Αν χρειαζόταν να βάλω έναν υπότιτλο στο βιβλίο του Βασίλη Γκουρογιάννη «Αναψηλάφηση», θα το έλεγα μυθιστόρημα της γενιάς του. Το ψηφιδωτό της Χούντας και της Μεταπολίτευσης μέσα από ιστορικά γεγονότα είναι ο καμβάς της αφήγησης του συγγραφέα με ήρωα έναν φιλόλογο. Ο ηλικιωμένος πλέον πρωταγωνιστής, μέλος της αντίστασης κατά της Χούντας, αριστερός παλιάς κοπής, με φυλακή και βασανισμούς στο βιογραφικό του, καταφεύγει στην Ισπανία πριν πέσει η Χούντα των συνταγματαρχών.

Στη Βαρκελώνη, στην οποία θα κατοικήσει για πενήντα ολόκληρα χρόνια, θα επουλώσει τις πληγές του, ή θα προσπαθήσει να το κάνει, έχοντας αφήσει πίσω του μια πατρίδα που επουλώνει τα ίδια τραύματα με άλλο τρόπο. Τίποτα δεν είναι ίδιο, όταν επιστρέφεις σε αυτό. Κανένας δεν είναι όπως τον άφησες.

Ο «Λάμπρος» της Αντίστασης κατά της Χούντας επιστρέφει στην Ελλάδα, όπου ο εικοσάρης δεν έχει ιδέα πλέον ποιος είναι ο Χαρίλαος Φλωράκης. Τόσο απλά. Επιστρέφει σε μια χώρα που καμία ανάμνηση δεν έχει μείνει όρθια. Αν η Βαρκελώνη δεν έγινε ποτέ πατρίδα του, η Ελλάδα στην οποία επιστρέφει τον κάνει να νιώθει δυο φορές ξένος.

Βρίσκεται μπροστά και σε μια άλλη πραγματικότητα. Οι ήρωες, τα πρότυπα μιας ολόκληρης γενιάς, ο Άρης, ο Τσε, ο Φιντέλ, είναι απλώς ονόματα που δεν σημαίνουν τίποτα ή διασύρονται από μια αριστερή κυβέρνηση που είναι απλώς η κυβέρνηση που αρμόζει σε μια χώρα βουτηγμένη στην παρακμή, το μαύρο χρήμα, τον αμοραλισμό, τη χλεύη κάθε πίστης, σε μια χώρα σε ηθική, πολιτική και οικονομική κατάπτωση.

Ο Βασίλης Γκουρογιάννης περιγράφει την Ελλάδα σαν ένα «γλεντζέδικο κρουαζιερόπλοιο στον βυθό». Ο ήρωάς του αναζητά τη λειψανοθήκη της νεότητας και τη λέξη νοσταλγία για να τους δώσει άλλο νόημα. Ο ήρωάς του έχει ηττηθεί και αυτό το διαβάζει στα δικά του μάτια αλλά και στους παλιούς του συντρόφους. Επιστρέφει και δεν τον χωρά ο τόπος.

Τα βασανιστήρια στην Μπουμπουλίνας ξυπνούν τον εφιάλτη του βασανιστή που αποκτά σάρκα και οστά, στέκει δίπλα του, απέναντί του. Η νεότητά του ζωντανεύει και μαζί τα πρόσωπα μιας εποχής. Φωτισμένοι καθηγητές και τραμπούκοι βασανιστές, φοιτητές και πολιτικοί, αμετανόητοι χουντικοί και κουρασμένοι τέως επαναστάτες. Η Ελλάδα της κρίσης δεν έχει δίχτυ προστασίας για τον φιλόλογο, που βλέπει μαζί με τη χώρα να χαραμίζεται και η γλώσσα που τόσο αγάπησε.

Στις σελίδες του βιβλίου περνούν στιγμιότυπα του ρόλου των αντιστασιακών του Παρισιού, ο Μίκης, η Μελίνα, οι μύθοι και οι ιστορίες μιας εποχής που είχε ανάγκη από ήρωες. Ο ήρωας του Γκουρογιάννη είναι ο μεγάλος χαμένος των τελευταίων σελίδων της μεταπολεμικής μας ιστορίας, ένας από τους τελευταίους οραματιστές που το είδος τους μοιάζει σχεδόν γραφικό. Ο πιο απαξιωμένος της εποχής μας, που δεν πρόλαβε να ανταλλάξει το επαναστατικό του παρελθόν με ένα δημόσιο αξίωμα. Είναι αργά για να καταδιώξει το παρελθόν του αλλά και για να ξεφύγει οριστικά από αυτό. Είναι αργά για να πιστέψει ότι οι λύκοι και τα αρνιά μπορούν να ζήσουν έστω και για λίγο μαζί, γιατί ξέρει πια πολύ καλά ότι οι λύκοι και τα αρνιά δεν μπορούν ποτέ να μοιραστούν το ίδιο φαΐ.

Info:

Το βιβλίο του Βασίλη Γκουρογιάννη «Αναψηλάφηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.