Το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού απηύθυνε πρόσκληση στον Βέλγο καλλιτέχνη Jan Fabre, να αναλάβει τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Διεθνούς Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου (πρώην Ελληνικό Φεστιβάλ, Ελληνικό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου) για τα έτη 2016-2019. Ο Jan Fabre θα είναι υπεύθυνος για τις καλλιτεχνικές επιλογές, και επομένως για την επιλογή των καλλιτεχνών και την ανάπτυξη των θεματικών και των καλλιτεχνικών κατευθύνσεων. Ξεκινά τη μετονομασία του, αρθρώνοντας τις γενέτειρες του διάσημου φεστιβάλ.

Με δεδομένο ότι ο Fabre είναι ενεργός ως εικαστικός, θεατρικός δημιουργός, παραστατικός καλλιτέχνης, χορογράφος και συγγραφέας, οι τομείς αυτοί θα αντανακλώνται στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ. Παράλληλα με τις παραστατικές τέχνες, ένα δυναμικό κομμάτι του προγράμματος θα περιλαμβάνει εικαστικά, λογοτεχνία, μουσική και κινηματογράφο. Η έννοια της σύμπραξης (consilience) είναι στο επίκεντρο: στην επιστήμη και την ιστορία, η σύμπραξη αναφέρεται στο αξίωμα ότι στοιχεία από ανεξάρτητες, άσχετες μεταξύ τους πηγές μπορεί να «συγκλίνουν» σε ισχυρά συμπεράσματα. Όταν πολλαπλές πηγές στοιχείων είναι σε συμφωνία, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πολύ ισχυρό.

Υπό την εποπτεία του, η επιμέλεια θα κατανέμεται μεταξύ της ομάδας του ως εξής:

– Προγραμματισμός Λογοτεχνίας και Ιδεών: Sigrid Bousset

– Προγραμματισμός Νέων Καλλιτεχνών Θεάτρου και Χορού: Edith Cassiers

– Προγραμματισμός Εικαστικών Τεχνών: Bart De Baere και Κατερίνα Κοσκινά

– Προγραμματισμός Παραστατικών Τεχνών: Joanna De Vos

– Προγραμματισμός Κινηματογράφου: Miet Martens

Ετήσιες θεματικές του Φεστιβάλ
Ετησίως, οι επιλογές θα προέρχονται από διαφορετική δεξαμενή ιδεών και στη βάση διαφορετικών θεματικών.

2016: Ο πρώτος χρόνος θα είναι ένα αφιέρωμα στο Βέλγιο, χώρα προέλευσης του Fabre και πατρίδα πολλών διεθνούς φήμης καλλιτεχνών.

2017: Τα επόμενα δύο χρόνια θα έχουν διεθνή προσανατολισμό. Το 2017 η θεματική θα είναι η σύμπραξη (consilience) και θα επικεντρωθεί σε εικαστικούς, παραστατικούς καλλιτέχνες και συγγραφείς που έχουν συνεργαστεί ή εξακολουθούν να συνεργάζονται με τον Jan Fabre. Επιπλέον, τουλάχιστον το ένα τρίτο από τους καλλιτέχνες που παρουσιάζονται θα είναι Έλληνες. Αυτή η τελευταία επιλογή θα γίνει βάση της αναζήτησης και έπειτα από την αξιολόγηση αιτήσεων.

2018: Κατά τον τρίτο χρόνο, στο επίκεντρο θα βρίσκεται ο Συγγραφέας και ο Ηθοποιός, καθώς και το συναρπαστικό τους δέσιμο. Ο Fabre θα παρουσιάσει μια νέα παράσταση με την Isabelle Huppert. Και πάλι, τουλάχιστον το ένα τρίτο από τους καλλιτέχνες που παρουσιάζονται θα είναι Έλληνες.

