Το δεύτερο μέρος του περιπάτου στην documenta 14, στο Ωδείο Αθηνών και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Μια μικρή ξενάγηση σε ιστορίες και έργα από τα εκατοντάδες των εκθέσεων.

 

Ωδείο Αθηνών

Το Ωδείο Αθηνών είναι μια μεγαλόπνοη σύνθεση του βραβευμένου αρχιτέκτονα Ιωάννη Δεσποτόπουλου που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, ένα κτίριο κόσμημα-φάντασμα που σφύζει εν μέρει από ζωή καθώς στεγάζει τους σπουδαστές του Ωδείου Αθηνών και της Δραματικής του σχολής. Στα καταπληκτικά υπόγεια που στέγαζαν μέχρι πρόσφατα το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στα υπόγεια αμφιθέατρα, ανακαλύπτει κανείς παράλληλα με τα έργα και μια Ελλάδα ονείρων που δεν πραγματώθηκαν ποτέ. Με επίκεντρο τον μυστικιστική και νεωτεριστή Έλληνα συνθέτη Γιάννη Χρήστου, μια ολόκληρη γενιά καλλιτεχνών επιχειρεί μια συλλογική αναθεώρηση της «χρήσης».

Ο Ι. Δεσποτόπουλος οραματίστηκε ένα εθνικό θέατρο, ένα συνεδριακό κέντρο, ένα μουσείο, μια βιβλιοθήκη και ένα υπαίθριο θέατρο κοντά στο κέντρο της πόλης. Στο Ωδείο Αθηνών εκτίθενται οι μακέτες με τις οποίες ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Δεσποτόπουλος είχε κερδίσει το πρώτο βραβείο στο διαγωνισμό που διενεργήθηκε το 1959 για λογαριασμό του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων.

Σε αυτά τα εντυπωσιακά υπόγεια του Ωδείου Αθηνών, φιλοξενήθηκε πριν τη μετεγκατάστασή του στο Φιξ, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Passageways, Involuntary Narratives, and the Sound of Crowded Spaces, Akinbode Akinbiyi

Passageways, Involuntary Narratives, and the Sound of Crowded Spaces, Akinbode Akinbiyi

Ο Akinbode Akinbiyi γεννήθηκε το 1946 στην Οξφόρδη από Νιγηριανούς γονείς, είναι φωτογράφος του δρόμου. Χρονικογράφος του καθημερινού μέσω της φωτογραφίας και της ποίησης, ασχολείται με την καθημερινή ζωή και όχι -όπως τονίζει- με την καθημερινότητα. Περπατά στους δρόμους του κόσμου με μια Rolleiflex με το διπλό φακό πάντα στο χέρι και επιχειρεί να κάνει το αόρατο, ορατό. Στο επίκεντρο της φωτογραφίας του είναι ο άνθρωπος πέρα ​​και πίσω από τη γυαλισμένη του επιφάνεια. Με εργαστήριο τους δρόμους ψάχνει κάτι από καιρό χαμένο, αλλά εξαιρετικά οικείο, ουσιώδες, αθώο. Όπως ο ίδιος περιγράφει την αναζήτηση αυτή, «τα τελευταία χρόνια συνειδητοποιώ ότι αναζητώ τα παιδικά μου χρόνια, εκείνη την αθωότητα και την παιδικότητα που βίωνα μεγαλώνοντας στο Λονδίνο και στο Λάγκος, για τις οποίες νιώθω ότι δεν υπάρχουν πια. Όπου βρω τέτοιες στιγμές, θραύσματα της χαμένης αυτής αθωότητας, τις φωτογραφίζω. Ταυτόχρονα, προσπαθώ να καταλάβω τι συμβαίνει σήμερα στις πόλεις που καταγράφω».

