To “Criminal” είναι μια σειρά ανθολογίας, που, στον πρώτο του τουλάχιστον κύκλο, διαδραματίστηκε σε τέσσερις χώρες, με αυτοτελή επεισόδια για κάθε χώρα: τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Το φορμάτ είναι κοινό: αστυνομικοί εξετάζουν υπόπτους στην ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα με το διπλής όψης καθρέφτη – γυαλί, άλλοι αστυνομικοί παρακολουθούν την ανάκριση στη διπλανή αίθουσα και επεμβαίνουν όποτε χρειαστεί προσφέροντας συμπληρωματικά στοιχεία. Με την ελάχιστη απαραίτητη σάλτσα των προσωπικών σχέσεων των αστυνομικών στα περιθώρια των ανακρίσεων (πραγματικά ελάχιστη όμως), η σειρά επικεντρώνεται σε κάθε επεισόδιο πάνω στο αιώνια ιντριγκαδόρικο θέμα της ενοχής ή της αθωότητας του υπόπτου και της αποκάλυψης της αλήθειας. Είναι μια σειρά εντελώς θεματική, που δεν έχει εξωτερικά πλάνα, δεν βγαίνει ποτέ εκτός του κτηρίου και βγαίνει πάρα πολύ λίγο εκτός της αίθουσας ανάκρισης. Όσοι τα γουστάρουν ούτως ή άλλως αυτά θα την καταβρούν και θα απολαύσουν ανακρίσεις χωρίς περισπάσεις, αλλά και όσοι είναι πιο ουδέτεροι πάλι δεν θα απογοητευτούν.

Ο δεύτερος κύκλος έχει μόνο επεισόδια της Μεγάλης Βρετανίας (που και στον πρώτο ήταν μάλλον τα καλύτερα) και γκεστ πρωταγωνιστές, όπως ο Κιθ Χάρινγκτον από το “Game of Thrones” και ο Κουνάλ Ναγιάρ από το “Big Bang Theory” (σε μια εξαιρετική ερμηνεία και τελείως κόντρα στην περσόνα που είχε χτίσει στη σειρά). Γενικότερα όμως οι ερμηνείες είναι πρώτης διαλογής και βασικό προσόν του Criminal, ενώ και η ατμόσφαιρα έχει μια διαρκή υπόκωφη ένταση και το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο και οι ανατροπές είναι τις περισσότερες φορές απρόβλεπτες.

Παρόλα αυτά, η σειρά δεν είναι από μόνη της τόσο σημαντική, ώστε να μου προκαλέσει την επιθυμία να γράψω για αυτήν στη στήλη. Γράφω για αυτήν, επειδή είδα τον δεύτερο κύκλο και στράβωσα. Παρατηρώ -και δεν καμαρώνω για αυτό- ότι, με το πέρασμα των ετών και των δεκαετιών, εστιάζω ολοένα και περισσότερο στο ας το πούμε ιδεολογικό σκέλος των ταινιών και των σειρών. Κι αν αυτό δεν είναι από μόνο του κακό, γίνεται ίσως κακό όταν μπλέκεται τόσο πολύ με τη συνολική αποτίμηση ενός έργου. Και τελικά γιατί να πρέπει να συμφωνώ με αυτό που «θέλει να πει» μια ταινία ή μια σειρά (αν υποθέσουμε βέβαια ότι μια ταινία ή μια σειρά γυρίζεται επειδή «θέλει να πει» κάτι); Σε μια κοινωνία με διαφορετική κοσμοθεωρία των μελών της, κανένα έργο δεν γίνεται εκ των πραγμάτων να συμφωνεί με όλους. Ακόμη πιο προβληματικό γίνεται το να αρνείσαι σε ένα έργο το δικαίωμα να πει κάτι με το οποίο εσύ ξινίζεις. Που οκ, δεν αρνείσαι το δικαίωμα αυτό καθαυτό προφανώς, αλλά και η επισήμανση της ξινίλας σου είναι ένα θέμα.

