Για να συστήσει κάποιος την Έφη Λαδά, οφείλει να γνωρίσει και να μελετήσει σε βάθος το έργο της. Ένα έργο αριστοτεχνικής ομορφιάς, και λιτής κομψότητας, που μόνο μια ευαίσθητη και ρομαντική φύση θα μπορούσε να γεννήσει. Τα έργα της ξεχειλίζουν από ρομαντισμό, και σιωπηλή αισιοδοξία, καθώς οι χαρακτήρες της, τις περισσότερες φορές, αν και με μελαγχολικό βλέμμα, τυλιγμένοι» σε εύθραυστες φιγούρες, μοιάζουν να κοιτούν αποφασιστικά τον κόσμο, δυναμικά το μέλλον τους, ισορροπώντας με περίσσια υπομονή και δύναμη, ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, σαν ένα εύκολο παιχνίδι.

Κάθε ήρωας, κάθε της ιστορία μια κεντημένη με στοργή, ζωγραφιά που σε αγκαλιάζει, σε ζεσταίνει, σε ένα παιχνίδι με τα χρώματα, και τις σκιές να πρωταγωνιστούν συνθέτοντας εικόνες απαράμιλλης και απόκοσμης ομορφιάς. Η Έφη Λαδά δεν έχει παρά να επιδείξει μια άκρως επιτυχημένη εικονογραφική διαδρομή, αφού η ενασχόλησή της με την εικονογράφηση του παιδικού βιβλίου, μετράει, ευτυχώς για εμάς, πάνω από είκοσι χρόνια με το πλούσιο έργο της, να απαριθμεί περισσότερα από 100 βιβλία και πολλές βραβεύσεις.

Το 1998 έλαβε μέρος, σαν εικονογράφος, στη 15η Mostra internazionale d’ illustrazione per l’ infanzia στο Sarmede της Ιταλίας. Το 2004 έλαβε μέρος στη Διεθνή Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στη Bologna. Το 2005 πραγματοποίησε έκθεση ζωγραφικής στην Τεχνόπολη με τίτλο Παραμυθοπινελιές, Μια φορά κι έναν καιρό στην Αθήνα, και τον ίδιο χρόνο έκανε τη σκηνογραφία για τη μουσική παράσταση του ιρλανδέζικου παραμυθιού Ο κούκος των Χριστουγέννων που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Το 2009 απέσπασε το Βραβείο Εικονογράφησης από το ελληνικό τμήμα της ΙΒΒΥ (Κύκλος Παιδικού Βιβλίου) για το βιβλίο Η βροχή των αστεριών, ενώ το 2011 και το 2012 ήταν υποψήφια για τα βραβεία Astrid Lingren Memorial Award και Hans Christian Andersen Award. Tο 2018 με την Ξεχασμένη Κυριακή βρέθηκε στην τελική εξάδα του διαγωνισμού Key Colours Illustrator’s Award.

Η Έφη Λαδά, σπούδασε σχέδιο και χρώμα στο εργαστήρι του Γιώργου Βογιατζή, που την έμαθε να ζωγραφίζει με την καρδιά όπως εκείνη έχει δηλώσει, έχει λάβει μέρος σε πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά, κορεάτικα, ρωσικά και κινέζικα.

Με αφορμή το νέο της βιβλίο Οι Μέρες της Σιωπής, μιλήσαμε μαζί της και της ζητήσαμε να μας μιλήσει για τη μεγάλη της αγάπη, την εικονογράφηση αλλά και το νέο βιβλίο:

Ποια η βαρύτητα μιας εικονογράφησης στο παιδικό βιβλίο; Aρκεί μια δυνατή και ζωντανή εικόνα όταν το κείμενο δεν ακολουθεί;

Η εικόνα έχει τη δυναμική να σε τραβήξει, αλλά πρέπει να σε κρατήσει το βιβλίο μ’ ένα κείμενο εξ’ ίσου δυνατό με την εικόνα. Η εικόνα σε ένα picture book, είναι το εισιτήριο και είναι απαραίτητη. Έχει όμως και τη δυνατότητα να σταθεί μόνη της κάνοντας ένα σιωπηλό βιβλίο -silent book και να αναγνωστεί με εκατοντάδες διαφορετικούς τρόπους.

