Η ταινία «Όσα παίρνει ο άνεμος» αποσύρθηκε από την πλατφόρμα HBO Max εν μέσω των εκδηλώσεων του κινήματος διαμαρτυρίας κατά του ρατσισμού και της αστυνομικής βίας εναντίον των μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν είναι όμως η πρώτη φορά που η πολυβραβευμένη κλασική ταινία του αμερικανικού κινηματογράφου γίνεται αντικείμενο αντιπαραθέσεων. Το 2017 στο Τενεσί των ΗΠΑ η κινηματογραφική αίθουσα The Orpheum αναγκάστηκε να ματαιώσει την προβολή του Όσα παίρνει ο άνεμος, μετά τα οργισμένα σχόλια των κατοίκων της πόλης που αφορούσαν το ρατσιστικό περιεχόμενο της ταινίας που αναδείκνυε μια κοινωνία λευκής ανωτερότητας.

«Ένας οργανισμός που έχει ως αποστολή να διασκεδάζει, να εκπαιδεύει και να διαφωτίζει τις κοινότητες, δεν μπορεί να παίξει μια ταινία που δεν είναι ευαισθητοποιημένη στα προβλήματα ενός μεγάλου μέρους του τοπικού πληθυσμού της», έγραφαν οι χρήστες στα σχόλια.

Μάλιστα η ματαίωση τότε της προβολής της ταινίας είχε σχέση και με τη σφαγή με εννέα νεκρούς μέσα σε ιστορική εκκλησία της κοινότητας των μαύρων στο Τσάρλεστον της Νότιας Καρολίνας, με δράστη έναν 21χρονο λευκό άνδρα, ο οποίος εμφανίστηκε σε φωτογραφίες να κρατά τη σημαία της Συνομοσπονδίας.

«Αν η Σημαία της Συνομοσπονδίας του Νότου επιτέλους θα εκτίθεται στα μουσεία ως ένα άσχημο, ρατσιστικό σύμβολο, γιατί να μη γίνει το ίδιο και με το “Όσα παίρνει ο άνεμος”, ένα αγαπημένο φιλμ στο οποίο ωστόσο η εν λόγω σημαία έχει την τιμητική της;», έγραψε τότε ο κριτικός κινηματογράφου της New York Post, Λου Λουμένικ που είχε χαρακτηρίσει την ταινία ως «αδιαμφισβήτητα ρατσιστική».

Ωστόσο, η διαμάχη για το περιεχόμενο της ταινίας Όσα παίρνει ο άνεμος κρατά πολλές δεκαετίες και έχει φανατικούς υποστηρικτές και πολέμιους. Από την πλευρά των λευκών του Νότου η ρομαντική ταινία με τη Βίβιαν Λι και τον Κλαρκ Γκέιμπλ αποτελεί τη μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών. Οι επικριτές της ταινίας  επικαλούνται ως επιχείρημα ακόμα και το γεγονός ότι η ταινία υπήρξε η αγαπημένη του υπουργού προπαγάνδας των Ναζί, Γιόζεφ Γκέμπελς, αλλά και το γεγονός ότι παρουσιάζει μία καλλωπισμένη πλευρά της δουλείας, με τους δούλους να είναι ασφαλείς και ευτυχείς σε ένα ρομαντικό περιβάλλον αλλά και σε μια πολύ σκοτεινή περίοδο της Αμερικανικής Ιστορίας.

Ο εκπρόσωπος της HBO Max εξήγησε την απόσυρση της ταινίας από την πλατφόρμα λέγοντας πως είναι προϊόν μίας εποχής και απηχεί φυλετικές προκαταλήψεις που ήταν κοινός τόπος στην αμερικανική κοινωνία. Η εταιρεία θα κρατήσει την ταινία στον κατάλογό της με την υποσημείωση για ρατσιστικό περιεχόμενο.