2019: Η επιμέλεια του Jan Fabre θα ολοκληρωθεί με τη θεματική «Ελληνικό Matrix». Ο ίδιος ο Fabre θα δημιουργήσει μια πρωτότυπη παράσταση για το Φεστιβάλ, εμπνευσμένη από ένα κλασικό ελληνικό θέμα. Επιπλέον, Έλληνες καλλιτέχνες θα έχουν κεντρική θέση καθώς ο Jan Fabre θα περνάει τη σκυτάλη του Φεστιβάλ σε νέους επιμελητές και σε μια νέα γενιά Ελλήνων καλλιτεχνών.

Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων χρόνων της καλλιτεχνικής του διεύθυνσης ο Fabre έχει ως στόχο να πλάσει μια δημιουργική ισορροπία μεταξύ της συνέχειας και της καινοτομίας, καθώς και μεταξύ Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Η πρόθεσή του να εστιάσει στην καλλιτεχνική καινοτομία καθώς και στους Έλληνες καλλιτέχνες θα αναπτυχθεί και κατά τη διάρκεια της τετραετούς επιμέλειάς του. Ο Fabre θέλει ένα καθοριστικό μέρος του προγράμματος να αποτελείται από Έλληνες δημιουργούς – τόσο καθιερωμένους όσο και ανερχόμενους.

Το πρώτο έτος, θα παρουσιαστούν καταξιωμένοι Έλληνες καλλιτέχνες. Ο Fabre ενεπλάκη πολύ αργά στη διαδικασία συγκρότησης του προγράμματος του Φεστιβάλ και επομένως δεν ήταν δυνατό να συμπεριληφθούν πολλοί (νέοι) Έλληνες καλλιτέχνες στον προγραμματισμό του Φεστιβάλ για το 2016. Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν ο Fabre και η ομάδα του θα εξοικειωθούν πολύ περισσότερο με το ελληνικό καλλιτεχνικό περιβάλλον. Επίσης θα συνεργαστούν με αρκετούς Έλληνες βοηθούς-επιμελητές, ώστε να εξασφαλίσουν μια ενδιαφέρουσα επιλογή Ελλήνων καλλιτεχνών. Αυτή τους η εξοικείωση θα οδηγήσει και σε πιο προσαρμοσμένες δομές προγραμματισμού.

Ο Fabre και η ομάδα του αποσκοπούν στην εξασφάλιση της καινοτομίας στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, μέσω, μεταξύ άλλων, της δημιουργίας περισσότερων ευκαιριών για τους νέους καλλιτέχνες. Ήδη κατά το πρώτο έτος της επιμέλειας, θα καταβληθούν προσπάθειες να πραγματοποιηθεί ένα συνέδριο και να δημιουργηθεί μια μαθησιακή πλατφόρμα για τους νέους Έλληνες καλλιτέχνες με τη μορφή της Ακαδημίας Νέων Καλλιτεχνών. Αυτή θα αποτελείται τόσο από τα υπάρχοντα όσο και από νέα εργαστήρια, σεμινάρια και πρακτικές ασκήσεις, καθώς και υποτροφίες για περίπου 50 νέους Έλληνες καλλιτέχνες.

Ο Jan Fabre στο προσωπικό του σημείωμα αναφέρει μεταξύ άλλων: «Στην πρώτη μου χρονιά ως καλλιτεχνικός διευθυντής, θέλω να δημιουργήσω ένα αφιέρωμα στο Βέλγιο. Το Βέλγιο, γιατί αυτή η μικρή χώρα είναι το σπίτι και το καταφύγιο μου. Γεννήθηκα και ανατράφηκα στο Βέλγιο, και έτσι έχω αναπτύξει την καλλιτεχνική πρακτική μου από εδώ, ως μια πύλη προς τον υπόλοιπο κόσμο. Το Βέλγιο, επειδή πολλοί διεθνούς φήμης καλλιτέχνες γαλουχήθηκαν εδώ. Στη δεκαετία του 1980, το Βέλγιο γέννησε το «φλαμανδικό Κύμα», μια ομάδα διαθεματικών καλλιτεχνών που ανέτρεψε τις καλλιτεχνικές συμβάσεις και επηρέασε την καλλιτεχνική σκηνή ώστε να γίνει αυτό που είναι σήμερα. Το Βέλγιο, λόγω της υπερ-διαφορετικότητας και της πολύ-πολιτισμικότητας – τόσο στο γήπεδο, όσο και στους δρόμους και τις γκαλερί.