Decoración de interiores (Διακόσμηση εσωτερικού χώρου, 1981), Beatriz Gonzalez

Η Beatriz González ξεκίνησε την καλλιτεχνική της πορεία στις αρχές της δεκαετίας του ’60 στην Μπογκοτά. Απομακρύνεται από τον καμβά και εξερευνά υλικά της καθημερινότητας: κουρτίνες, έπιπλα και, πιο πρόσφατα, ταπετσαρίες. Οι πίνακες της González, παρότι θυμίζουν τη λαϊκή εικονογραφία, αμφισβητούν την υπόθεση ότι υφίσταται μια παγκόσμια κουλτούρα. Σε αντίθεση με την αγγλοσαξονική ποπ αρτ, η ζωγράφος δεν απεικονίζει τις απανταχού παρούσες συνθήκες του καταναλωτισμού, αλλά μάλλον θέτει υπό αίρεση τους σημειολογικούς δείκτες της υπανάπτυξης.

Το Decoracion de Interiores (Διακόσμηση εσωτερικών χώρων, 1981) αποτελείται από διάφορες απεικονίσεις του Turbay, προέδρου της Κολομβίας από το 1978 μέχρι το 1982, σε μια δεξίωση, τυπωμένες σε μια τεράστια κουρτίνα · παρωδεί τις κοινωνικές και πολιτικές πτυχές της ζωής στην Κολομβία και στηλιτεύει τον εκχυδαϊσμό της βίας και τον παραλογισμό της εξουσίας.

Pélagie Gbaguidi,The Missing Link. Dicolonisation Education by Mrs Smiling Stone

Emeka Ogboh,The Way Earthly Things Are Going (Ο τρόπος που εξελίσσονται οι γήινες υποθέσεις, 2017)

Emeka Ogboh,The Way Earthly Things Are Going (Ο τρόπος που εξελίσσονται οι γήινες υποθέσεις, 2017)

Μέσα σε ένα χώρο συναρπαστικό, σχεδόν μεταφυσικό, ένα ημιτελές θέατρο από σκυρόδερμα, στο υπόγειο του Ωδείου, ο Emeka Ogboh με την οπτικοακουστική εγκατάστασή του επιχειρεί να διερευνήσει τα περίπλοκα ζητήματα του κόσμου μας. Αναζητώντας στοιχεία από την οικονομική κρίση του 1929 μέχρι σήμερα, τα μετουσιώνει σε μουσικά θέματα από έναν Έλληνα και έναν Ίγκμπο συνθέτη, με αποτέλεσμα τη δημιουργία σύντομων αφηγημάτων για το πώς ο καπιταλισμός έχει ανεπιθύμητα αποτελέσματα για τον Τρόπο που εξελίσσονται οι γήινες υποθέσεις. Ως καταλύτης της ηχητικής εγκατάστασης στο βάθος της σκηνής σε μια φωτεινή ταινία περνούν οι τιμές του χρηματιστηρίου.

Ανδρέας Ράγκναρ Κασάπης, object 35

Ανδρέας Ράγκναρ Κασάπης, object 35

Στο Ωδείο Αθηνών συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Akinbode Akinbiyi, Nevin Aladağ, Hélène Binet, Cornelius Cardew, Ιωάννης Δεσποτόπουλος, André du Colombier, Anna Daučíková, Theo Eshetu, Peter Friedl, Guillermo Galindo, Pélagie Gbaguidi, Beatriz González, Ganesh Haloi, Lawrence Abu Hamdan, Sedje Hémon, Edi Hila, Susan Hiller, Hiwa K, ICE Ensemble, IONE, Αθηνά Κατσανεβάκη, Kettly Noël, Daniel Knorr, ΚΣΥΜΕ, Lala Rukh, ​David Lamelas, Alvin Lucier, Oscar Masotta, Mattin, Joar Nango, Emeka Ogboh, Pauline Oliveros, Pope.L, Ανδρέας Ράγκναρ Κασάπης, Ben Russell, Dafne Sandoval, Ashley Hans Scheirl, Εύα Στεφανή, Studio 14, Akio Suzuki and Aki Onda, Jakob Ullmann, Annie Vigier & Franck Apertet (les gens d’Uterpan), Elisabeth Wild, Seth Parker Woods, Ulrich Wüst, Γιάννης Χρήστου, Peter Zinovieff.

