Πριν μερικά χρόνια, το 2013, το Μουσείο Reina Sofía της Μαδρίτης έδωσε στη δημοσιότητα μερικές από τις 28 φωτογραφίες της Ντόρα Μάαρ, της μούσας, συνενόχου και μυστηριώδους γυναίκας στη ζωή του Πικάσο, η οποία ήταν παρούσα και φωτογράφιζε όλα τα στάδια της δημιουργίας ενός από τα πιο εμβληματικά έργα του Ισπανού ζωγράφου, ενός μεγάλου αντιπολεμικού έργου.

Γκκουέρνικα, Πικάσο

Η Γκερνίκα ή Γκουέρνικα όπως συνηθίζουμε να την αποκαλούμε, δημιουργήθηκε πριν από 80 χρόνια. Με αφορμή αυτή την επέτειο, το Μουσείο Reina Sofía της Μαδρίτης ανακοίνωσε ότι θα οργανώσει μέσα στο 2017 μια έκθεση με επίκεντρο την Γκουέρνικα και άλλα 150 αριστουργήματα του καλλιτέχνη, τόσο από το Ισπανικό μουσείο, όσο και από 30 ιδρύματα σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων το Μουσείο Πικάσο και το Κέντρο Georges Pompidou στο Παρίσι , η Tate Modern στο Λονδίνο, το MoMA και το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης και το Ίδρυμα Beyeler στη Βασιλεία, καθώς και από ιδιώτες συλλέκτες. Τίτλος της έκθεσης «Pity and Terror in Picasso: The Path to Guernica».

Πικάσο

Σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις για τον Πικάσο, αυτή δίνει έμφαση στην εξέλιξη του εικαστικού του σύμπαντος με επίκεντρο την Γκουέρνικα, από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940, μια περίοδο κατά την οποία το έργο του άλλαξε ριζικά. Από την αισιοδοξία του κυβισμού ο Πικάσο αναζητά και εκφράζει στη δεκαετία του ’30 μια νέα εικόνα του κόσμου που βρίσκεται ανάμεσα στην ομορφιά και το τερατούργημα.

Οι κριτικοί και οι ιστορικοί θεωρούν την Γκουέρνικα ένα από τα πιο ισχυρά αντιπολεμικά έργα ζωγραφικής στην ιστορία της τέχνης. Η Γκουέρνικα, μία κωμόπολη στη βόρεια Ισπανία, κοντά στο Μπιλμπάο που σήμερα αποτελεί το πολιτιστικό κέντρο των Βάσκων ήταν το επίκεντρο ενός από τα πιο δραματικά γεγονότα που σημάδεψαν τον ισπανικό εμφύλιο. Τον Απρίλιο του 1937, η Γκουέρνικα βομβαρδίστηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς από την αεροπορία του Αδόλφου Χίτλερ, ο οποίος υποστήριζε τον Φράνκο.

H Γκουέρνικα σε πρώτο στάδιο φωτογραφημένη από τη Ντόρα Μάαρ

H Γκουέρνικα σε πρώτο στάδιο φωτογραφημένη από την Ντόρα Μάαρ

H Γκουέρνικα σε δεύτερο στάδιο φωτογραφημένη από τη Ντόρα Μάαρ

H Γκουέρνικα σε δεύτερο στάδιο φωτογραφημένη από την Ντόρα Μάαρ

Ο Πικάσο, επηρεασμένος βαθιά από την καταστροφή της Γκουέρνικα, δημιούργησε μια αινιγματική σύνθεση, με ακρωτηριασμένες μορφές ανθρώπων και ζώων σε μαύρο, άσπρο και γκρίζο. Ο Πικάσο έμαθε για το βομβαρδισμό της Γκουέρνικα από την εφημερίδα Le Soir το Μάϊο του 1937 και ολοκλήρωσε το έργο του στις 3 Ιουνίου της ίδιας χρονιάς.

Το έργο έχει ύψος 3,54 και πλάτος 7,82 μέτρα. Την ίδια χρονιά εκτέθηκε στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού, στο Ισπανικό περίπτερο. Αρχικά ο Πικάσο πειραματίστηκε με χρώμα, αλλά η ένταση του θέματος τον οδήγησαν στο τελικό ασπρόμαυρο και τις αποχρώσεις του γκρι. Από τα σχέδια που έκανε για την Γκουέρνικα έχουν σωθεί σαράντα πέντε. Ο πίνακας είχε κακές κριτικές όταν πρωτοεμφανίστηκε, ενώ άρχισε να γίνεται κατανοητό και να συνδέεται με τον αγώνα των Δημοκρατικών της Ισπανίας όταν άρχισε να εκτίθεται σε άλλες χώρες.

Guernica

Με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το έργο φυγαδεύτηκε στις ΗΠΑ για να αποτραπεί η καταστροφή του. Η Γκουέρνικα βρήκε φιλόξενη στέγη στο ΜοΜΑ, εκεί που ο Πικάσο έκανε τις περισσότερες εκθέσεις του. Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι δε θα επέτρεπε την επιστροφή του έργου στην Ισπανία πριν την πλήρη αποκατάσταση της δημοκρατίας. Ταξίδεψε προς την Ισπανία το 1981 και αρχικά εκτέθηκε στο Casón del Buen Retiro και κατόπιν στο Πράδο. Το 1992 μεταφέρθηκε στο Μουσείο Reina Sofía και σήμερα αποτελεί το διασημότερο και πιο σημαντικό του έκθεμα.

Info έκθεσης: Pity and Terror in Picasso – The Path to Guernica | 5 Απριλίου – Σεπτεμβρίου 2017 | Mουσείο Reina Sofia, Μαδρίτη

Σχετικά άρθρα:

Μια παγκόσμια, κερδοφόρα μπίζνα που τη λένε «Πικάσο», από την Αργυρώ Μποζώνη

O Πικάσο και η Μεσόγειος: 40 εκθέσεις για τους δεσμούς του καλλιτέχνη με την περιοχή

Πάμπλο Πικάσο: ο ζωγράφος με τα εκατοντάδες αριστουργήματα

Μουσείο Πράδο: ανακαίνιση για τα 200 χρόνια του και η ιστορία με εκατοντάδες χαμένα έργα

Σε αυτή τη ζωγράφο, το μουσείο Πράδο κάνει την πρώτη έκθεση σε γυναίκα μετά από 200 χρόνια

Τι σημαίνει το ρεκόρ πωλήσεων του έργου του Χίτλερ;