Η έκθεση «Δημήτριος Γαλάνης – Τα Εικονογραφημένα Βιβλία», που τώρα τρέχει στην Αθήνα, είναι διακριτική αλλά καταπληκτική. Συγκεντρώνει έργα που φιλοτέχνησε ο μέγας Γαλάνης για την τυπογραφία – βιβλία, λευκώματα και έντυπα. Η επιμελήτρια της έκθεσης, Ειρήνη Οράτη, αναγνωρίζει τη σημασία της προγενέστερης διδακτορικής διατριβής (1983) του Εμμανουήλ Μαυρομάττη επάνω στη χαρακτική και ζωγραφική του Γαλάνη, που διευκόλυνε την παρούσα περαιτέρω έρευνα. Αξίζει να μνημονευθεί και ο κατάλογος «Δημήτριος Γαλάνης. Επιλογές από το Χαρακτικό του Έργο» του Νίκου Γρηγοράκη με έργα από τη συλλογή του, που το 1991 συνόδεψε την ομότιτλη έκθεση στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Άνδρο.

Από την αρχή της καριέρας του ο Γαλάνης καταπιάστηκε με το σχέδιο και το 1897 δημοσίευσε έργα του στην εφημερίδα Ακρόπολη και σε άλλα Αθηναϊκά έντυπα. Μάλιστα, διαμόρφωσε μία μανιέρα ιδιοσυγκρατικώς λυρική, που αναπτύχθηκε ανεξάρτητα από τα καλλιτεχνικά κινήματα της εποχής του. Μετά από φοίτηση στη Σχολή Καλών Τεχνών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου στην Αθήνα, το 1900 ο Γαλάνης έφυγε για το Παρίσι. Συνέχισε τις καλλιτεχνικές σπουδές του στην αντίστοιχη σχολή εκεί και δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της γελοιογραφίας. Το 1905 γνώρισε τη μέλλουσα γαλλίδα σύζυγό του, ΣτεφανίΖουλί Μπουβιέ (Φανί), και πέντε χρόνια αργότερα απέκτησε τον γιό του, Ζαν Σεμπαστιάν, οπότε και μετακόμισε στο σπίτι της οδού Κορτό, όπου εργάστηκε μέχρι το 1965, και μετά θάνατον έγινε το Μουσείο της Μονμάρτρης. Ως γάλλος υπήκοος υπηρέτησε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο σε Γαλλία και Ελλάδα. Μετά ακολούθησε μία λαμπρή πορεία εκθέσεων σε σημαντικούς χώρους. Παράλληλα φιλοτέχνησε χαρακτικά έργα για έναν μεγάλο αριθμό βιβλίων που καλύπτει σημαντικά έργα της Ευρωπαϊκής γραμματείας, η πλειοψηφία των οποίων συνδέεται με την Ελλάδα, όπως «Οι Σειληνοί» του Αλφρέντ Ζαρί (1926), «Πολύφημος» του Αλμπέρ Σεμαίν (1926), «Τρωίλος και Χρησηίδα» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (1939), «Γέννεση της Οδύσσειας» του Ζαν Ζιονό (1942), «Ειδύλλια» του Θεοκρίτου (1953), «Οιδίπους Τύραννος» του Σοφοκλή (1955), κ.ά. Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα ερωτικά χαρακτικά του Γαλάνη, ειδικό θέμα με το οποίο ασχολήθηκε πρώτος ο Νίκος Γρηγοράκης το 1994.

Με αφορμή την εν λόγω έκθεση, εντυπωσιακό είναι το αποτέλεσμα της γόνιμης συνεργασίας των διοργανωτών τραπεζών που συλλέγουν έργα του Γαλάνη. Οι εν λόγω συλλογές εμπλουτίστηκαν με περαιτέρω έργα του από μουσεία, ιδρύματα και ιδιωτικές συλλογές. Ο συνοδευτικός εκθεσιακός κατάλογος με κείμενα των Ειρήνη Οράτη, Αγγέλου Δρακογιώργου και Γιώργου Δ. Ματθιόπουλου είναι κριτικός και καλύπτει 152 βιβλία, λευκωμάτα και έντυπα που εικονογράφησε ο χαράκτης στο διάστημα 1904-1962. Η έκθεση παρουσιάζει με άψογο μουσειολογικό τρόπο την πλειοψηφία αυτών των εκδόσεων.

Πέρα από τις προαναφερόμενες εκδόσεις, ένα ξεχωριστό έργο της έκθεσης είναι η προσωπογραφία του Γαλάνη που φιλοτέχνησε το 1914 ο Ανρί Ματίς. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι σε μία πρώιμη συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Τέχνες και Διακόσμηση στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 1915, ο Μαρσέλ Ντισάν έγραφε, «Το πνεύμα του Ντομιέ αναβιώνει στον έλληνα γελοιογράφο Γαλάνη που έχει κάνει τον τελευταίο καιρό κάποια πολύ ενδιαφέροντα θέματα με τον τρόπο των κυβιστών.» Μεγάλης σημασίας είναι ακόμη το γεγονός ότι το 1917 ο Εντγκάρ Ντεγκά κληροδότησε την προσωπική του τυπογραφική πρέσα του 17ου αιώνα στον Γαλάνη (σήμερα η εν λόγω πρέσα βρίσκεται σε ιδιωτική συλλογή στην Αθήνα). Η υψίστη τιμή στον Γαλάνη ήρθε το 1959 όταν ο φίλος του, Αντρέ Μαλρό, ως υπουργός πολιτισμού, του επέδωσε προσωπικά στο εργαστήριό του το παράσημο της Λεγεώνος της Τιμής.

Ο Γαλάνης (1879-1966) γεννήθηκε και πέθανε στην Ελλάδα. Διέπρεψε, όμως, στη Γαλλία και τιμήθηκε εκεί για το έργο του. Αφού βίωσε την απώλεια του γιού του το 1940 στον πόλεμο και τον θάνατο της γυναίκας του το 1962 αποφάσισε να επιστρέψει στην «Ιθάκη» του, την Αθήνα. Κατά τη γνώμη αυτών που γνωρίζουν το έργο του, ο Γαλάνης έκανε μάλλον καλά που το 1929 απέρριψε την πρόταση του Ζαχαρία Παπαντωνίου να αναλάβει την έδρα χαρακτικής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου στην Αθήνα. Ο Γαλάνης τίμησε διεθνώς την Ελλάδα από τη Γαλλία. Βεβαίως σε όλη του την πορεία η γενέτετειρα χώρα του αναγνώρισε το ταλέντο του – το 1926 η Πινακοθήκη αγόρασε χαρακτικά του, το 1934 η Ακαδημία Αθηνών τον τίμησε με το Κανδηλώριο Βραβείο, και το 1928 το Ιλίου Μέλαθρον φιλοξένησε την πρώτη προσωπική του έκθεση στην Ελλάδα. Ωστόσο η ίδια χώρα ίσα που πρόλαβε την πεντηκονταετία από τον θάνατό του για να τον μνημονεύσει με τέτοια άξια έκθεση.

«Δημήτριος Γαλάνης – Τα Εικονογραφημένα Βιβλία» | 7 Μαΐου – 11 Οκτωβρίου 2014 | Πολιτιστικό Κέντρο ΜΙΕΤ