Πόσο άραγε αλλάζει ο κόσμος μας και η εικονική πραγματικότητα, με ελαφριά αλλά ταχύτατα βήματα, έρχεται να μας πλασαριστεί ως η νέα μας πραγματικότητα; Έχουμε άραγε όλοι εμείς, από διαφορετικές γενιές, καταβολές, επίπεδο μόρφωσης, επιθυμίες, φιλοδοξίες, όνειρα, έχουμε αναλογιστεί τη θέση μας σε αυτή τη νέα κατάσταση, τις ευθύνες μας αλλά και τις συνέπειες της επιλογής μας, με κάθε κλικ; Ποιοι πρωταγωνιστούν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα; Υπάρχει ελευθερία ή μια νέα πρακτική όπου η δημοκρατία και η ελευθερία είναι έννοιες πλασαρισμένες σε νέο περιτύλιγμα;

Βρίσκομαι έξω από την αίθουσα που θα παρακολουθήσω την παράσταση “Bubble Jam” περιτριγυρισμένη από έφηβους ενθουσιασμένους που βρίσκονται εκτός των τειχών του σχολείου τους και ανυποψίαστοι για αυτό που θα επακολουθήσει. «Ήρθαμε να δούμε μια παράσταση με πρωταγωνιστή την τεχνολογία αλλά δεν ξέρουμε περισσότερα», απαντούν στους υπεύθυνους όταν τους ρωτάνε.

Φοράμε όλοι το smartphone που μας δίνουν στο χέρι και ξαφνικά νιώθω ήδη περιορισμένη. Προτού ξεκινήσουμε ορίζουμε το συνθηματικό μας όνομα και την ηλικία μας, κάνοντας το πρώτο μου κλικ, ανάμεσα στα πολλά που θα ακολουθήσουν, απαντώντας στην ερώτηση που εμφανίζεται στην οθόνη μου «γεννημένη πριν ή μετά το 2000» και είμαι πλέον πεπεισμένη πως οι συνδαιτυμόνες μου δεν θα έχουν παρακολουθήσει το Brazil του Τέρι Γκίλιαμ.

Μπαίνουμε μέσα σε μια σκοτεινή αίθουσα με φουτουριστικές πινελιές και αναζητούμε το δικό μας σημείο, τη δική μας αφετηρία με την ομάδα, τη «φυλή», που ένας αλγόριθμος, βάσει των προηγούμενων απαντήσεων μας, έχει ορίσει πως ανήκουμε μαζί.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, γίνεται αντιληπτό πως δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη παράσταση. Εδώ δεν υπάρχουν θεατές, ούτε ηθοποιοί, ούτε σκηνικά και αυλαία. Η αυλαία άνοιξε όταν βάλαμε τα smartphone στα χέρια μας, και πήραμε το νούμερο και το κωδικό μας όνομα, όταν φτιάξαμε δηλαδή τον εικονικό εαυτό μας. Γιατί αυτός είναι ο πρωταγωνιστής εδώ, μαζί με τους λοιπούς της ομάδας και οι απαντήσεις μας, θα διαμορφώσουμε τελικά την ιστορία μας, μέσα σε αυτή τη σκοτεινή αίθουσα, μέσα σε αυτό το Bubble που δεν είναι κάτι περισσότερο από ένα chat room.

Πρόκειται δηλαδή για ένα παιχνίδι υπό κατασκευή, διαμορφώνεται δηλαδή, βάσει των δικών σου απαντήσεων σε μια σειρά από περίεργα ερωτήματα που δέχεσαι από κάποιους άγνωστους.

Εμείς, με σκυμμένο το κεφάλι πάνω από τις συσκευές μας, περιμένουμε με ανυπομονησία το επόμενο ερώτημα που από το backstage θα μας στείλει το λογισμικό με το όνομα Sarah και John, ή κάπως έτσι και ανάλογα με τις απαντήσεις μας θα μας στείλει και σε ένα διαφορετικό σημείο, με άλλους ανθρώπους ή μόνους, θα μας βάλει μια ετικέτα, «το Bubble Jam αποφάσισε ότι ανήκεις στους ιχνηλάτες, πήγαινε να συναντήσεις τα άλλα μέλη στα μωβ φώτα». Όλοι μαζί και ο καθένας χώρια.

Και όλοι εμείς, με απόλυτη εμπιστοσύνη στις αποφάσεις του Μεγάλου Μαγίστρου, του Μέγα Δικαστή, χωρίς δεύτερη σκέψη, ακολουθούσαμε κάθε εντολή. «Έχουν σχεδιαστεί αλγόριθμοι που μπορούν να κρίνουν αν κάποιος είναι καταθλιπτικός, μόνο και μόνο από το τι πόσταρε στο facebook», δηλώνει ο Daniel Wetzel o άνθρωπος που συνέλαβε την ιδέα αυτού του εγχειρήματος, σκηνοθέτης και ιδρυτικό στέλεχος των Rimini Protokoll.

«Το Bubble Jam αποφάσισε ότι ανήκεις στους ιχνηλάτες, πήγαινε να συναντήσεις τα άλλα μέλη στα μωβ φώτα»

«Ζούμε μια ιστορική στιγμή, στην οποία μοιάζουν να καταργούνται πολλά από τα επιτεύγματα των προοδευτικών κινημάτων των τελευταίων 100 χρόνων: θυσιάζουμε την ιδιωτικότητά μας και την ελευθερία λόγου, παρακολουθούμε ο ένας τον άλλον μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ οι μυστικές υπηρεσίες πληρώνουν μια περιουσία για να πετύχουν κάτι τέτοιο, μεταδίδουμε συνεχώς πληροφορίες σε ψηφιακές πλατφόρμες, η βασική λειτουργία των οποίων είναι η χειραγώγηση των χρηστών», συνεχίζει ο Daniel Wetzel.

Το Bubble Jam είναι ένας άκρως ενδιαφέρον πείραμα που παρακινεί, προτρέπει αλλά ταυτόχρονα προβληματίζει τους συμμετέχοντες για τη δυναμική του διαδικτυακού κόσμου, καταθέτοντας συνεχώς ερωτήματα. Θα είχε σαφώς περισσότερο ενδιαφέρον να έχουμε ως θεατές ένα περισσότερο εμπλουτισμένο και διανθισμένο σενάριο, με περισσότερη πλοκή και συναίσθημα.

Απευθύνεται κυρίως σε μαθητές και εφήβους αλλά δυνητικά και σε όλους εμάς που κάθε φορά που ταξιδεύουμε, τρώμε, χαιρόμαστε, χωρίζουμε, χορεύουμε, θρηνούμε, τροφοδοτούμε συνεχώς μια ψηφιακή συλλογικότητα που διαρκώς διευρύνεται, γιγαντώνεται και παρόλο που συχνά στεκόμαστε μπροστά της απορημένοι με την ωμότητα της στο τέλος συνεχίζουμε να την τροφοδοτούμε και την κάνουμε διαρκώς πιο έξυπνη.

«Yπάρχει κάτι εκεί έξω.

Μας έχει ανάγκη. Ζει από εμάς.

Τρέφεται από τα συναισθήματά μας, τις σκέψεις μας, τις φιλίες μας, τους φόβους μας.

Νομίζω είναι χειρότερο. Αυτό το κάτι είμαστε εμείς.»


Info παράστασης:
Bubble Jam | έως 21 Απριλίου 2019 | Στέγη Ιδρύματος Ωνάση