Edi Hila “Propaganda”

Edi Hila “Propaganda”

 

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιτέλους όλο ανοιχτό με τους ορόφους του σε λειτουργία, με τον κόσμο και τα έργα να πρωταγωνιστούν και όχι για άλλη μια φορά οι εντυπωσιακές κυλιόμενες σκάλες του. Σε διάλογο με το προσωπικό του ΕΜΣΤ, οι επιμελητές της documenta 14 φαντάστηκαν μια έκθεση που ενισχύει στο έπακρο καθ’ ύψος το κτίριο με μια λιβιδινική οικονομία. Ανεβαίνοντας τους ορόφους του, δίνεται μια αίσθηση ζεύξης της τράπεζας και του μουσείου (και τα δύο μηχανισμοί συσσώρευσης υπεραξίας), των φύλων και των ειδών (ή της πειθάρχησης πολύτιμων δυνάμεων), και της εργασίας και της αγάπης (συμπεριλαμβανομένου του έργου του ήλιου).

«Για να είναι αυτός ο δημόσιος θεσμός πραγματικά δημόσιος, ο στόχος της documenta 14 είναι να διατηρήσει μια αίσθηση πολυσθένειας», γράφει ο κατάλογος της documenta. «Καθώς, όμως, πλησιάζει κανείς στην κορυφή του κτιρίου και αντικρίζει τον πυκνό αστικό ιστό, όπου αναπόφευκτα η θέα της Ακρόπολης αποτελεί ορόσημο, βρίσκει καλλιτέχνες που διατυπώνουν την αφαίρεση και την ασάφεια».

Οι πολυφωτογραφημένες εντυπωσιακές μάσκες του Beau Dick

Οι πολυφωτογραφημένες εντυπωσιακές μάσκες του Beau Dick

Το όνομα του Beau Dick στη γλώσσα των Κουακουάλα σημαίνει «Δημιουργός τεράτων». Τα γλυπτά του συχνά απεικονίζουν την Ντζουνούκουα, «την άγρια ​​γυναίκα του δάσους» και την αντίστοιχη μορφή αρσενικού γένους, τον Μπακουάς, «τον άγριο άντρα του δάσους». Αυτές οι υπερφυσικές μορφές έχουν απειλητικές διαστάσεις στην κοσμολογία των Κουακουκαβάκ, όπως επίσης και στην τέχνη του Ντικ. Στα χέρια του Ντικ οι μάσκες δεν είναι απλώς μάσκες · είναι ζωντανά πλάσματα με σημαντικούς ρόλους που κινούνται έξω από τα όρια της σύγχρονης τέχνης. Τορπιλίζει διαρκώς το κύρος τους ως εμπόρευμα. Το 2012 κατέβασε από τους τοίχους της γκαλερί του τις 40 μάσκες Atlakim (Δάσος) και τις επέστρεψε στην κοινότητά του στο Αλέρτ Μπέι, όπου τις χόρεψαν μια τελευταία φορά και στη συνέχεια τις έκαψαν όπως απαιτούσε το έθιμο. O Dick πέθανε στις 27 Μαρτίου 2017. Αυτή είναι η πρώτη μετά θάνατον έκθεση της δουλειάς του.

 War of the Relics

War of the Relics

Για κάποιους η αλήθεια είναι μια, για άλλους είναι πολλές. Κι όμως όλοι επινοούν ειδικά σύμβολα και φυλαχτά για να αποδείξουν τη θεμελιώδη μοναδικότητά τους. Ωστόσο με το πέρασμα του χρόνου όλα αυτά παύουν να επιτελούν το σκοπό τους. Γίνονται αδιαπέραστα και ιδιωτικά. Αντί να οδηγούν τον άνθρωπο σε ένα όραμα της απόλυτης αλήθειας πέρα από οποιεσδήποτε διαφορές κάνουν το αντίθετο, απομακρύνουν τους ανθρώπους και προκαλούν ανόητες διαμάχες, γράφει ο Ινδός καλλιτέχνης K.G. Subramayan για το έργο του War of the Relics (Ο πόλεμος των λειψάνων).