Αναπτύσσοντας αυτό το θέμα, ελπίζω να μετατρέψω το Φεστιβάλ σε ένα τόπο συνάντησης διαφορετικών εθνικοτήτων, πολιτισμών, γλωσσών και εμπειριών. Μακάρι όλοι να μοιραστούμε τη σκηνή – όχι μόνο μέσα από ένα διάλογο των διαφορών, αλλά σε αναζήτηση του τι μας συνδέει, σε μια αναζήτηση για μια κοινή ταυτότητα στο γόνιμο έδαφος που η τέχνη κάθε φορά αποδεικνύει ότι είναι.

Αυτή η υπέρβαση των ορίων διατρέχει όλες τις επιλογές μου σχετικά με τους καλλιτέχνες. Το πρόγραμμα θα επιχειρήσει να συνδυάσει διαφορετικά καλλιτεχνικά αντικείμενα. Θα αναμετρηθώ και θα συναρμόσω το θέατρο, το χορό, τις παραστατικές τέχνες, τα εικαστικά, τη λογοτεχνία,  τη μουσική και τον κινηματογράφο. Μέσα σε όλες αυτές τις μορφές της τέχνης  η αναζήτηση για τα όρια κατέχει συχνά κεντρική θέση. Οι δικοί μου ερμηνευτές – ή όπως εγώ τους αποκαλώ: «πολεμιστές της ομορφιάς» – αποσκοπούν και στη γεφύρωση των ορίων. Πασχίζουν για το ασύλληπτο, το ανέφικτο, κατά τη διάρκεια αυτών των μαγικών στιγμών μέσα σε ένα έργο τέχνης. Σε κάθε έργο τέχνης, ψάχνω για αυτά τα loci της οριακότητας, τις στιγμές της παράβασης.

Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια που θα επιμελούμαι το Διεθνές Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου ελπίζω να χτίσω γέφυρες και να αναπτύξω το διάλογο. Ελπίζω να καταστήσω το Φεστιβάλ αντιπροσωπευτικό της πολυπολιτισμικής κοινωνίας μέσα στην οποία βρίσκεται. Ένα Φεστιβάλ που μορφοποιεί  ένα καθρέπτη του κόσμου και την ίδια στιγμή ένα εσωτερικευμένο παράλληλο σύμπαν, όπου η ποικιλομορφία αποδεικνύεται ότι δεν είναι πρόβλημα, αλλά υπόσχεση – για μια καλύτερη τέχνη, ένα καλύτερο μέλλον και έναν καλύτερο κόσμο. Χαρείτε το!».

A8094

Ας ρίξουμε μια ματιά στο πρόγραμμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2016:

Το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στο «Βελγικό πνεύμα» και θα χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερα ευρεία επιλογή έργων τέχνης. Κατά την έναρξη του φεστιβάλ το κοινό θα εισαχθεί στο καλλιτεχνικό σύμπαν του καλλιτεχνικού του διευθυντή του Jan Fabre, μέσω διαφόρων καλλιτεχνικών του έργων. Το πρελούδιο θα κλιμακωθεί σε διάρκεια λίγων ημερών κατά τις οποίες το κοινό θα πάρει μια πρώτη γεύση του πως θα είναι το Φεστιβάλ τις επόμενες εβδομάδες. Τα εγκαίνια της έκθεσης STIGMATA στο Μουσείο Μπενάκη, στις 15 Ιουνίου, θα αποτελούν μια πρόβα που θα προετοιμάζει το κοινό για το Φαμπριανό σύμπαν των διαφορετικών μορφών τέχνης και της ποιητικής του σώματος.

