Το να αναζητάς τον αγαπημένο σου σχεδιαστή και συγγραφέα κόμικς δεν είναι το ίδιο με το αναζητάς τον αγαπημένο σου συγγραφέα σκέτο. Πόσο μάλλον όταν αυτός ο σχεδιαστής κόμικς έχει γράψει και τη μοναδική βιογραφία του αγαπημένου σου χαρακτήρα. Ο αγαπημένος σου σχεδιαστής και συγγραφέας κόμικς δεν είχε όνομα όταν τον διάβαζες σε μικρή ηλικία: έχτιζε όμως έτσι ανώνυμα έναν κόσμο – κουκούλι, κρυφό κάτω από μαξιλάρια ή πίσω από βιβλία που και καλά μελετούσες. Και μετά, σαν ήρθε η ώρα να συναντηθείτε χρόνια μετά μέσα σ’ ένα πατάρι με λίγη υγρασία, ο χτίστης αυτός βρήκε το όνομά του και τα τεύχη με τις ιστορίες του τον καθαρό αέρα τους. Τι του λες λοιπόν όταν τον συναντάς, όχι πια στο πατάρι, αλλά στο Comic Con της Θεσσαλονίκης (10-12 Μαΐου 2019), κατακλυσμένο από κόσμο που έχει την ίδια πάνω κάτω σχέση μαζί του; Και προπάντων, τι τον ρωτάς;

Ο Ντον Ρόσα, βραβευμένος με Eisner για τον «Βίο και Πολιτεία του Σκρουτζ Μακ Ντακ», την κορυφαία διάκριση στο πεδίο των κόμικς, στη σύντομη κουβέντα μας μού κατέστησε σαφές ότι είναι «ταγμένος» στο σύμπαν του «παπιάνθρωπου» Καρλ Μπαρκς. Ο βιογράφος του Σκρουτζ Μακ Ντακ συνέχισε το έργο του δημιουργού του, προσφέροντας επικές διαστάσεις σε έναν χαρακτήρα πέρα για πέρα ανθρώπινο, που ξεπερνάει και το «ανθρώπινο». Ο ανθρώπινος μόχθος και η προσπάθεια ανταμείβονται με απιθανοεκατομμύρια κι ένα στερεοτυπικό προφίλ τσιγκούνη γέρου, που καταρρίπτεται εν τέλει με ένα σχέδιο του Ρόσα.

Λίγο πριν δεχθεί τα κύματα των θαυμαστών του, ασταμάτητα για τουλάχιστον 10 ώρες την ημέρα κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, ο Ντον Ρόσα μίλησε λίγο πολύ για τον δικό του βίο και πολιτεία.

«Η Αιχμάλωτη του Χείμαρρου της Αγωνίας»

Ξέρουμε τι είναι αυτό που κάνει τις ιστορίες σου μοναδικές: Λεπτομερής και «κοφτερός» τρόπος σχεδίασης και μυθολογική εξιστόρηση. Πως τελικά ανακάλυψες αυτόν τον τρόπο γραφής και σχεδίασης;

Από μικρός, πάντα ζωγράφιζα κόμικς και όχι απλώς εικόνες. Ήμουν αρκετές φορές μόνος και οι γονείς μου δεν είχαν τι να κάνουν μαζί μου, οπότε έπρεπε να βρω έναν τρόπο να διασκεδάσω τον εαυτό μου! Όταν δεν έβλεπα τηλεόραση ή έπαιζα έξω, δημιουργούσα κόμικς στα οποία κανείς άλλος δεν είχε πρόσβαση να δει. Ήταν δηλαδή ένας τρόπος σπατάλης χρόνου. Όσο περισσότερο χρόνο είχα, τόσο περισσότερο λεπτομερή ήταν τα σχέδιά μου. Δεν πληρωνόμουν, ούτε είχα κάποιον εκδότη πάνω από το κεφάλι μου, οπότε δεν βιαζόμουν να ολοκληρώσω ένα σχέδιο ώστε να πληρωθώ καλύτερα. Απλά διασκέδαζα.

Δεν έμαθα ποτέ να ζωγραφίζω επαγγελματικά. Σήμερα, ο μόνος τρόπος να είσαι πετυχημένος σχεδιαστής κόμικς είναι να ζωγραφίζεις καλά και γρήγορα, γιατί δεν πληρώνεσαι με τη ώρα, αλλά με τη σελίδα. Όσες περισσότερες ζωγραφίσεις σε ορισμένο χρόνο, τόσο περισσότερα τα χρήματα. Αλλά αυτός δεν ήταν ποτέ ο στόχος μου, ακόμα και όταν έγινα επαγγελματίας. Δεν μπορούσα ούτε ήθελα να αλλάξω το στιλ μου γιατί ούτε τότε ήθελα να ικανοποιήσω κάποιον εκδότη, αλλά τους αναγνώστες μου πια. Συνεπώς, συνέχισα να τα δίνω όλα στο σχέδιο, χωρίς να ξέρω πως κάποια μέρα θα με κάνει διάσημο όλο αυτό. Αυτή η τάση μου βέβαια μείωσε τον μισθό μου, αλλά κέρδισα το ότι οι ντισνεϊκοί αναγνώστες αναγνώρισαν τον κόπο μου. Οπότε θεωρώ ότι τα τόσο λεπτομερή σκίτσα μου είναι ο λόγος για τον οποίο βρίσκομαι σήμερα εδώ.

Ο Ντον Ρόσα κατά την πρώτη μέρα του Comic Con.

