Ας μιλήσουμε για σύνορα, εγγύτητες, αποστάσεις, γειτνιάσεις, τείχη και γέφυρες. Για τον “άλλο”, τον “ξένο”, για την πατρίδα, για την απώλεια, αλλά και για την κατασκευή της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Ο τόπος ενδεικτικός,στο Πυθαγόρειο της Σάμου, μόλις 800 μέτρα από την ακτή των γειτόνων. Ο χώρος καθόλου τυχαίος. Στο Art Space Pythagorion, το οποίο και καθιερώνεται μετά από τις πολύ επιτυχημένες εκθέσεις του Harun Farocki το 2012 και των Slavs and Tatars το 2013 σε σημείο πολιτιστικής αναφοράς. Εκεί λοιπόν φιλοξενείται η έκθεση της εικαστικού Nevin Aladağ, με τίτλο “Borderline” (Ακτογραμμή) σε επιμέλεια Μαρίνας Φωκίδη, από τις 20 Ιουλίου μέχρι και τις 10 Οκτωβρίου.

Art Space Pythagorion

Μερικά λόγια ακόμα για το Art Space Pythagorion και για το ρόλο που αυτό διαδραματίζει σε σχέση με την έκθεση. Πρόκειται για ένα seventies ξενοδοχείο το οποίο ανακαινίστηκε και μεταμορφώθηκε με πρωτοβουλία του ιδρύματος Schwarz σε χώρο τέχνης. Σε αντίθεση με την πιο mainstream διαχείριση του πολιτισμού κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών, το Art Space Pythagorion αποφεύγει να φιλοξενήσει απλώς μια έκθεση σε περιοδεία. Οι εκθέσεις που παρουσιάζει κτίζονται εκεί με την υποστήριξη και της πρωτοβουλίας του Curatorial Fellowship που πραγματοποιείται από το Ίδρυμα Schwarz. Σε σχέση με την έκθεση ο ρόλος του χώρου έχει μια επιπλέον ανάγνωση. Από τα μεγάλα παράθυρα της κεντρικής αίθουσας ο επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει την “άλλη” πλευρά, την τουρκική ενδοχώρα, που μοιάζει σαν μία συνέχεια του νησιού της Σάμου.

Ιδανική λοιπόν η συνθήκη για την Nevin Aladağ να παράγει μια νέα τοπογραφία τόσο ρευστή, όσο και οι αλετριές που άφηνε πίσω του το πλοίο στο έργο της “Borderline”. Γεννημένη στην πόλη Βαν της Τουρκίας και μεγαλωμένη στο Βερολίνο έχει διαπραγματευτεί στη μέχρι τώρα δουλειά της επαναλειμμένως την έννοια του συνόρου. Στα 8 έργα που παρουσιάζει στην έκθεση η Aladağ σχολιάζει το εφήμερο του συνόρου και της δημιουργίας πολιτιστικής ταυτότητας μέσω ή πέραν αυτού.

Στη βίντεο-εγκατάσταση Borderline, το οποίο δημιουργήθηκε ειδικά για την έκθεση, παρουσιάζει εικόνες από το αυλάκι νερού που αφήνει πίσω του ένα πλοίο καθώς ταξιδεύει. Κατά διαστήματα εμφανίζονται εικόνες με συντεταγμένες ενός GPS και σύντομα ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται ότι παρακολουθεί ένα πλοίο το οποίο κινείται παράλληλα με την ακτογραμμή μεταξύ Σάμου και Τουρκίας. Το χαραγμένο αυλάκι-σύνορο εξαφανίζεται για να παραμείνει καταγεγραμμένο μόνο σαν ύπαρξη στο βίντεο.