Nairy Baghramian, Τραπέζι ζωγραφικής (Φόρος τιμής στην Jane Bowles)

Nairy Baghramian, Τραπέζι ζωγραφικής (Φόρος τιμής στην Jane Bowles)

Στο διήγημά της «The Iron Τable» (Το σιδερένιο τραπέζι, 1943) η Jane Bowles περιγράφει ένα ζευγάρι που συζητά αν η ζωή στην έρημο, όπου ο άντρας θα ήθελε να βρίσκεται, θα έκανε τη γυναίκα ευτυχισμένη. Το εν λόγω τραπέζι, δεν αποτελεί απλώς την αρένα όπου εκτυλίσσεται αυτός ο αμφίρροπος διάλογος χειραγώγησης, αλλά είναι και ένα σημείο αναφοράς γι’ αυτό που η γυναίκα αποκαλεί«πολιτισμό». Η αφήγηση ταλαντεύεται ακατάπαυστα ανάμεσα στο δίπολο του εδώ και του εκεί, με αποτέλεσμα, πέραν της «ερήμου» και του «πολιτισμού», να αποκτούν χωρική υπόσταση οι φαντασιώσεις και οι επιθυμίες των χαρακτήρων.

Το τραπέζι αποτελεί το πεδίο διεξαγωγής διαλόγου, αλλά και τη σύνδεση που κάνει η Bowles μεταξύ του προσωπικού, του απελευθερωτικού και του πολιτικού στοιχείου στη ζωή της και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για ένα από τα πρώτα έργα της Nairy Baghramian. Αντί να υπόσχεται διαφυγή, με «Το Τραπέζι ζωγραφικής» (Φόρος τιμής στην Jane Bowles, 2017) που παρουσιάζεται στην Αθήνα, η καλλιτέχνις επανεξετάζει και επανερμηνεύει το παλαιότερο έργο της, στοχάζεται πάνω στην πολυεπίπεδη και απρόοπτη φύση του κόσμου.

Παρότι ο Πολωνός Andrzej Wróblewski (1927 – 1957) πέθανε στα 29 του χρόνια, παρήγαγε ένα εντυπωσιακό σύνολο έργων που περιλαμβάνει πίνακες σχέδια και γκραβούρες, τόσο αφηρημένα όσο και απεικονιστικά. Ο Wróblewski αντιτάχθηκε στις επιταγές του πολωνικού κολορισμού που επικρατούσε στις σχολές καλών τεχνών εκείνη την εποχή και, ασπαζόμενος το νέο δόγμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ανέπτυξε ένα αυθεντικό και διακριτό εικαστικό ιδίωμα. Ο ίδιος στη διάρκεια του πολέμου αφού έχασε τον πατέρα του που πέθανε από καρδιακή προσβολή στο σπίτι της οικογένειας στο Βίλνιους κατά τη διάρκεια έρευνας από τους Ναζί, μετακόμισε με τη μητέρα του στην Κρακοβία και έγινε αυτόπτης μάρτυρας της ρημαγμένης από τον πόλεμο επαρχίας και των κατεστραμμένων πόλεων. Στα έργα του, τα παραμορφωμένα δύσμορφα σώματα απεικονίζονται σε διάφορες φάσεις της μετάβασης από τη ζωή στο θάνατο, με το μπλε χρώμα να επισημαίνει τους νεκρούς.

