starΗ 96χρονη μούσα του Πικάσο Φρανσουάζ Ζιλό έχει μιλήσει πολλές φορές για τον έρωτά της και τη ζωή με τον Πικάσο και όσο είναι εν ζωή δεν θα σταματήσουν οι ερωτήσεις σε κάθε δημόσια εμφάνισή της για τη θυελλώδη σχέση της με τον μεγαλύτερο ζωγράφο του 20ού αιώνα.

Η Ζιλό ήταν η μοναδική γυναίκα που έμεινε σώα και αβλαβής από τον Πικάσο. Από τις γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του, η Μαρί Τερέζ κρεμάστηκε, η Ζακλίν Ροκ αυτοκτόνησε με πιστόλι, ενώ η Ολγα Κόκλοβα, η πρώτη σύζυγός του, και η Ντόρα Μάαρ έχασαν τα λογικά τους.

«Είμαι η μοναδική γυναίκα που σώθηκα από τον Πικάσο και δεν έχω μετανιώσει ούτε μια στιγμή γι’ αυτό», έχει πει η Ζιλό. «Πώς; Παρατώντας τον».

Η μούσα που του χάρισε δυο παιδιά, έζησε μαζί του έναν θυελλώδη έρωτα που κράτησε δέκα χρόνια και χώρισε μέσα σε απειλές ενώ τον έχει αποκαλέσει δημοσίως σαδιστή. Καλλιτέχνης και η ίδια έπαιξε για χρόνια το ρόλο του ατζέντη, του συνομιλητή και εξομολόγου του, αλλά όταν αποφάσισε να δώσει τέλος στη σχέση τους, ο Πικάσο τρελάθηκε. Ήταν αυτός και μόνο αυτός που θα μπορούσε να το αποφασίσει και η Ζιλό τον πρόλαβε.

Ο κατά σαράντα χρόνια μεγαλύτερός της, Πικάσο, την κυνήγησε όσο καμία άλλη, την πίεσε, της έκανε μποϊκοτάζ, τη διέσυρε κι έκανε τα πάντα προκειμένου να την καταστρέψει. Η Ζιλό το έσκασε κυριολεκτικά και βρέθηκε στην άλλη μεριά του Ατλαντικού για να γλυτώσει και να ξαναφτιάξει τη ζωή της αυτή τη φορά  με τον Αμερικανό ιατρικό ερευνητή, γνωστό για την ανακάλυψη και την ανάπτυξη του πρώτου εμβολίου κατά της πολιομυελίτιδας, Τζόνας Σολκ.

«Δεν μετανιώνω για τίποτα. Πιστεύω ότι πρέπει να τολμάει κανείς στη ζωή του, αλλιώς δεν αξίζει τον κόπο να ζεις. Όταν ριψοκινδυνεύεις περνάς τρομερές στιγμές, αλλά μαθαίνεις, ζεις και αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα», έχει δηλώσει.

Στο βιογραφικό βιβλίο «The Woman Who Says No, Francoise Gilot on Her Life With and Without Picasso» αποκαλύπτει πως όταν γνωρίστηκαν με τον Πικάσο σε ένα καφέ το 1943, εκείνος όταν έμαθε ότι ζωγραφίζει και η ίδια της είπε:

«Αυτό είναι το πιο αστείο πράγμα που έχω ακούσει ποτέ. Τα κορίτσια με τη δική σου εμφάνιση δεν γίνονται ζωγράφοι».

Ομολογεί και κάτι άλλο:

«Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος σίγουρα θα σκεπτόμουν ότι δεν μπορώ να μπλέξω με έναν τόσο ηλικιωμένο. Αλλά, βλέπετε, οι άντρες της ηλικίας μου, που θα μπορούσαν τότε να με ελκύουν, ήταν στον πόλεμο, είχαν εξαφανιστεί από προσώπου γης».

Χρόνια αργότερα μιλά για τον Πικάσο χωρίς θυμό. «Ήταν μια ηφαιστειακή δύναμη της φύσης, κι έτσι φέραμε στον κόσμο τα δυο παιδιά μας: την Παλόμα, που είναι φημισμένη σχεδιάστρια. Και τον Κλοντ, που είναι φτυστός ο πατέρας του». Λέει η γυναίκα που δεν παντρεύτηκε ποτέ τον Πικάσο γιατί ήταν σε όλη τη διάρκεια της σχέσης τους παντρεμένος με την Όλγα Κόκλοβα.