Προσωπικά, ως παιδί διάβασα εκατοντάδες ιστορίες της Disney, όμως χρόνια αργότερα, ως νεαρή ενήλικας, ανακάλυψα ότι οι ιστορίες που σημαίνουν κάτι για μένα είναι ιστορίες δικές σας και του Καρλ Μπαρκς. Και σίγουρα δεν είμαι η μόνη. Πως πιστεύετε πως το καταφέρατε αυτό;

Αυτό ακριβώς ανακάλυψαν στην Αμερική όταν άρχισαν να βάζουν το όνομα του Καρλ Μπαρκς στις ιστορίες του: Όλες οι καλές ιστορίες ήταν δικές του. Και το να βλέπω πως το ίδιο συμβαίνει σήμερα και με μένα είναι κάτι το εξωπραγματικό, ακόμα απίστευτο.

©Δανάη Κωτσάκη

Έχετε μια πληθώρα ιδεών και φέρατε νέες πληροφορίες στο τραπέζι σχετικά με τη ζωή του Σκρουτζ Μακ Ντακ και το παρελθόν του…

Όλα στηρίζονται στις πληροφορίες που έχει δώσει με τις ιστορίες του ο Καρλ Μπαρκς. Μελέτησα, πήρα κάθε πληροφορία και την επέκτεινα, οπότε ακόμα θεωρώ πως οι ιστορίες μου είναι ακόμα του Μπαρκς. Έδωσε τον σπόρο κι αυτός φύτρωσε στα χέρια μου.

«Κι επιμένω ότι ο Ντόναλντ είναι 1000 φορές πιο δημοφιλής από τον Μίκυ, αφού ο Μίκυ είναι ένας αφόρητα βαρετός χαρακτήρας».

…Αυτό ήθελα να πω: Παρ’ όλες τις ιστορίες που έχετε δημιουργήσει, ποτέ δεν ξεπεράσατε ποτέ τα όρια του σύμπαντος του Μπαρκς!

Κι όμως, πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν πως τα ξεπέρασα. Οι πιο αφοσιωμένοι θαυμαστές του Μπαρκς με «μισούν» γιατί νομίζουν πως αλλάζω την ιστορία των ντισνεϊκών παπιών. Και μάλλον με μισώ κι εγώ, μια που είμαι κι εγώ αφοσιωμένος στον Μπαρκς! Όπως κι αν έχει, εξαρτάται πάντα ποιον ρωτάς, σχετικά με το αν ξεπέρασα το όρια ή όχι. Πολλοί με απεχθάνονται, όμως δεν υπάρχει λόγος να απεχθάνεται κανείς τις ιστορίες μου, είναι απλά κόμικς! Αναρωτιέμαι λοιπόν, αν σε κάποιον δεν αρέσουν οι ιστορίες μου, γιατί τις διαβάζει; Αν σε κάνουν οι ιστορίες μου δυστυχισμένο, διάβασε κάτι άλλο. Στην πραγματικότητα, αυτό που δεν τους αρέσει είναι το ότι είμαι δημοφιλής. Αλλά εντάξει, αυτή είναι η ανθρώπινη φύση.

Σχέδιο του Ντον Ρόσα

Και τώρα μία προσωπική απορία: Τι τρέχει με τους κρυφούς Μίκυ Μάους στα σκίτσα σας;

Απλά θέλω να σπάσω πλάκα μαζί του! Για την ακρίβεια, ο Ντόναλντ είναι ο πιο δημοφιλής χαρακτήρας της Ντίσνει από το 1934, όμως ο Ντόναλντ του Καρλ Μπαρκς είναι πολύ διαφορετικός από αυτόν που γνωρίζει ο κόσμος σήμερα. Κι επιμένω ότι ο Ντόναλντ είναι 1000 φορές πιο δημοφιλής από τον Μίκυ, αφού ο Μίκυ είναι ένας αφόρητα βαρετός χαρακτήρας. Αλλά δυστυχώς, ο πιο βαρετός χαρακτήρας γίνεται σύμβολο μιας εταιρείας, Κι επιπλέον είναι πιο «χαριτωμένος». Οι περισσότεροι πιστεύουν πως μισώ τον Μίκυ Μάους, αλλά όχι, απλά κάνω πλάκα μαζί του. Είναι ένα αμερικανικό είδωλο και όλα τα αμερικανικά είδωλα αξίζουν ειρωνεία. Μπορεί να βρίσκεται λοιπόν κάτω από το πόδι ενός ελέφαντα ή σε έναν κάκτο.

Κάτι τελευταίο: Υπάρχει κάποιος από τους νεότερους σχεδιαστές που ξεχωρίζετε σήμερα;

Δεν έχω διαβάσει νεότερα κόμικς από το 1980 νομίζω. Γιατί όσα κόμικς έχουμε στην Αμερική είναι με υπερήρωες και με κουράζουν. Συλλέγω κόμικς με υπερήρωες από τις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Αλλά στη δεκαετία του ’70 άλλαξαν πολλά στα αμερικανικά κόμικς και τα βαρέθηκα. Έχω βέβαια μια από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές συλλογές κόμικς στην Αμερική. Ξεκίνησα να συλλέγω το 1963, όταν τα κόμικς ήταν φθηνά και μπορούσες να αποκτήσεις ένα τεύχος με 50 σεντς. Έτσι άρχισα να τα συλλέγω όλα και όχι μόνο Μπαρκς. Ακόμα συλλέγω παλιά κόμικς, γιατί δεν μπορώ να διαβάσω τα ευρωπαϊκά.

Εμείς πάντως στην Ευρώπη σας διαβάζουμε και θα σας διαβάζουμε για πολύ ακόμα. Ελπίζω να τα πούμε σύντομα και στην Αθήνα!

Αν με καλέσουν, βεβαίως και θα έρθω!

Κεντρική φωτογραφία: Don Rosa