Η «Αφροδίτη του Χόλε Φέλς» (Venus of Hohle Fels) αποτελεί έως τώρα την αρχή της μορφής. H αρχαιότερη απεικόνιση ανθρώπινης φιγούρας (6 εκ. μήκος και 3,4 εκ. πλάτος), βρέθηκε το 2008 στο ομώνυμο σπήλαιο της Γερμανίας. Ακέφαλη, σμιλεμένη σε χαυλιόδοντα μαμούθ, χρονολογείται πριν από 35.000 χρόνια.

«Αφροδίτη του Χόλε Φέλς»

«Αφροδίτη του Χόλε Φέλς»

Λίγες χιλιάδες χρόνια μετά, ο προϊστορικός άνθρωπος σε άλλο γεωγραφικό ορίζοντα επιμένει στη χυμώδη απεικόνιση της γυναικείας μορφής, με πλούσια στήθη και ανοιχτή λεκάνη, αυτή τη φορά πλασμένη από πηλό, πριν ακόμη χρησιμοποιήσει αυτήν την ύλη για χρηστικά αντικείμενα. Το πρώτο πήλινο ειδώλιο, ηλικίας 26.000 ετών, η «Αφροδίτη του Ντόλνι Βεστόνιτσε» (Venus of Dolní Věstonice), βρέθηκε το 1925 σε στρώμα στάχτης στην ομώνυμη παλαιολιθική θέση της σημερινής Δημοκρατίας της Τσεχίας. Πάνω της ανιχνεύθηκε το 2004 το δακτυλικό αποτύπωμα ενός παιδιού ηλικίας 7 ως 15 ετών που είχε ακουμπήσει το υγρό της σώμα πριν από το ψήσιμο και σίγουρα δεν ήταν ο καλλιτέχνης.

«Αφροδίτη του Ντόλνι Βεστόνιτσε»

«Αφροδίτη του Ντόλνι Βεστόνιτσε»

Μολονότι από διαφορετικές περιοχές, οι γυναικείες φιγούρες έχουν όλες τα ίδια μορφολογικά πρότυπα, που φαίνεται ότι μαρτυρούν την αντίληψη των ανθρώπων των Παγετώνων και των πρώτων Homo Sapiens για τα σύμβολα της γονιμότητας, καθώς στην εποχή τους οι άνθρωποι δεν μπορεί να ήταν παχύσαρκοι. Η χυμώδης σάρκα ανήκει στο σώμα που μπορεί μέσα του να μεταφέρει ένα άλλο και η αδυναμία να ερμηνευτεί η δύναμη αυτή οδηγεί στην αναγωγή της, στη σφαίρα του υπερβατικού.

Το θηλυκό, λοιπόν, επιλέχθηκε ως αρχή της μορφής στην ύλη για να συμβολίσει την πηγή της ζωής, πλουσιοπάροχη και χυμώδη, να αποτελέσει αντικείμενο λατρείας και να ξορκίσει τους φόβους του άγνωστου και μέσα από την ύλη να μαρτυρήσει αυτές τις αρχές στην αιωνιότητα.

Αιώνες μετά, στο απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου και στην απεραντοσύνη του βλέμματος που δεν δεσμεύεται από ορατά σύνορα, οι Κυκλαδίτες θα σμιλέψουν σε μάρμαρο σχηματικά ραδινές γυναικείες φιγούρες. Σε ένα τοπίο άνυδρο αλλά λουσμένο από φως, θα αποδώσουν την ανθρώπινη μορφή μέσα από την αφαίρεση του περιττού, στάδιο που η τέχνη διένυσε πολλούς αιώνες για να κατακτήσει ξανά, επιστρέφοντας στην αρχική κοιτίδα γέννησής της.  Στο Αιγαίο βρίσκεται ίσως η αρχή της ομορφιάς της τέχνης…

Η αρχή της μορφής είναι γένους θηλυκού, όπως και η ζωή…

Κεντρική εικόνα:
Αριστερά: Η «Αφροδίτη του Ντόλνι Βεστόνιτσε»
Δεξιά: Η «Αφροδίτη του Χόλε Φέλς»