Μοναχοπαίδι μιας εύπορης οικογένειας η Ζιλό γεννήθηκε το 1921 στο Neuilly-Sur-Seine, μυήθηκε στην τέχνη από την κεραμίστρια και φιλότεχνη μητέρα της, δημιούργησε τα πρώτα της ζωγραφικά έργα στα 6 της χρόνια, σπούδασε νομική στη Σορβόννη και το Κέιμπριτζ και τα εγκατέλειψε προς χάριν της τέχνης. Παραδέχεται ότι από μωρό της άρεσε να σοκάρει τον κόσμο. Η Ζιλό καμαρώνει πάντα λέγοντας ότι οι ιδέες της ήταν μπροστά από την εποχή της και δεν μπόρεσε κανείς -ούτε ο Πικάσο- να της υποδείξει τι θα κάνει.

Η δυναμική, πολυτάλαντη, μικροκαμωμένη γυναίκα, επιτυχημένη και ανυπότακτη πρωταγωνιστεί ξανά μέσα από τα σχέδια που δημιούργησε ανάμεσα στα 1974 και 1981 με το δικό της μοναδικό στιλ και ύφος σε μια νέα έκδοση του οίκου Taschen, εμπνευσμένη από τα ταξίδια της στη Βενετία, την Ινδία και τη Σενεγάλη, όταν ακολουθούσε το διάσημο δεύτερο σύζυγό της.

Τα σχέδια φιλοτεχνήθηκαν ανάμεσα στο 1974 και το 1981. Μια ειδική έκδοση 60 αντιτύπων θα κυκλοφορήσει με μια υπογεγραμμένη από τη Ζιλό λιθογραφία.

Τα τρία βιβλία σχεδίων, όπως υπογραμμίζει ο εκδοτικός οίκος μια συλλογή από τις άμεσες εντυπώσεις και τις αφηρημένες αντανακλάσεις, όπως τις κατέγραψε η καλλιτέχνης, αποτυπώνουν την ξεχωριστή ατμόσφαιρα της Βενετίας, της Ινδίας και της Σενεγάλης.

Στη Βενετία, την οποία επισκέφθηκε το καλοκαίρι του 1974, η Ζιλό συλλαμβάνει όχι μόνο τα γραφικά κανάλια και τις καφετέριες της πόλης, αλλά και την πλούσια συλλογή αναγεννησιακής τέχνης, με έργα των Βερονέζε, Τισιανό και Τιντορέττο. Η χρωματική της παλέτα επικεντρώνεται στις ποικίλες αποχρώσεις του υδάτινου μπλε. Με το τολμηρό της σχέδιο συλλαμβάνει και την πλούσια βλάστηση του τοπίου, ενώ υπογραμμίζει τη βαθιά και διαρκή της σύνδεση με την πόλη.

Η φασαρία των δρόμων της πόλης, οι πάγκοι της αγοράς, τα ιερά ζώα ακόμα και οι αφίσες των επερχόμενων εκλογών απεικονίζονται στα έργα που φιλοτέχνησε στη διάρκεια του ταξιδιού της στην Ινδία, το 1979. Τα σχέδια είναι ασπρόμαυρα και απεικονίζουν κυρίως όμορφες Ινδές που φορούν άψογα το σάρι τους «σαν κουκούλι», όπως σημειώνει, ακόμα και όταν εργάζονται ή μεταφέρουν φορτία.

Οι γυναίκες  είναι το κεντρικό της θέμα από την επίσκεψη στη Σενεγάλη το 1981. Την εντυπωσιάζουν οι ενδυμασίες τα κοσμήματα και οι κινήσεις τους, η ζωή στις καλύβες και τις αγορές, ενώ δεν παραλείπει να απεικονίσει την πλούσια βλάστηση και τη φύση γύρω της.

Η έκδοση Françoise Gilot. Three Travel Sketchbooks: Venice, India, Senegal κυκλοφορεί σε 5.000 αντίτυπα από τον εκδοτικό οίκο Taschen.