‘The origin of life in the planet is the sea. Seen from above it gives the impression of harmony. I am like a wild animal. I live intensely for the moment. I believe that man can go further’. Με τα λόγια του θρυλικού δύτη Ζακ Μαγιόλ από το βιβλίο του Homo Delphinus, ξεκινά η ταινία “Dolphin Man” σε σκηνοθεσία Λευτέρη Χαρίτου που προβάλλεται στις αίθουσες από την 1η Φλεβάρη.

«Δεν ξέρω αν είναι η καλύτερη, αλλά είναι μια καλή αρχή. Και οι αρχές πάντα είναι πολύ σημαντικές και δύσκολες, ειδικά στα ντοκιμαντέρ!», μου λέει ο Λευτέρης Χαρίτος περιγράφοντάς μου πώς αναζητούσε την αρχή της ταινίας σε συνεργασία με τις πέντε συμπαραγωγούς χώρες, Ελλάδα (Anemon productions), Καναδάς, Γαλλία, Ιαπωνία και Ιταλία. Και η αρχή ενός άρθρου είναι σημαντική και δύσκολη, σκέφτομαι. Και σκέφτομαι επίσης ότι έχω συνεργαστεί με τον Λευτέρη Χαρίτο, έχω συμφωνήσει σε πολλά και διαφωνήσει σε λίγα μαζί του, ήμουν πάντα σίγουρη ότι η γνώση, η ευγένεια και η καλλιέργειά του θα έσωζαν και την πιο απαιτητική κατάσταση και όταν είδα το ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης αισθάνθηκα συγκινημένη και περήφανη. Κι ένιωσα, όπως νομίζω πολύς κόσμος που καταχειροκροτούσε στην πρεμιέρα στο Ολύμπιον, ότι 30 χρόνια μετά το γοητευτικό «Απέραντο Γαλάζιο» του Λυκ Μπεσόν, τώρα για πρώτη φορά και με μεγάλη έκπληξη γνωρίζουμε τον αληθινό Γάλλο καταδύτη Ζακ Μαγιόλ – με τα πάθη του, τις αδυναμίες του, τις αλήθειες του, τον τυχοδιωκτισμό, τη φιλοσοφία του.

Ο σκηνοθέτης Λευτέρης Χαρίτος με τον δύτη Umberto Pelizzari στα γυρίσματα στην Ιταλία

Η ταινία έχει πλούσιο αρχειακό υλικό που συγκεντρώθηκε απ’ όλο τον κόσμο και από το αρχείο του Μαγιόλ. Εκπληκτικές είναι οι υποβρύχιες λήψεις, που, όπως και στη στεριά, έγιναν από τον διευθυντή φωτογραφίας Στέλιο Αποστολόπουλο. Συγγενείς, φίλοι και συνεχιστές της ελεύθερης κατάδυσης απ’ όλο τον κόσμο καταθέτουν τη δική τους εμπειρία.

Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με τον Λευτέρη Χαρίτο και με τον Ζαν Μαρκ Μπαρ, τον ηθοποιό που υποδύθηκε τον Ζακ Μαγιόλ στην ταινία «Απέραντο γαλάζιο» και αφηγητή τώρα του “Dolphin man”, ο οποίος περιέργως ταυτίστηκε τόσο μαζί του ώστε όταν πέθανε ο Μαγιόλ, ο κόσμος, ακόμα και εφημερίδες, όπως διηγείται ο ίδιος, νόμιζαν ότι πέθανε ο Μπαρ!

«Η ιστορία του Μαγιόλ ήταν χολιγουντιανή σχεδόν, δεν θέλαμε όμως μια βιογραφική ταινία, αλλά την κληρονομιά του στο σήμερα», σχολιάζει ο Λευτέρης Χαρίτος. Ήταν από τους πρώτους που μίλησε τη δεκαετία ‘50 για σεβασμό της φύσης και κατήγγειλε την αιχμαλωσία των ζώων. Είχε την ψυχή του δελφινιού και την αγάπη για τη θάλασσα. Δεν τον θυμόμαστε τόσο για τα 100 μέτρα ελεύθερης κατάδυσης, όσο κυρίως επειδή μίλησε φιλοσοφικά για τη θάλασσα. Πήγε στην Ανατολή και συνέδεσε το ζεν και τη γιόγκα με τη διανοητική κατάσταση στις καταδύσεις. Έλεγε ότι όλα είναι στο μυαλό και πρέπει να ελέγξεις τους παλμούς της καρδιάς σου για να φτάσεις κάτω, κάτι που ενστερνίζονται πλέον σήμερα».