Borderline, 2014
HD Video
Commissioned by Schwarz Foundation
Courtesy the artist, Wentrup Gallery, Rampa Gallery

Στην εγκατάσταση Beeline η Aladağ αναπαριστά την ακριβή χιλιομετρική απόσταση μεταξύ του κτιρίου και των τουρκικών ακτών με σχοινιά ψαράδων τυλιγμένα σε μεγάλα καρούλια. Αυτά χρησιμεύουν σαν καθισματα για τους επισκέπτες, οι οποίοι ενώ κάθονται μπορούν να έχουν οπτική επαφή με τα απέναντι παράλια σε μια διττή σχέση – εμπειρία με το έργο. Παράλληλα, η ηχητική εγκατάσταση High Season Samos φέρνει σε αντιδιαστολή δύο ηχητικά τοπία, η ειδυλλιακή εικόνα ενός θερινού θερέτρου με γέλια παιδιών που παίζουν στη θάλασσα, η πραγματικότητα της Σάμου τους καλοκαιρινούς μήνες με μια άλλη πραγματικότητα, αυτή των ανθρώπων που προσπαθούν μέσα από την επικίνδυνη θάλασσα να βρουν το δρόμο τους προς τη μεγάλη υπόσχεση της Ευρώπης. Τα σύνορα και η παραβίασή τους, η μετανάστευση και η θέση μας προς τον ξένο-εισβολέα, όπως αυτά αποτυπώνονται στη ζωή των νησιών της ελληνικής ή άλλης συνοριακής γραμμής.

Στα έργα Session και Voice Over η καλλιτέχνις μας φέρνει αντιμέτωπους με το φορτίο παράδοσης που μεταφέρουν οι μετανάστες στις χώρες υποδοχής τους. Στο τρικάναλο εντυπωσιακό βίντεο-εγκατάσταση Session βλέπουμε τα μουσικά όργανα που φέρνουν μαζί τους μετανάστες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να διαδρούν με το εκεί φυσικό περιβάλλον, το νερό, την άμμο, το αστικό τοπίο, διαμορφώνοντας μια νέα ηχητική σύνθεση-γλώσσα, που ζει παράλληλα με τη ζωή της νέας τους πατρίδας. Στο βίντεο-εγκατάσταση Voice Over δεκατετράχρονοι Τούρκοι, μεγαλωμένοι στη Γερμανία, εξευρωπαϊσμένοι και δυτικοί, τραγουδούν μοιρολόγια της Τουρκίας, φέρουν μια παράδοση που φαίνεται τόσο αντιθετική με την πραγματικότητα της καθημερινότητάς τους. Ένα σχόλιο για τη μετάδοση ψηγμάτων παράδοσης εντός και εκτός συνόρων, αλλά και τους φορείς αυτής.

Session, 2013
3-channel video installation
*HD video loop 6 min
Courtesy the artist, Wentrup Gallery, Rampa Gallery

Στην πραγματικότητα της χάραξης πολιτιστικών πολιτικών, αλλά και στην ώρα της κρίσης της ευρωπαϊκής ταυτότητας, ο φιλόσοφος Giorgio Agamben σε πρόσφατη ομιλία του στη χώρα μας υποστήριξε: «Στην Ευρώπη, η ταυτότητα κάθε πολιτισμού εκδηλώνεται πάντοτε στα σύνορά του. Ένας Γερμανός, όπως ο Winckelmann ή ο Hölderlin, μπορεί να είναι πιο Έλληνας κι από τους Έλληνες. Και ένας Φλωρεντινός, όπως ο Δάντης, μπορούσε να αισθάνεται εξίσου Γερμανός με τον Σουηβό αυτοκράτορα Φρειδερίκο Β’. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την Ευρώπη αυτό που θα έπρεπε να είναι: μια μοναδικότητα που υπερβαίνει τα εθνικά και πολιτιστικά σύνορα.Οι πολίτες της Ευρώπης πρέπει να ξεκαθαρίσουν ότι αυτή η ατελείωτη κρίση είναι ασύμβατη με τη δημοκρατία

Αυτή λοιπόν την πρόκληση που θέτει η νομιμότητα των συνόρων, των περιορισμών, των τεχνητών τείχων και των εμποδίων που χωρίζουν  ή διχοτομούν τις κοινότητες, αυτή την ψευδαίσθηση λογικής η Aladağ επιλέγει να την ανατρέψει και να την επικρίνει μέσα από την “παράλογη” αφήγηση της τέχνης της.

Περισσότερα στοιχεία για την έκθεση