Ξέρατε ότι το Φράγμα του Μαραθώνα είναι το μοναδικό φράγμα στον κόσμο που είναι εξ ολοκλήρου επενδυμένο με Πεντελικό μάρμαρο, σαν αυτό δηλαδή με το οποίο κατασκευάστηκε ο Παρθενώνας; Ή ακόμα, γνωρίζατε ότι η Σήραγγα Μπογιατίου, το μεγαλύτερο και πολυπλοκότερο έργο που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της υδροδότησης της Αττικής, χρειάστηκε μόλις 4,5 χρόνια κατασκευής αντί για 8, όπως αρχικά είχε σχεδιαστεί, σχεδόν δηλαδή τον μισό χρόνο από αυτόν που είχε υπολογιστεί; Ούτε εμείς τα γνωρίζαμε αυτά, μέχρι που επισκεφθήκαμε την έκθεση «Η Μεγάλη Πρόκληση» στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος».

Πρόκειται για μία επετειακή έκθεση, που γιορτάζει τα 90 χρόνια από την κατασκευή του Φράγματος του Μαραθώνα, αλλά και την πρώτη έκθεση του Ιστορικού Αρχείου της ΕΥΔΑΠ που ιδρύθηκε το 2016. Στο Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ διασώζονται ποικίλης μορφής τεκμήρια, τα οποία αποτυπώνουν την πολυετή ιστορία και διαδοχική λειτουργία της Εταιρείας, καθώς και τη σχέση της εξέλιξης του υδροδοτικού και αποχετευτικού συστήματος με την ανάπτυξη της Αθηναϊκής κοινωνίας.

Το Φράγμα του Μαραθώνα εγκαινιάστηκε στις 25 Οκτωβρίου 1929, με την κατασκευή του να ξεκινά το 1926. Το ζήτημα που έκανε επιτακτική την ανάγκη να οργανωθεί το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης ήταν το προσφυγικό, που προέκυψε με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Λόγω του ότι δεν υπήρχε η τεχνογνωσία για τέτοιου είδους έργο στην Ελλάδα, το ανέλαβε η αμερικανική εταιρεία Ulen, με τη συντριπτική πλειονότητα των εργατών να είναι Έλληνες -από τους περίπου 3000 στο σύνολο-.

ΜΠΟΓΙΑΤΙ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΣΗΡΑΓΓΑΣ ΜΠΟΓΙΑΤΙΟΥ | Φωτογραφία: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Η έκθεση περιλαμβάνει πλούσιο αρχειακό υλικό που μεταφέρει τον επισκέπτη 90 χρόνια πίσω, με την κριτική ματιά όμως του σήμερα: φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά σχέδια και χάρτες, έγγραφα όπως συμβόλαια, επιστολές και βιβλία, ενώ αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν καθημερινά από τους εργάτες του Φράγματος παρουσιάζονται διατηρημένα στο κοινό. Όλη αυτή η πληθώρα εκθεμάτων «δένει» με την προβολή δύο ταινιών: Η μία, που παρουσιάζεται στα μισά της περιήγησης, είναι η τρισδιάστατη αναπαράσταση της κατασκευής του Φράγματος του Μαραθώνα, ενώ η δεύτερη, που αποτελεί και το φινάλε της έκθεσης, είναι μία κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους της εποχής με πλάνα από τις φάσεις του εργοταξίου του Φράγματος του Μαραθώνα. Τα πλάνα είχαν γυριστεί με την τεχνική του βωβού κινηματογράφου, έχουν μονταριστεί για το σκοπό της έκθεσης και έχουν επενδυθεί ηχητικά.

ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ. ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ. ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ-ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ |  Φωτογραφία: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Η έκθεση ακολουθεί μία χρονολογική σειρά, η οποία δεν μένει «στείρα»: Με έμφαση στους ανθρώπους πίσω από το έργο, η έκθεση διανθίζεται με το προσωπικό στίγμα των εργατών και των σχεδιαστών του έργου, των γιατρών, των φωτογράφων αλλά και όσων εργάστηκαν για τη διατήρηση της μνήμης της κατασκευής του έργου. Τρεις είναι οι ενότητες της έκθεσης: η πρώτη εξετάζει τα σχέδια κατασκευής του Φράγματος αλλά και ολόκληρου του συστήματος της υδροδότησης της Αττικής, η δεύτερη παρουσιάζει τους ανθρώπους πίσω από το έργο, μαζί με τα αντικείμενά τους και τις φωτογραφίες από τον οικισμό του εργοταξίου, ενώ η τρίτη αναδεικνύει το έργο των ατόμων που εργάστηκαν για τη διατήρηση του έργου στη μνήμη, φωτογραφίζοντας και κινηματογραφώντας το εργοτάξιο, αλλά και διατηρώντας τα τεκμήρια αργότερα.

Πάνω από 2.530 αρνητικά και φωτογραφίες, όπως και 2.600 τεχνικά σχέδια έχουν καταγραφεί και διατηρηθεί από εκείνη την περίοδο. Χάρη σε αυτά έχουμε μία ολοκληρωμένη έκθεση, η οποία μας ταξιδεύει σε μια εποχή άλλων αναγκών, που όμως έρχεται κοντά μας και μας προσκαλεί να τη γνωρίσουμε με το εκτενές φωτογραφικό -και όχι μόνο- υλικό.

ΕΡΓΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΜΕΝ (ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΝΕΡΟΥ), ΓΑΛΑΤΣΙ |  Φωτογραφία: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ. ΟΙ ΚΑΛΕΣΜΕΝΟΙ ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ | Φωτογραφία: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Ξεχωρίσαμε το «παιχνίδι» με τους σελιδοδείκτες που μας δόθηκαν από την αρχή της περιήγησής μας: ένας από τους τέσσερις χαρακτήρες -ο Γιάννης ή ο Θόδωρος ή ο Oliver ή η Μπίλιω- που απεικονίζονται στους σελιδοδείκτες της έκθεσης «αναλαμβάνει» να μας συνοδέψει στην περιήγηση, με τελικό σκοπό να τον βρούμε ανάμεσα στα εκθέματα, αφού εντοπίσουμε το «αναγνωριστικό» του σύμβολο μέσα στην έκθεση. Επίσης, σταθήκαμε στην εγκατάσταση με πίδακες νερού, που μας προετοίμασε για την έξοδό μας από την έκθεση. Μία αίσθηση χαλαρότητας και ηρεμίας, μετά από την παρουσίαση της κατασκευής ενός τόσο μεγαλεπήβολου έργου, όσο η υδροδότηση μιας ολόκληρης πόλης, εν μέσω ταχείας ανάπτυξης.

Κι ενώ οι «μεγάλοι» ψάχνουν τον ήρωα του σελιδοδείκτη τους, οι μικροί μας φίλοι μπορούν να απασχολούνται με το διαδραστικό εκπαιδευτικό παιχνίδι που βρίσκεται στην είσοδο της έκθεσης. Εκεί, θα συναντήσουν μία διαδραστική κατασκευή με 20 εργαλεία, έναν ήρωα και άπειρες «ΦΡΑΓΜΑτικές» ιστορίες για να φτάσει το νερό στο ποτήρι. Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο συμμετοχής των παιδιών στην έκθεση, με τον οποίο ανακαλύπτουν και συλλέγουν στοιχεία εστιάζοντας σε ό, τι τους κάνει εντύπωση, ώστε να αφηγηθούν στη συνέχεια τις δικές τους μοναδικές «ΦΡΑΓΜΑτικές» ιστορίες. Τον σχεδιασμό έχει αναλάβει το KidA Workshop.

Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε την ΕΥΔΑΠ στα social media: Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn και YouTube και επισκεφτείτε την επίσημη ιστοσελίδα της στο www.eydap.gr

Κεντρική φωτογραφία: © Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Info:

Η ΕΥΔΑΠ, ανταποκρινόμενη στη μεγάλη προσέλευση και στο έντονο ενδιαφέρον του κοινού για την Επετειακή Έκθεση «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα», ανακοινώνει την παράτασή της έως την Κυριακή 29 Μαρτίου 2020.