Ζακ Μαγιόλ

Το “Dolphin man” αλλάζει εντελώς την εικόνα που είχαμε για τον Μαγιόλ μέσα από το «Απέραντο Γαλάζιο» του Λυκ Μπεσόν. «Από την πρώτη κιόλας συνέντευξη καταλαβαίνεις ότι ήταν μια εντελώς διαφορετική προσωπικότητα. Αυτοί που τον ήξεραν θεώρησαν ότι έπρεπε να γίνει αυτή η ταινία για να τον τοποθετήσει στη σωστή του διάσταση. Πολλοί ρωτούν γιατί δεν πήγαμε στην Αμοργό. Μα δεν υπάρχει Αμοργός στη ζωή του Μαγιόλ! Είχε πάει στη Σύμη γιατί υπήρχε εκεί ένας σπουδαίος καταδύτης, ο Στάθης Χατζής, απ’ τους σφουγγαράδες που κατεβαίνουν με πέτρα, τη λεγόμενη σκανδαλόπετρα. Το μόνο πραγματικό στοιχείο στο «Απέραντο Γαλάζιο» είναι η κόντρα μεταξύ Μαγιόλ και Έντζο Μαγιόρκα και η αγάπη του Μαγιόλ για τα δελφίνια». Ο ίδιος ο Μαγιόλ ήταν δυσαρεστημένος με την ταινία, ενώ ο αληθινός Μαγιόρκα μήνυσε τον Μπεσόν που τον έδειξε να πεθαίνει και η ταινία απαγορεύτηκε για 12 χρόνια στην Ιταλία! Κατά την έρευνα, η ομάδα προσπάθησε να προσεγγίσει τον Λυκ Μπεσόν, αλλά δεν τα κατάφερε.

«Με την κατάδυση έρχεσαι σ’ επαφή με την ασημαντότητά σου», μου λέει ο Ζαν Μαρκ Μπαρ. «Κρατάς την ανάσα σου. Ο θάνατος είναι πολύ κοντά. Μόλις βγαίνεις στην επιφάνεια, έχεις την επιθυμία να ζήσεις, να είσαι ειλικρινής και αληθινός. Με το ρόλο στο «Απέραντο Γαλάζιο» έγινα πασίγνωστος μέσα σε ελάχιστο διάστημα. Η ενστικτώδης αντίδρασή μου ήταν να προστατεύσω τον εαυτό μου. Ήμουν νέος, ήθελα να είμαι καλός ηθοποιός και ξαφνικά ερχόμουν αντιμέτωπος με τα αρνητικά της δημοσιότητας. Μετά την ταινία οι σκηνοθέτες δεν μπορούσαν να πληρώνουν αυτά που ζητούσε ο ατζέντης μου, αλλά και δεν μπορούσα πια να κάνω μικρότερους ρόλους…».

Με τον Ζαν Μαρκ Μπαρ στην πρεμιέρα της Θεσσαλονίκης

Ο Ζακ Μαγιόλ αυτοκτόνησε στις 22 Δεκεμβρίου 2001 στο σπίτι του στην Ιταλία, που βρίσκεται σ’ έναν απόκρημνο βράχο πάνω απ’ τη θάλασσα. Ήταν 74 χρονών. Ο Ιάπωνας φίλος του Χιτόσι Ναρίτα διηγείται ότι στα τελευταία του ο Μαγιόλ του έλεγε ότι το πιο σημαντικό στη ζωή είναι να έχεις οικογένεια κι ένα σκύλο. «Μήπως επειδή γερνούσε;» αναρωτιέται ο Λευτέρης Χαρίτος. «Το συγκινητικό ερώτημα στην ταινία είναι αυτό: Έχεις ένα μεγάλο πάθος, ακολουθείς το τεράστιο ταξίδι σου, ζεις τη ζωή σου όπως τη θες και… πού σε οδηγεί αυτό τελικά;».