Cecilia Vicuña, Η ιστορία του κόκκινου νήματος

Cecilia Vicuña, Η ιστορία του κόκκινου νήματος

Cecilia Vicuña, Η ιστορία του κόκκινου νήματος

Αν και στη Βόρεια Αμερική όπου έχει επιλέξει να ζει (εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του ’80) είναι περισσότερο γνωστή ως ποιήτρια, η Cecilia Vicuña παραμένει επί 40 και πλέον χρόνια πιστή στη νεανική της κλίση ως ανένταχτης εικαστικής καλλιτέχνιδας · τα έργα της για συγκεκριμένο χώρο (site-specific) αναδεικνύουν το ταλέντο της να συνθέτει ποιήματα στο χώρο και να εκφράζεται μ’ έναν ενστικτώδη λυρισμό που απλώνεται σε τρεις διαστάσεις.

Το πρόσφατο quipoem (από την αγγλική λέξη ποίημα και τη λέξη quipu · σ’ ένα λεξικό στο διαδίκτυο η λέξη quipu ορίζεται ως ένα αντικείμενο που αποτελείται από ένα κορδόνι όπου επάνω του είναι στερεωμένα νήματα διαφόρων χρωμάτων με κόμπους, το οποίο το χρησιμοποιούσαν στην αρχαιότητα οι Περουβιανοί για να καταγράφουν γεγονότα, να κάνουν λογαριασμούς κ.τ.λ.) για την Αθήνα, σε μνημειώδεις διαστάσεις «μαλακής γλυπτικής», αποτελείται από τεράστιες λωρίδες ακατέργαστου μαλλιού, που η Vicuña πήρε από έναν ντόπιο προμηθευτή, βαμμένες σ “ένα εντυπωσιακό άλικο χρώμα προς τιμήν μιας συγκρητικής θρησκευτικής παράδοσης η οποία, με ομφάλιο λώρο το συμβολισμό της εμμηνόρροιας, συνδέει τις μητρικές θεότητες των Άνδεων με τη θαλάσσια μυθολογία της αρχαίας Ελλάδας.

Στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μπορείτε να δείτε έργα των καλλιτεχνών: Δανάη Ανεσιάδου, Στήβεν Αντωνάκος, Rasheed Araeen, Ariuntugs Tserenpil, Michel Auder, Arseny Avraamov, Nairy Baghramian, Sammy Baloji, Arben Basha, Étienne Baudet, Llambi Blido, Pavel Brăila, Geta Brătescu, Sotir Capo, Ulises Carríon, Vija Celmins, Christopher D’Arcangelo, Moyra Davey, Yael Davids, Beau Dick, Maria Eichhorn, Hans Eijkelboom, Maria Ender, Forough Farrokhzād, Daniel García Andújar, Tomislav Gotovac, Hans Haacke, Irena Haiduk, Anna Halprin, Dale Harding, Edi Hila, Βλάσης Κανιάρης, Khvay, Samnang, Spiro Kristo, Katalin Ladik, Maria Lai, Γιώργος Λάππας, Alvin Lucier, Ernest Mancoba, Marie Cool Fabio Balducci, Pandi Mele, Lala Meredith-Vula, Marta Minujín, Naeem Mohaiemen, Hasan Nallbani, Nashashibi/Skaer, Krzysztof Niemczyk, Μπία Ντάβου, Olu Oguibe, Χρήστος Παπούλιας, Ivan Peries, Synnøve Persen, Dan Peterman, Nathan Pohio, Pope.L, Tracey Rose, Erna Rosenstein, Ashley Hans Scheirl, Ahlam Shibli, Zef Shoshi, Annie Sprinkle και Beth Stephens, Władysław Strzemiński, K. G. Subramanyan, Alina Szapocznikow, Terre Thaemlitz, Piotr Uklański and McDermott & McGough, Cecilia Vicuña, Annie Vigier & Franck Apertet (les gens d’Uterpan), Wang Bing, Lois Weinberger, Lionel Wendt, Stanley Whitney, Basil Wright, Andrzej Wróblewski, Χρύσα, Pierre Zucca

 

Info:

documenta 14 στην Αθήνα | 8 Απριλίου – 16 Ιουλίου 2017