Στις 28 Ιουνίου, το κοινό θα συναντηθεί με τον Jan Fabre ως συγγραφέα, τα γραπτά του οποίου αποτελούν τη βάση της καλλιτεχνικής του έκφρασης. Επιφανείς Έλληνες ηθοποιοί θα διαβάσουν από τα νυχτερινά του ημερολόγια και από τα θεατρικά και ποιητικά του κείμενα, τα οποία θα εκδοθούν  από τις εκδόσεις Νήσος. Στις 29 Ιουνίου θα γίνουν τα εγκαίνια της έκθεσης Βελγικής τέχνης στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Στις 30 Ιουνίου θα παρουσιαστεί η διάσημη παράσταση του Jan Fabre, Preparatio Mortis, με την Annabelle Chambon.

Παραστατικές τέχνες
Το πρόγραμμα των παραστατικών τεχνών του Φεστιβάλ θα αποτελείται από μια διασταύρωση των βελγικών παραστατικών τεχνών – τα καλύτερα του Βελγίου, αν θέλετε. Πολλοί καταξιωμένοι και διεθνώς αναγνωρισμένοι Βέλγοι καλλιτέχνες θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους, μεταξύ των οποίων και οι: Anne-Teresa De Keersmaker/Rosas, Jan Lauwers/Needcompany, Jacques Delcuvellerie/Groupov and Sidi Larbi Cherkaoui/Eastman.

Επιπλέον, η ήδη θρυλική παράσταση του Jan Fabre, Mount Olympus. To glorify the cult of tragedy. A 24h performance, θα λάβει χώρα κατά τη διάρκεια του Σαββάτου 9 και της Κυριακής 10 Ιουλίου. Καλλιτέχνες από τη βελγική ενδιάμεση γενιά θα είναι επίσης παρόντες, όπως για παράδειγμα οι Fabrice Murgia / Cie Artara και Lisbeth Gruwez / Voetvolk, σε συνδυασμό με ανερχόμενους Βέλγους καλλιτέχνες.

Εικαστικά
Αυτό το καλοκαίρι, θα πραγματοποιηθούν δύο κύριες εκθέσεις:

– Μουσείο Μπενάκη – STIGMATA
Εγκαίνια την Τετάρτη 15, Ιουνίου 2016 (με την παρουσία του Jan Fabre)

– Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – ΒΕΛΓΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ
Σε συνεργασία με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας (MHKA) και τον Bart De Baere.
Εγκαίνια την Τετάρτη 29η Ιουνίου (παρουσία του Jan Fabre)

Το ΕΜΣΤ και το MHKA ήδη προετοίμαζαν μια παρουσίαση των συλλογών του MHKA. Αποφάσισαν όμως να την επιταχύνουν ώστε να ενταχθεί στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Ο Διευθυντής του ΜHKA, Bart De Baere, και η  διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Κοσκινά όχι μόνο θα συν-επιμεληθούν αυτής της έκθεσης, αλλά και – κατόπιν προσκλήσεως του Jan Fabre – θα επιμεληθούν και μια έκθεση Βέλγων καλλιτεχνών.

Λογοτεχνία & ιδέες
Η συμπερίληψη της λογοτεχνίας και του δημόσιου διαλόγου σε ένα πολυδιάστατο καλλιτεχνικό φεστιβάλ ξεκινά από την πεποίθηση της μετασχηματιστικής δύναμης των λέξεων. Τον πρώτο χρόνο θα εστιάσουμε στην παρουσίαση της Βελγικής λογοτεχνίας και των Βέλγων στοχαστών, σε διάλογο με τους Έλληνες συναδέλφους τους. Επί τη ευκαιρία, στο Φεστιβάλ θα συμμετέχουν οι Βέλγοι συγγραφείς Stefan Hertmans και Tom Lanoye.

Μουσική, κινηματογράφος και άλλα
Το Κέντρο του Φεστιβάλ θα οργανωθεί σαν μια πλατφόρμα συνάντησης. Το βράδυ θα υπάρχει μουσική, τόσο από ελληνικά όσο και από βελγικά ποπ και τζαζ μουσικά συγκροτήματα. Επιπλέον, παράλληλα με το πρόγραμμα των Παραστατικών Τεχνών θα υπάρξει και προγραμματισμός για τον Κινηματογράφο. Μια φιλανθρωπική βραδιά θα διοργανωθεί τον Ιούλιο.