«Ο Μαγιόλ έζησε τη ζωή του όπως ήθελε και είχε το κουράγιο να την τελειώσει όταν πια δεν μπορούσε να είναι ήρωας», μου λέει ο Μπαρ. «Δημιούργησε ένα μύθο και γι’ αυτό χρειάζεται να έχεις αθωότητα, αλλιώς δεν είσαι πιστευτός. Το δικό μου τέλος στην ταινία έχει πολλές ερμηνείες. Άλλοι το θεωρούν αυτοκτονία, και κατά κάποιο τρόπο είναι. Άλλοι βλέπουν τον άνθρωπο που έγινε δελφίνι. Αρκετοί ψυχολόγοι δίνουν μια διάσταση ομοφυλοφιλίας».

Κατάδυση με τον Ζακ Μαγιόλ

Ρωτάω τον Λευτέρη Χαρίτο, τι τον άγγιξε περισσότερο στην ιστορία του Μαγιόλ. «Ο πόλεμος μεταξύ υλικού και πνευματικού στοιχείου. Γιατί κάποιος που φτάνει τόσο κοντά στον εσωτερικό του κόσμο, έχει αυτό το τέλος; Πώς είναι δυνατόν να έχεις τόσο έντονη σχέση με την ψυχή σου και το ζεν, να καταδύεσαι στα 100 μέτρα και ταυτόχρονα να έχεις τόσο έντονη σχέση με τα χρήματα, τις γυναίκες, όλα τα ανθρώπινα πάθη; Σαν να μην κατάφερε να του φέρει ηρεμία όλο αυτό». Στην αρχή της ταινίας, ο Μαγιόλ μέσω της αφήγησης του Μπαρ, λέει: «Όταν ήμουν παιδί ονειρευόμουν να ζήσω σε μια παραλία σ’ ένα νησί στους τροπικούς και να είμαι όλη μέρα γυμνός στη θάλασσα», ενώ στο τέλος σημειώνει: «Τελικά δε βρήκα τον παράδεισο που ονειρευόμουν». «Αυτό είναι πολύ ειλικρινές», μου λέει ο Χαρίτος.

«Ένας άνθρωπος βάζει έναν στόχο στη ζωή του και παρόλο που ασχολείται με αυτόν διαρκώς, στο τέλος λέει ότι δεν τα κατάφερε. Είναι άραγε το ανικανοποίητο; Φαίνεται να μην μπορούσε να συνδεθεί ακριβώς με τους ανθρώπους. Γι’ αυτό και ησύχαζε στη θάλασσα και συνδέθηκε με τα δελφίνια. Αυτά είναι μεν νοητικά κοντά στον άνθρωπο, αλλά δεν ζητούν, δεν περιμένουν κάτι. Κι εκείνος έμοιαζε να θέλει το ακαταλόγιστο, σαν παιδί που μόνο παίρνει και δεν δίνει».

Ο Ζακ Μαγιόλ στην Έλμπα, Ιταλία στα 70’s

Στην Ιταλία η καύση του Μαγιόλ έγινε παράνομα. Στην κηδεία του ήταν μόνο πέντε Ιάπωνες που ήρθαν από τόσο μακριά. Ούτε η οικογένειά του πήγε. Σκόρπισαν τις στάχτες του στη θάλασσα, όπως είχε ζητήσει ο ίδιος. «Λένε ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει, όταν κι ο τελευταίος άνθρωπος που τον σκεφτόταν σταματά να τον σκέφτεται», συνεχίζει ο Χαρίτος. «Ο Μαγιόλ δεν έχει ξεχαστεί κι ας έχουν περάσει σχεδόν είκοσι χρόνια απ’ τον θάνατό του. Επιδίωξα να μην απομακρυνθώ ποτέ από το ανθρώπινο στοιχείο στην ταινία. Υπάρχει μια παράξενη σύνδεση του βυθού με το βάθος του ανθρώπου που προσπάθησα να αναδείξω. Τι σημαίνει να νιώθεις πιο ελεύθερος κάτω απ’ τη θάλασσα όπου όλα είναι σκοτεινά και σιωπηλά και πώς αυτό σχετίζεται με την ανάγκη του ανθρώπου να ανακαλύψει ποιος είναι;».

Info:

CineDoc: Dolphin Man | Από 1 Φεβρουαρίου στους κινηματογράφους.