Στο έργο σου προϋπάρχει η εικόνα του κειμένου ή το ένα πάει χέρι χέρι με το άλλο;

Η εικόνα γεννιέται από την ιστορία. Πολλές φορές μπορεί να προχωρήσει και λίγο περισσότερο, να προσθέσει και κάποια στοιχεία που θα έχουν μια ενδιαφέρουσα ανάγνωση.

Οι εικόνες σου έχουν σχεδόν πάντα ένα μελαγχολικό τόνο. Θα φανταζόσουν ποτέ να εικονογραφείς ένα χιουμοριστικό και ξεκαρδιστικό παραμύθι;

Έτσι μεταφράζονται σαν μελαγχολικές… εγώ όμως τις λέω σοβαρές, σκεπτόμενες…. δεν είναι λυπημένοι οι ήρωες αλλά έχουν μια σκέψη, μια ιστορία στην πλάτη τους… Όπου χρειάζεται είναι γελαστοί, όπου χρειάζεται λυπημένοι… Φυσικά και θα μπορούσε να υπάρξει η ανάλογη εικονογράφηση για ένα αστείο κείμενο… και το χιούμορ κατά την άποψή μου δεν είναι ένα στόμα που γελάει… αλλά όσα οδηγούν σε γέλιο μ’ έναν έξυπνο τρόπο μέσα στην εικόνα.

Στο τελευταίο παραμύθι σου, οι Μέρες της Σιωπής, υπάρχει μια έντονη σιωπή, μια ισχυρή φωτιά, και ένας σκοτεινός μάγος. Αν και αρνητική η χροιά προσέγγισης των λέξεων, η εικόνα κρύβει ελπίδα. Υπάρχει αυτή η πρόθεση ή είναι μια λανθασμένη προσωπική εκτίμηση; Υπάρχει κρυμμένο πίσω από κάθε μεγάλο κακό, ελπίδα;

Οι μάγοι οι σκοτεινοί υπάρχουν παντού ολόγυρα. Δεν φοβόμαστε να ζήσουμε απλά μαθαίνουμε να τους διακρίνουμε. Η Σιωπή είναι πρωταγωνίστρια. …βοηθάει να πάρουμε χρόνο, να δούμε μέσα μας τι θέλουμε και τι είναι αυτό που αξίζει περισσότερο για μας. Η σιωπή είναι ευεργετική, χωρίς να σημαίνει πως παραμένουμε σε αυτήν. Η ελπίδα είναι πίσω απ’ όλα και πάντα….γιατί χωρίς την ελπίδα δεν έχουμε δρόμο. Η ελπίδα κρύβεται παντού και είναι αυτή που θα μας βγάλει κάθε φορά από δύσκολες καταστάσεις. Είναι αυτή που δημιουργεί τις συνθήκες για να σταθούμε στα πόδια μας και να χαράξουμε τις καινούριες γραμμές αναζήτησης.

Διαβάζοντας το νέο σου βιβλίο νιώσαμε τη θλίψη της πρόσφατης καταστροφικής ιστορίας στο Μάτι Αττικής. Εμπνέεσαι από τις κοινωνικές συνθήκες, από την επικαιρότητα; Αντιγράφει τελικά η τέχνη τη ζωή;

