To Athens Photo Festival δεν είναι ένα νεαρό φεστιβάλ φωτογραφίας και φέτος του φαίνεται. Κάθε φθινόπωρο, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της πορείας του ως Μήνας Φωτογραφίας, μας έχει συνηθίσει σε ιδιαίτερες επιλογές καλλιτεχνών, θεματικών και παράλληλων δράσεων, φέτος, ωστόσο, το περιεχόμενο του προγράμματος και η απόφαση ο βασικός άξονας να φιλοξενηθεί στις κτιριακές εγκαταστάσεις του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου, το τοποθετούν αυτομάτως ισάξια πλάι σε άλλες διεθνείς διοργανώσεις του είδους.

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος το πρόγραμμα περιλαμβάνει το βασικό εκθεσιακό πρόγραμμα, το οποίο μοιράζεται σε πέντε αίθουσες του Βιομηχανικού Μουσείου και στο κτίριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Αθηνών στο Μεταξουργείο και βασική θεματική του αποτελούν οι «Ρευστές ταυτότητες», καθώς και το πρόγραμμα-δορυφόρο, μια επιλογή φωτογραφικών εκθέσεων που φιλοξενούνται σε γκαλερί της πόλης. Ακολουθώντας την προτεινόμενη πορεία μέσα στο χώρο της Τεχνόπολης, ο επισκέπτης ξεκινάει την περιήγησή του από την ομαδική έκθεση των Νέων Καλλιτεχνών, με δουλειές που επιλέχτηκαν από συνολικά 760 portfolio. Πολλές διαφορετικές φωνές και προσεγγίσεις με έντονο το ενδιαφέρον για τη μη ρεαλιστική απεικόνιση -ακόμη κι όταν αυτή είναι η πρώτη ανάγνωση της εικόνας- και την προτίμηση σε αφηγήσεις περισσότερο υπερβατικές. Αυτό επιτυγχάνεται με ποικίλα μέσα, όπως οι ποπ χρωματικοί τόνοι της «Ετεροτοπίας» του Παναγή Χρυσοβέργη και οι πειραματισμοί με τη στερεοσκοπική φωτογραφία στο “Stereo Masquerade” του Αλέξανδρου Ακρίβου, αλλά και με το ίδιο το περιεχόμενο των εικόνων, όπως συμβαίνει με τα αινιγματικά πορτρέτα της Αναστασίας Βασιλακοπούλου και τους «Μύθους» της Δάφνης Μελίδου όπου το καναδικό φως κάνει τις εικόνες κάτι παραπάνω από κεφάλαια ενός προσωπικού φωτογραφικού ημερολόγιου.


Ετεροτοπία
, Παναγής Χρυσοβέργης.

Συνεχίζοντας στο κτίριο των παλαιών φούρνων θα βρει κανείς κρυμμένη τη σκοτεινή οπτικοακουστική εγκατάσταση του Ελβετού Augustin Rebetez, η οποία ακόμη κι αν σε ορισμένους φανεί απροσδόκητα θορυβώδης, σκοτεινή και περίπλοκη αξίζει μια παραπάνω ματιά στον τρόπο που ο καλλιτέχνης ενθέτει απροσδόκητα υλικά στη φωτογραφία και χρησιμοποιεί τη ίδια ως υλικό για την αφήγησή του. Στο πατάρι η γοητεία ενός πιο ρεαλιστικού σκότους συνεχίζεται, μέσα από τη δουλειά του Αλβανού φωτογράφου Enri Canaj, ο οποίος στρέφει το φακό του στη σκιά του φόβου και της εξαθλίωσης στην Αθήνα των χρόνων της κρίσης στο πρότζεκτ του “Shadows in Greece”.


Shadows in Greece
, Enri Canaj.

Παρακάτω, στους δυο ορόφους του κτιρίου των δεξαμενών καθαρισμού απλώνονται δύο σπουδαίες εκθέσεις: η πρώτη είναι το “Here to Stay” με τις υπνωτιστικές συνθέσεις του Γάλλου Cédric Delsaux στις οποίες «με έναν αποφασιστικά αιθέριο τρόπο ο φωτογράφος» σύμφωνα με τα λεγόμενα του Robert Redford «πλαισιώνει τη σύγκρουση του ανθρώπου με τη φύση και τον εύθραυστο χορό μεταξύ τους». Η δεύτερη είναι το αποκαλυπτικό “Fake Holidays” του Αυστριακού Reiner Riedler, στο οποίο καταπιάνεται με την κατανάλωση διακοπών σε βιομηχανικές χώρες στρέφοντας το φακό του σε τεχνητούς προορισμούς διακοπών.


Here to Stay
, Cédric Delsaux.


Fake Holidays
, Reiner Riedle.

