«Ο ηθοποιός θα εξαφανιστεί, στη θέση του θα δούμε ένα πρόσωπο άψυχο, που θα φέρει, αν θέλετε, το όνομα υπερ-μαριονέτα, μέχρις ότου κατακτήσει ένα όνομα πιο δοξασμένο», Gordon Craig.

Δε χρειάστηκε να ειπωθεί ούτε λέξη επί σκηνής για να μιλήσει όσο ζωηρά μίλησε η παράσταση «Νόρμα S/N 210113» του θεάτρου μαριονέτας Ανταμαπανταχού σε σκηνοθεσία του Νίκου Τόμπρου· μαριονέτες, ηθοποιοί-κούκλες, animation, πρωτότυπη μουσική από τους Active Member και μια «απλή» ιστορία, που θα μπορούσε να είναι η «ιστορία της ζωής μας», ήταν τα συστατικά της.

Ένα αγόρι γεννιέται και ήδη ένα προδιαγεγραμμένο σύστημα αξιών και προσδοκιών περιμένει να το κάνει υποχείριό του. Τα κλισέ όνειρα των γονιών του για μια καλή καριέρα γιατρού ή ποδοσφαιριστή και μετά η γνωστή συνταγή: σχολείο, εκκλησία, στρατός, δουλειά. Πλύση εγκεφάλου, ομοιομορφία, υποταγή. Γονείς, δασκάλα, παπάς, ανώτεροι αξιωματικοί, αφεντικά, μηχανισμοί του συστήματος και γι’ αυτό περισσότερο ανδρείκελα παρά άνθρωποι όσοι τον περιβάλλουν, συνεργάζονται επισταμένα προς τη δημιουργία μιας τέλεια υποταγμένης μαριονέτας. Θα μπορέσει να δημιουργήσει ένα διαφορετικό μέλλον; Κι αν ναι, πώς;

Ήταν εξαρχής εύστοχη η ιδέα να δημιουργηθεί η παράσταση από μια ομάδα κουκλοθεάτρου και το ρόλο του αγοριού να τον ενσαρκώσει και να τον εμψυχώσει μία αληθινή μαριονέτα. Αλλά ακόμη πιο εύστοχη και σκηνικά αποτελεσματική ήταν η απόφαση να χρησιμοποιηθούν -δύο κυρίως- ηθοποιοί για όλους τους υπόλοιπους ρόλους, που με τη σειρά τους μεταμορφώθηκαν σε κινούμενες κούκλες. Με τις υπερμεγέθεις μάσκες, «παγωμένες» σε χαρακτηριστικές των ρόλων καρικατουρίστικες εκφράσεις και τη στυλιζαρισμένη κίνησή τους, ταυτίστηκαν απόλυτα με τα μηχανικά, άψυχα ανδρείκελα που εκπροσωπούσαν.

794224-316-1(2)Ο ρόλος του αγοριού ενσαρκώνεται από μια αληθινή μαριονέτα

Η παράσταση των Ανταμαπανταχού στηρίχτηκε στις συμβάσεις του θεάτρου των μαριονετών, αφού δημιούργησε μία απλή ιστορία που δε χρειάζεται παρά μερικά σύντομα επεισόδια/κεφάλαια για να εξελιχθεί, ενώ έδωσε έμφαση στη συγκινησιακή εμπειρία που προσφέρει -ίσως επειδή στοχεύει σε ένα χώρο πέραν του ρεαλιστικού- αυτό το είδος θεάτρου. Η «Νόρμα S/N 210113» κατάφερε να προκαλέσει το μαγικό συναίσθημα της ταύτισης με κάτι τόσο φανερά ψεύτικο, ακριβώς όπως συμβαίνει στα παιδιά, που (παί)ζουν με τις κούκλες τους σαν να είναι άνθρωποι με σάρκα και ψυχή. Η συνύπαρξη ανθρώπων και κούκλας και η διαφορά του μεγέθους δημιούργησαν μία ιδιαίτερη δυναμική, καθώς η μικρή μαριονέτα εκμηδενιζόταν σχεδόν δίπλα στην ανθρώπινη παρουσία, η οποία, αντίστοιχα έφερνε μεγεθυσμένο επί σκηνής το χειριστικό ρόλο των υπόλοιπων ηρώων. Επιπλέον, καθοριστικά για τη δράση, αλλά κυρίως για την ατμόσφαιρα, στάθηκαν τα videos και ιδιαίτερα η μουσική των Active Member, που όχι μόνο κατέκλυσε τη σκηνή με τη δύναμή της παίζοντας σαν ισάξιος συμπρωταγωνιστής, αλλά και οι στίχοι υποκατέστησαν ενίοτε το λόγο που απουσίαζε αλλά καθόλου δεν έλειψε.

Θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει μια δραματουργική αδυναμία στο φινάλε, που μοιάζει να υπονοεί κάποια ευκολία στην εύρεση λύσης, αν και, από την άλλη, θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι αυτή η ευκολία είναι ακριβώς που προτείνει η παράσταση: για να ξεφύγεις από το μέλλον που σου έχουν προδιαγράψει αρκεί να πεις όχι και να βρεις ανθρώπους να συμπορευτούν μαζί σου σε αυτό το όχι. Όπως και να ’χει, η παραπάνω επιφύλαξη δε μείωσε στο ελάχιστο τη δύναμη του βιώματος που επεφύλαξε η «Νόρμα S/N 210113» και που επάξια την καθιστούν τη μεγάλη έκπληξη αυτής της σεζόν.

Η παράσταση «Νόρμα S/N 210113» ανεβαίνει στο Θέατρο Altera Pars μέχρι της 7 Μαρτίου 2014.

Διαβάστε επίσης:
Εφτά και μία παραστάσεις για το 2014, της Τώνιας Καράογλου