υπόστρωμα υποστήριξης για να νιώθει ο συγγραφέας ασφαλής και να βάζει τα δυνατά του για να μπορέσει να φέρει και κάτι άλλο»

Δε σας ρώτησα για το βιβλίο, θα μπορούσε να γίνει μια συζήτηση μόνο γι’ αυτό, αλλά θα ήθελα να μου πείτε κάποιες σκέψεις για τους νέους συγγραφείς.

Το βιβλίο και οι συγγραφείς χρειάζονται μια πλούσια υποστήριξη, όχι μόνο κάποιος να τους δώσει  χρήματα να παρουσιάσουν το βιβλίο τους στο εξωτερικό για παράδειγμα. Αν δούμε τους νέους συγγραφείς σαν ένα φυτώριο που διαβάζει την κοινωνία μας και μαντεύει αυτά που βρίσκονται όχι στην επιφάνεια, καταλαβαίνουμε το λόγο για τον οποίο είναι πολύ χρήσιμοι. Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα υπόστρωμα υποστήριξης για να νιώθει ο συγγραφέας ασφαλής και να βάζει τα δυνατά του για να μπορέσει να φέρει και κάτι άλλο, αυτό που εμείς ανταποδίδουμε όταν ξεκινάμε να διαβάζουμε ένα βιβλίο και όταν το τελειώσουμε είμαστε αλλιώτικοι, διαφορετικοί. Θέλω να σας πω ότι θαυμάζω πολύ τους νέους καλλιτέχνες που αφιερώνουν άπειρο χρόνο, το ίδιο συμβαίνει όχι μόνο με τους συγγραφείς αλλά και με τους μουσικούς, πόσο δύσκολο είναι αυτό που κάνουν και πόσες ώρες δουλειάς υπάρχουν από πίσω.

Μιλήσαμε και στην αρχή της συζήτησης για παιδιά και νέους, ένα πρόγραμμα για το οποίο έχετε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Πώς το εντάσσεται σε αυτό το διάλογο;

Όταν μιλώ για παιδιά και νέους εννοώ ότι θέλουμε να ενισχύσουμε συναντήσεις διαφορετικών παιδιών, διαφορετικών ηλικιών και διαφορετικού προσανατολισμού. Οι διακρίσεις καταγωγής είναι πολύ ψηλά σήμερα, οι διακρίσεις εθνοτικής καταγωγής, οι διακρίσεις φύλου. Η υποτίμηση, λοιπόν, προς τους αδύναμους που φτάνει μέχρι την περιφρόνηση, είναι ένα τραύμα πολιτισμικό, το οποίο είναι εξίσου οδυνηρό για να μην πω πιο οδυνηρό και από τη φτώχεια. Εκεί επομένως θα δουλέψουμε με νέους δημιουργούς, καλλιτέχνες και με ειδικά προγράμματα για την καταπολέμησή του. Γιατί από τη μια μεριά πρέπει να στηρίξεις, από την άλλη να ευαισθητοποιήσεις και αυτά να συναντηθούν.

Το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να παίρνει θέση στα κοινωνικά φαινόμενα;

Το Υπουργείο οφείλει να έχει ανακλαστικά στα κοινωνικά φαινόμενα, στη βία, στο ρατσισμό, αλλά  πρέπει να ανοίξουμε τη δυνατότητα και στα στερημένα παιδιά, να τα βγάλουμε από την ανασφάλεια, το φόβο. Τώρα κάνουμε μια έρευνα με το παιδαγωγικό της Αθήνας για το τι καταναλώνουν τα παιδιά από τον πολιτισμό. Αυτή η κυβέρνηση πέτυχε πολλά για την κοινωνική στήριξη των παιδιών και των οικογενειών, είναι καιρός, επειδή έκανε πολλά και πέτυχε, να πάμε στο άλλο κομμάτι που λείπει και είναι αυτή η ευκαιρία όλων μας.