Ένα από τα σπουδαιότερα έργα της κρητικής λογοτεχνίας, ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, ζωντανεύει στην παιδική σκηνή του Γυάλινου Μουσικού Θεάτρου τη φετινή σεζόν. Διόλου τυχαία αυτή η επιλογή, αφού καθώς το έτος 2019, έχει ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως Έτος Ερωτόκριτου!

Ένα έμμετρο μυθιστόρημα που συντέθηκε από τον ποιητή, πιθανότατα κατά τη πρώτη δεκαετία του 17ου αιώνα καθώς παραμένουν άγνωστα ακόμα η ακριβής τους χρονολόγηση του έργου αλλά και το αρχικό του πρότυπο, με πρωταγωνιστικό θέμα τον έρωτα ανάμεσα σε δύο νέους, τον Ερωτόκριτο, που στο έργο αναφέρεται μόνο ως Ρωτόκριτος ή Ρώκριτος, και την Αρετούσα. Με αφορμή αυτή την ιστορία αγάπης των δυο νέων, ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια των παιδιών μια ολόκληρη εποχή, ένας ολόκληρος κόσμος που καθορίζεται τόσο από τη μοίρα όσο και από την τόλμη, το θάρρος, τη γενναιότητα, το κουράγιο και την ισχυρή θέληση των ανθρώπων.

Βρεθήκαμε στις πρόβες της ομάδας και υπό τη σκηνοθετική, άγρυπνη, ματιά της Ελένης Βλάχου, μιλήσαμε με την ίδια αλλά και με την ομάδα για το «αριστουργηματικό ποιητικό παραμύθι» :

Τι να περιμένει κανείς φέτος στην παιδική σκηνή του Γυάλινου Θεάτρου και την παράσταση Ερωτόκριτος;

Την παρουσίαση μίας από τις ωραιότερες ιστορίες  που έχουν γραφτεί ποτέ και που όλοι κάπου την έχουν ακούσει, κάτι ξέρουν γι αυτήν, κάποιο τραγούδι τους φέρνει στο νου. Ο Βιτσέντζος Κορνάρος μας χάρισε ένα αριστουργηματικό ποιητικό παραμύθι και αυτό θα προσπαθήσουμε να αφηγηθούμε και να τραγουδήσουμε πάνω στη σκηνή του Γυάλινου Μουσικού Θεάτρου.

Πέρσι απολαύσαμε τον Έμπορο της Βενετίας διασκευασμένο, με χιούμορ και στοιχεία επικαιρότητας. Για μια ακόμη χρονιά, επιλέγετε ένα κλασικό έργο. Ποια τα στοιχεία εκείνα του Ερωτόκριτου που θα αναδειχθούν περισσότερο; Θα κυριαρχήσει η αγάπη ή το στοιχείο της γενναιότητας και του θάρρους;

Στον “Ερωτόκριτο” δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στην αγάπη και το θάρρος, ανάμεσα στον έρωτα και τη γενναιότητα. Αν αγαπάς πρέπει να έχεις θάρρος. Για να έχεις δίπλα σου «αυτόν που ποθεί η καρδιά σου» πρέπει να είσαι γενναίος, να παλέψεις με όλα τα εμπόδια που βρίσκεις στον δρόμο σου. Κονταρομαχίες, μονομαχίες, πόλεμος, και από την άλλη ένα τραγούδι κάτω απ’ το φως του φεγγαριού και μια αγάπη μυστική που παλεύει να βγει στο φως.

Σε αυτή τη θεατρική διασκευή, η σκηνοθέτιδα Ελένη Βλάχου, επιδιώκει να (επανα)φέρει τη λαϊκή παράδοση και το τραγούδι σε κάθε παιδικό σιγοψιθύρισμα, να μας το (ξανα)συστήσει. Και το καταφέρνει εξαιρετικά με συνοδοιπόρο της, τον συνθέτη Ηλία Βαμβακούση που προσθέτει λυρισμό και μελωδία, ζωντανά πάνω στη σκηνή και κάνει αυτή την ιστορία να ακούγεται στ’ αυτιά μας σαν τραγούδι.

Έχεις διατηρήσει έντονα τα στοιχεία της δημοτικής παράδοσης. Ποιο ήταν το  τέχνασμα ώστε να γίνει αγαπητό και ελκυστικό από τα παιδιά;

Ελένη Βλάχου: Θα ήτανε άδικο να μην εκμεταλλευτούμε όλα αυτά τα στοιχεία της παράδοσης που κουβαλάει το έργο και παραμένουν τόσο δυνατά όσα χρόνια κι αν περνάνε. Εκεί βασιστήκαμε, τα μελετήσαμε, τα παντρέψαμε με σύγχρονα στοιχεία και τα χωρέσαμε στη μουσική, στο χορό, στα σκηνικά, στα κουστούμια αλλά και στον λόγο του έργου που κινείται ανάμεσα στη γλώσσα του Κορνάρου και τη γλώσσα τη σημερινή.

Υπάρχει ανάγκη για διάδοση των παραδόσεων σήμερα περισσότερο, και γιατί; Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας.