Είμαστε όμως όλοι μας οι αντιφάσεις μας, κι έτσι, αφού διατύπωσα την εσωτερική μου σύγκρουση, ας περάσω στη διατύπωση των αμφιβολιών – ενστάσεών μου για θέματα που θίγονται στον δεύτερο κύκλο του “Criminal: Hνωμένο Βασίλειο“. Ο μόνος τρόπος  για να μπορέσω να το κάνω θα είναι με εντονότατα σπόιλερ, οπότε ένα μεγάλο Spoiler Alert: αν θέλετε να δείτε το δεύτερο και το τρίτο από τα τέσσερα επεισόδια του δεύτερου κύκλου, χωρίς να ξέρετε τι γίνεται στο τέλος τους (και εντάξει αφού μιλάμε για ανακρίσεις είναι και λίγο θεμελιώδες το τι γίνεται στο τέλος και αν είναι ο ύποπτος ένοχος ή αθώος), σταματήστε να διαβάζετε τώρα και, αν θέλετε,  επιστρέφετε αφού τα δείτε.

Στο δεύτερο επεισόδιο, ο Κιθ Χάρινγκτον είναι ο αντιπαθητικός γιάπις που κατηγορείται για βιασμό από μια υφιστάμενή του. Παρασκευή βράδυ, τέλος της εργάσιμης εβδομάδας, αρκετοί συνάδελφοι απ’ τη δουλειά το ρίχνουν έξω σε μια παμπ, στο τέλος μένει μόνος με την υφιστάμενη, έχουν μεθύσει κι οι δύο και του ζητάει να πάνε στο σπίτι του να πιουν ένα ποτό ακόμα, λέγοντάς του πάντως και να μην του μπουν περίεργες ιδέες. Ως εδώ οι αφηγήσεις καταγγέλλουσας και καταγγελλόμενου περίπου συμπίπτουν, εκείνη όμως λέει ότι στο σπίτι τη βίασε, εκείνος λέει ότι το σεξ ήταν εντελώς συναινετικό.

Και τελικά, παρότι παρακολουθούμε το επεισόδιο ψιλοβέβαιοι ότι θα αποδειχθεί η ενοχή του, παρότι και το επεισόδιο χτίζεται έτσι και το γενικότερο κλίμα με το me too είναι τέτοιο, που δεν φαντάζεσαι ότι θα γυριζόταν επεισόδιο που θα αποδειχτεί αβάσιμη κατηγορία για βιασμό, τελικά ο Τζον Σνόου είναι αθώος. Και ενώ δεν έχω πρόβλημα με το ότι αποδεικνύεται αθώος, και ενώ προφανώς δεν είμαι της άποψης ότι άπαξ και κατηγορείται κάποιος για βιασμό είναι και αυτόματα ένοχος, και ενώ δεν έχω και καμία ένσταση με την αγανάκτηση του ήρωα στο τέλος, γιατί κατηγορήθηκε άδικα και διασύρθηκε το όνομά του και όλοι πια παρά την απαλλαγή του θα τον βλέπουν ως βιαστή, έχω αρκετά μεγαλύτερο θέμα στην απεικόνιση της καταγγέλλουσας. Όχι μόνο η ίδια, αλλά και μια φίλη της καταγγέλλουν ψευδώς τα αφεντικά τους για βιασμό, όταν δεν παίρνουν προαγωγές, προκειμένου να αποζημιωθούν πλουσιοπάροχα και να πάνε ταξιδάρες. Δεν θα υπάρχουν και τέτοιες περιπτώσεις στην πραγματικότητα; Θα υπάρχουν υποθέτω. Έπαψε αίφνης να είναι ιερό το δικαίωμα οποιουδήποτε ανθρώπου, ακόμη και του λευκού στρέιτ ευκατάστατου αφεντικού, να μην κατηγορείται αδίκως και να μην συκοφαντείται; Προφανώς και όχι. Τότε τι μου φταίει; Δεν μπορεί μια σειρά να φτιάξει μια ιστορία με τέτοια βάση; Μπορεί. Απλά σκέφτομαι ότι θα μπορούσε ίσως να υπάρξει επεισόδιο για άδικη κατηγορία βιασμού, σε βάση διαφορετική από αυτήν των γυναικών που καταγγέλλουν βιασμό στα ψέματα για να βγάλουν λεφτά. Απλά μου φαίνεται περίεργο ότι προς το τέλος του επεισοδίου υπάρχει σε φόντο σε μια οθόνη η εικόνα της καταγγέλλουσας ως ηθικού τέρατος. Δεν λέω ότι τον καιρό του me too δεν κάνει να μην εξετάζουμε την άλλη όψη της εικόνας, λέω όμως πως αυτό που δείχνει τελικά το επεισόδιο μου φαίνεται κοινωνικοπολιτικά άστοχο.