Σε ιδανικό διάλογο με το χώρο που εκτίθεται, την αποθήκη του μουσείου φωταερίου, με τους φθαρμένους τοίχους να πλαισιώνουν ιδανικά τα κάδρα, βρίσκεται η έκθεση του Δανού Jacob Aue Sobol “Close to You”, μια συρραφή από διαφορετικά πρότζεκτ του καλλιτέχνη όπου η υφή των ασπρόμαυρων τυπωμάτων παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Ο επισκέπτης ωστόσο καλά θα κάνει να έχει φυλάξει δυνάμεις για το πέμπτο και τελευταίο κτίριο του μηχανουργείου όπου φιλοξενείται το μεγαλύτερο μέρος του κεντρικού προγράμματος του φεστιβάλ. Οι καλλιτέχνες και οι ματιές είναι ετερόκλητες κι εδώ, με την εικαστική προσέγγιση να συναγωνίζεται την ντοκιμαντερίστικη. Το ενδιαφέρον για τη σχέση ανθρώπου-περιβάλλοντος δείχνει να απασχολεί, με τρόπο διαφορετικό ωστόσο, τόσο τον Γάλλο Charles Freger ο οποίος δημιουργεί ένα ιδιαίτερο τερατολόγιο βασισμένο σε παγανιστικούς θρύλους της Ευρώπης, όσο και τον Πολωνό Adam Panczuk, ο οποίος δημιουργεί μια σειρά απρόβλεπτων πορτρέτων παίζοντας με τη λέξη “Karczeb”, όπως αποκαλούνται σε μία πολωνική διάλεκτο οι άνθρωποι που είναι στενά συνδεδεμένοι με τη γη τους αλλά και ό,τι απομένει αφού κοπεί ένα δέντρο, ο κορμός με τις ρίζες που παραμένει αμετακίνητος στο έδαφος.


Karczeb
, Adam Panczuk.

Υπό άλλο πρίσμα, η πορεία ζωής των παραδόσεων και του παρελθόντος ιχνηλατείται και από τον Ούγγρο Tamas Deszo ο οποίος καταγράφει με το φακό του τη φθορά που προκαλεί το πιεστικό εκσυγχρονιστικό καθεστώς της Ρουμανίας στο “Notes for an Epilogue”, αλλά και από τον Νορβηγό Hebe Robinson ο οποίος ενθέτει παλιές φωτογραφίες σε σύγχρονες λήψεις που έχει πραγματοποιήσει σε νορβηγικά ψαροχώρια που εγκαταλείφθηκαν ύστερα από τον Β΄ Παγκόσμιο. Στην ίδια θεματική εντάσσεται και η δουλειά του Αμερικανού Lucas Foglia, μια μαγευτική καταγραφή περιπτώσεων Aμερικανών που με κίνητρο οικολογικές, ανησυχίες, θρησκευτικές πεποιθήσεις ή την παγκόσμια οικονομική κρίση κατέφυγαν σε έναν αυτάρκη τρόπο ζωής επιλέγοντας ορισμένα μόνο στοιχεία του σύγχρονου κόσμου χρήσιμα για την επιβίωσή τους.


Notes for an Epilogue
, Tamas Deszo.

Τέλος, αναπόφευκτα στην μνήμη εντυπώνονται δύο εκθέσεις-γροθιές στο στομάχι. Η μία είναι αδιαμφισβήτητα το πρότζεκτ “One Day in History” της Νορβηγίδας Andrea Gjestvang, η οποία παρουσιάζει ιστορίες εφήβων επιζώντων της δολοφονικής επίθεσης στο νησί Ουτόγια της Νορβηγίας τον Ιούλιο του 2011. Η άλλη αφορά υλικό που συνέλεξε ο Αμερικανός Jonathan Torgovnik για το πρότζεκτ του “Intended Consequences: Rwandan Children Born of Rape”, εικόνες που σε συνδυασμό με τις συνεντεύξεις των γυναικών που φωτογραφήθηκαν αποτελούν πραγματική αποκάλυψη σχετικά με τις βαναυσότητες που έχουν διαπραχθεί στη Ρουάντα.


One Day in History
, Andrea Gjestvang.

Μέσα από την ποικιλομορφία τους και την πολυσυλλεκτικότητά τους, όλες οι ενότητες του Athens Photo Festival 2013 συγκλίνουν στην αναζήτηση απαντήσεων και στην κινητοποίηση συζητήσεων, ζητούμενο που κάθε φεστιβάλ και δη φωτογραφικό οφείλει να έχει ως προτεραιότητα. Ένας από τους βασικότερους λόγους για τον οποίο η φωτογραφία εξακολουθεί να μας γοητεύει είναι γιατί μας κάνει να δούμε πέρα από το προφανές. Και σε μια εποχή που οι ταυτότητες, οι ιδιότητες και πάσης φύσεως βεβαιότητες είναι περισσότερο ρευστές από ποτέ, η φωτογραφία αποδεικνύεται εργαλείο πολύτιμο για τις εσωτερικές μας αναζητήσεις.

Το Athens Photo Festival 2013 διαρκεί μέχρι τις 20 Νοεμβρίου. Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το εκθεσιακό πρόγραμμα και τις παράλληλες δράσεις επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα του φεστιβάλ.

Βασική φωτογραφία: Echoes, Hebe Robinson.