Ηλίας Βαμβακούσης: Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας. Η πραγματικότητα όμως πολλές φορές είναι πως η διάδοση της βαθιάς μνήμης της παράδοσης δεν εκπροσωπείται από την εποχή του internet. Διάδοση της παράδοσης είναι να περπατήσεις ας πούμε σε ένα γραφικό χωριό, να διδαχθείς ένα παραδοσιακό όργανο, να παρακολουθήσεις μία θεατρική παράσταση. Να ακούσεις και να παίξεις με μουσικούς από άλλες χώρες. Να ανταλλάξεις βιώματα, καθώς η παράδοση είναι συνεχώς υπό κατασκευή και όχι ένα μουσειακό έκθεμα. Οι παραδόσεις των εθνών ανταλλάσουν συνεχώς τεχνοτροπίες και αλληλεπιδρούν.

Διάδοση των παραδόσεων σημαίνει τριβή και επικοινωνία με τους ανθρώπους. Για αυτό και η παράδοση δεν έχει σύνορα, μα αποχρώσεις. Να μαθαίνουν οι νέοι από τους παλιούς και να φτιάχνουν κάτι δικό τους.  Εκείνοι από αυτούς και να φτιάχνουν κάτι κοινό. Η διάσωση των παραδόσεων λοιπόν προσφέρει γνώση, μνήμη και επικοινωνία.

Πώς έχουν εξελιχθεί μέχρι σήμερα οι πρόβες; Κάτι που σας δυσκόλεψε και ίσως κάποια στιγμή αξιομνημόνευτη που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες;

Χαρά Τζόκα – Αρετούσα: Από το πρώτο λεπτό των συναντήσεών μας, υπήρχε σύμπνοια εκ μέρους των συντελεστών και αυτό είχαν ανάγκη να το μεταδώσουν και σε εμάς τους ηθοποιούς, με αμεσότητα και ειλικρίνεια. Χωρίς καμιά βιασύνη. Έτσι λοιπόν, προσπαθήσαμε να αφουγκραστούμε την κοινή μας ανάσα. Και αυτή η ανάσα είναι εκείνη που μας γεννάει την εμπιστοσύνη, την ορμή, την εγρήγορση και την πίστη σε ό,τι κι αν δοκιμάζουμε. Δεν είναι κάτι το κεκτημένο, είναι κάτι που ξανα-ανακαλύπτουμε κάθε φορά (και ιδού η δυσκολία!) αλλά είναι αυτό για το οποίο αξίζει που μαζευτήκαμε όλοι εμείς για να αφηγηθούμε αυτήν την ιστορία.

Ποιο είναι εκείνο στοιχείο του έργου που το κάνει τόσο ξεχωριστό και παραμένει διαχρονικό;

Κωνσταντίνος Γεωργαλής – Ποιητής: Η Πίστη. Ο Έρωτας. Η δύναμη δύο παιδιών που τους κάνει να ορθώσουν το ανάστημα τους απέναντι στην εξουσία, στους γονείς τους, στον ίδιο τον βασιλιά, στους προσωπικούς τους δαίμονες, στα “πρέπει” και στους νόμους της κοινωνίας. Να περάσουν μέσα από αρένες, κονταρομαχίες, φυλακές, φλεγόμενα τοπία, εξορίες, με μοναδικό τους όπλο μια Υπόσχεση που έδωσαν κάποτε. Την πίστη που έχουν ο ένας στον άλλον. Αυτή τους η πίστη είναι, για μένα, που κάνει τον μύθο να φθάνει σήμερα σε μας και που θα ταξιδεύει, ανά τα χρόνια, και στους ανθρώπους, μετά από εμάς . Ο έρωτας ήταν, είναι και θα είναι μια επαναστατική πράξη και ο Ερωτόκριτος με την Αρετούσα δύο διαχρονικοί επαναστάτες. Προς το τέλος τον προβών και ενώ επεξεργαζόμουν μέσα μου το φινάλε του έργου, συνειδητοποίησα ότι για μένα (σε αντίθεση με τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα), λίγη σημασία έχει αν κατέληξαν μαζί ή όχι . Σημασία έχει ότι θα ταξιδεύουν μαζί για πάντα.

Στέλιος Θεοδώρου – Ερωτόκριτος – Γκλίναβος: Για μένα αυτό που βλέπει ο Κορνάρος πεντακάθαρα και το αναδεικνύει μέσα στο ποίημα του κρυστάλλινα είναι ότι η δύναμη του Έρωτα έχει την ισχύ να ανατρέψει την έως τώρα καθεστηκυία τάξη του Κόσμου και να φέρει την αλλαγή όχι με όρους επιβολής αλλά κάνοντας την να ανθίσει ως φυσική συνέπεια της Αγάπης δύο νέων ανθρώπων. Η συνάντηση δύο ασύμμετρων – σε πραγματικό επίπεδο – κόσμων, όπως είναι αυτός της Αρετούσας με εκείνον του Ερωτόκριτου εγκυμονεί το απρόοπτο και κινητοποιεί δυνάμεις εξέλιξης, ανανέωσης και ωρίμανσης στους ίδιους αλλά και σε όλο το ανθρώπινο τοπίο που τους περιβάλλει. Εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι η ίδια η ιστορία του έργου μπορεί και γονιμοποιεί σε ενεστώτα χρόνο την έννοια της Πίστης σε όποιον την διαβάζει, την ακούει, την βλέπει ή την μιλά, μια έννοια που στην εποχή μας κινδυνεύει να χαθεί!

Info παράστασης

Ερωτόκριτος | 13 Οκτωβρίου 2019 – 12 Απριλίου 2020 | Γυάλινο Μουσικό Θέατρο