Και πάλι δεν θα έγραφα κάτι, αν δεν μου χτύπαγε άσχημα και το επόμενο, το τρίτο επεισόδιο του κύκλου. Μια γυναίκα έχει συλληφθεί, γιατί έχει μια ομάδα στα σόσιαλ μίντια, η οποία προσπαθεί να προσεγγίσει και να αποκαλύψει παιδόφιλους. Η γυναίκα παριστάνει το δεκατετράχρονο κορίτσι και περιμένει να δει αν θα της την πέσουν. Αυτές δεν είναι δουλειές για ερασιτέχνες και αυτόκλητους τιμωρούς, αυτές είναι δουλειές για την αστυνομία και τους θεσμούς, θα της πουν. Δεν διαφωνώ.  Διαφωνώ όμως στα εξής: ένα θέμα ούτως ή άλλως αμφιλεγόμενο, γιατί πρέπει να καταδειχθεί μέσω της παγίδευσης ενός τελικά αθώου ανθρώπου; Αν είναι λάθος η συμπεριφορά των αυτόκλητων τιμωρών είναι λάθος – δεν την κάνει λάθος ότι μπορεί να παραπλανηθούν και να κατηγορήσουν έναν αθώο. Επίσης, δεν φτάνουν όλα τα άλλα που παθαίνει ο αθώος άνθρωπος που κατηγορείται, βλέπει και την κόρη του να γίνεται τουλούμι στο ξύλο από συμμαθήτριές της, γιατί ο μπαμπάς της είναι παιδόφιλος. Αλήθεια; Υπάρχουν τέτοια περιστατικά; Κατηγορείται ο γονιός σου ως παιδόφιλος και πλακώνουν εσένα που είσαι παιδί του; Και τέλος, αν είναι από μόνο του αμφιλεγόμενο ως πρακτική αυτό, γιατί πρέπει να παρουσιάζεται στο τέλος η κατηγορούμενη ως διαταραγμένη ψυχικά;

Άνδρες που κατηγορήθηκαν δολίως για βιασμό, άντρες που κατηγορήθηκαν αδίκως για παιδοφιλία. Έχω τσακωθεί κατά καιρούς για την πολιτική ορθότητα με ανθρώπους που κατά τα άλλα συμφωνούμε, γιατί, σε αντίθεση με μένα, εκείνοι θεωρούν ότι η πολιτική ορθότητα κάνει κατά βάση καλό. Και να που βρίσκομαι τώρα να κάνω κριτική σε μια σειρά, με τρόπο τόσο πολιτικά ορθό και τόσο ενάντιο στην καλλιτεχνική ελευθερία, που με κάνει να σηκώνω τα χέρια ψηλά. Είπαμε να είμαστε οι αντιφάσεις μας, αλλά θα έπρεπε να υπάρχουν και όρια κάπου.