Στην ταινία των οκτώ όσκαρ, υποψήφια και νικήτρια του όσκαρ Β΄γυναικείου ρόλου ήταν η Χάτι ΜακΝτάνιελ που υποδυόταν τη «Μάμι» της ταινίας και έγινε η πρώτη μαύρη ηθοποιός στην ιστορία του κινηματογράφου που κατάφερε να κερδίσει το πολυπόθητο αγαλματάκι. Η νίκη της ΜακΝτάνιελ προκάλεσε συγκίνηση σε όλους τους παρευρισκόμενους. Το 2017, όταν ο Τζορτζ Κλούνεϊ κέρδισε το Όσκαρ Β΄Ανδρικού ρόλου για το ‘Syriana’ υπενθύμισε στην αίθουσα μνημονεύοντας τη νίκη της μαύρης ηθοποιού ότι «οι μαύροι ακόμα κάθονταν στο πίσω μέρος των θεάτρων» και αναφερόταν σε ένα πραγματικό και ντροπιαστικό γεγονός, αφού η υποψήφια μαύρη ηθοποιός και ο συνοδός της είχαν αναγκαστεί να καθίσουν στο πίσω μέρος του θεάτρου στο οποίο γινόταν η τελετή.

«Αυτό τελειώνει σήμερα» για το αμερικανικό θέατρο και τη βιομηχανία

Με αυτό το σύνθημα, 300 προσωπικότητες της αμερικανικής βιομηχανίας δηλώνουν ότι δεν μπορεί «η λευκή ευθραυστότητα» του θεάτρου να περικλείει έργα ή χαρακτήρες που υπακούουν σε παλαιά στερεότυπα που εναντιώνονται στη μαύρη φυλή. Ανάμεσα στα ονόματα που φιγουράρουν στη λίστα είναι η βραβευμένη με όλα τα περίβλεπτα αμερικανικά βραβεία ηθοποιός Viola Davis, ο συνθέτης Lin-Manuel Miranda, η Cynthia Erivo, ο Andre Holland και η βραβευμένη με Pulitzer, Lynn Nottage.

Η φυλετική ανισότητα απασχολεί εδώ και αρκετά χρόνια την αφροαμερικανική κοινότητα που βλέπει πίσω από διακρίσεις και βραβεία την ανισότητα. «Κουραστήκαμε από μια βιομηχανία που εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα σε λευκές ιστορίες και λευκά πρόσωπα», γράφουν.

Η κοινότητα των μαύρων, αυτόχθονων και έγχρωμων ανθρώπων στην τέχνη υποστηρίζει ότι έχει παρακολουθήσει εδώ και χρόνια τους λευκούς να μην αμφισβητούν τα προνόμιά τους και να προωθούν όπου και όποτε μπορούν τα αισθήματά τους κατά των μαύρων. Αποτέλεσμα της όλης διαδικασίας είναι οι θεατρικές και κινηματογραφικές παραγωγές που προορίζονται για λευκό κοινό. «Έχουμε παρακολουθήσει να μας εκμεταλλεύεστε, να μας ντροπιάζετε, να μας μειώνετε και να μας αποκλείετε», γράφουν οι άνθρωποι οι οποίοι είναι προνομιούχοι και έχουν δημόσιο λόγο αλλά εξεγείρονται κατά της αδικίας εξαιτίας της δολοφονίας του Τζορτζ Φλόιντ αλλά και των άλλων Αφροαμερικανών που έπεσαν θύματα της αστυνομικής βίας με τον πιο βάρβαρο τρόπο.

Βαϊόλα Ντέιβις, η πρώτη μαύρη ηθοποιός που έχει κατακτήσει τα βραβεία Emmy, Tony, και Oscar.

Η επιστολή επισημαίνει επίσης την έλλειψη ποικιλομορφίας στις εκτελεστικές και διευθυντικές θέσεις, καθώς και σε εκείνους που συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης και σε διανομές ρόλων. «Είστε όλοι μέρος αυτού του σπιτιού χτισμένου με τραπουλόχαρτα που βασίζονται στην άσπρη ευθραυστότητα και την υπεροχή», διαβάζει. «Και αυτό είναι ένα σπίτι που δεν θα αντέξει».

Για την ιστορία, μια έκθεση που κυκλοφόρησε το 2019 από το Asian American Performers Action Coalition διαπίστωσε ότι το 86,8% όλων των έργων εντός και εκτός  Broadway ήταν από λευκούς συγγραφείς και το 87,1% όλων των προσληφθέντων σκηνοθετών ήταν λευκοί.