Αυτή η ιστορία γράφτηκε -όπως αναφέρω και στη σημείωση μέσα στο βιβλίο- μετά από μία πρόσκληση σ’ έναν διαγωνισμό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για διεθνή θέματα που αφορούν παιδιά ηλικίας 4-7 ετών. Εκείνη την περίοδο, είχα πρόσφατο στη μνήμη μου ένα ταξίδι που είχα κάνει στις καμένες περιοχές της Πελοποννήσου από τη μεγάλη πυρκαγιά του 2007. Θεωρώ πως είναι ένα θέμα που απασχολεί διεθνώς όλα τα παιδιά και τους μεγάλους του πλανήτη. Έτσι γεννήθηκε αυτή η ιστορία. Όχι δεν μπορώ να πω ότι η επικαιρότητα με οδηγεί σε ιστορίες…. δεν αναζητώ… Οι ιστορίες γεννιούνται από μόνες τους όταν νοιώθω πως έχω την ανάγκη να πω κάτι που με συγκινεί και που θεωρώ πως υπάρχει λόγος να το επικοινωνήσω. Οι ιστορίες είναι λεπτές κλωστές, που μέσα στο χρόνο μαζεύονται πολλές και γίνονται ραφές που μας κάνουν ολόκληρους. Είμαστε φτιαγμένοι μ’ έναν τρόπο από ιστορίες … Τις ιστορίες μας!

Ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν έναν εξαιρετικό εικονογράφο;

Η προσεκτική ματιά του στην ιστορία και πέρα απ’ αυτήν.Υπάρχει ένα μονοπάτι μέσα στις εικόνες, εκτός του πλαισίου της ιστορίας, που είναι το δικό του και που εκεί έχει τη δυνατότητα να δώσει εκείνο το κάτι παραπάνω για να τον κάνει εξαιρετικό και να απογειώσει την ιστορία…

Υπάρχει κάποιος εικονογράφος, όχι Έλληνας απαραίτητα, τη δουλειά του οποίου έχεις αγαπήσει;

Έχω αγαπήσει τις δουλειές πάρα πολλών εικονογράφων και νέων και παλαιότερων. Κάθε ένας έχει να πει τα δικά του με ξεχωριστό τρόπο μέσα απ’ τις εικόνες του! Παρακολουθώ τα πάντα που συμβαίνουν και κάθε φορά ανακαλύπτω καινούριους εικονογράφους με φρέσκες εικονογραφικές προτάσεις.

Λίγα λόγια για το νέο εικονογραφημένο βιβλίο «Οι Μέρες της Σιωπής»

Υπήρχε κάποτε ένα μέρος στον κόσμο που ήταν πράσινο και όμορφο. Ένας σκοτεινός Μάγος όμως κάλεσε τη Φωτιά και της έδειξε τον τόπο αυτόν. Κι αυτή πέρασε από όλα τα σπίτια, τα χωράφια, τους ανθρώπους και δεν άφησε τίποτα όρθιο. Μόνο στάχτες, κουφάρια δέντρων, μαύρη γη και δυστυχία. Όταν χόρτασε καταστροφή η Φωτιά κι έφυγε, ήρθε η Σιωπή, που έμεινε καιρό, όσον καιρό χρειάζεται η Ελπίδα να φανεί. Τα χέρια των παιδιών έβαλαν τους νέους σπόρους και οι χαρούμενες φωνές τους έδιωξαν τη Σιωπή. Σε λίγο καιρό τα χρώματα, οι ήχοι και οι μυρωδιές, τα ζώα και τα πουλιά σηματοδοτούσαν μια νέα αρχή. Όσο για τον Μάγο, μέσα στον καπνό και στη Φωτιά που έφερε, έχασε τον πολυτιμότερο σύντροφό του: το αγαπημένο του γεράκι.

Πρόκειται για ένα λιτό, δωρικό παραμύθι, με ποιητικές εικόνες, το οποίο μας οδηγεί στις συνέπειες μιας επιπόλαιης κι ασυνείδητης φυσικής καταστροφής και τελικά στην αναγέννηση της φύσης και στην ανάγκη για ζωή. Ένα αλληγορικό παραμύθι με θαυμάσιες εικόνες και οικολογικά μηνύματα.