Μια από τις κατακτήσεις του δημοκρατικού δημόσιου βίου, η αυτονόητη απόδοση λογαριασμού όταν δαπανώνται δημόσιοι πρόσοδοι για έργα κοινής χρήσης και ωφέλειας. Η συναίσθηση του πολίτη, ως ενεργού μετόχου στο γίγνεσθαι της πόλης συνεπάγεται τη διαφανή διαχείριση των πόρων που η πόλη συγκεντρώνει ευθυγραμμισμένη στους κοινά αποδεκτούς θεσπισμένους νόμους, οι οποίοι εγγυώνται την εύρυθμη λειτουργία του πολιτεύματος, την κοινωνική συνοχή και την ατομική ασφάλεια. Οι παραβάτες τιμωρούνται. Οι απολογισμοί χαράσσονται σε λίθινες στήλες και τοποθετούνται σε δημόσια θέα προς ενημέρωση όλων με τα ονόματα όλων των εμπλεκομένων. Οι καταλογισμοί ευθυνών είναι σαφείς και οι συγκαλύψεις δύσκολες. Ορατή και συνάμα απτή απόδειξη των παραπάνω μια στήλη από γκρίζο ασβεστόλιθο, στην οποία αναγράφονται οι απολογισμοί της κατασκευής της Θόλου τον 4ο αι. π.Χ., του σημαντικότερου μνημείου στο διάσημο Ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο (Αρχαιολογικό Μουσείο Επιδαύρου, 371-365π.Χ. ή 365-360π.Χ.).

Επάνω στο λίθο, ανεξίτηλα και ανθεκτικά, αναφέρονται τα στάδια κατασκευής, οι διαδικασίες ανάθεσης και χρηματοδότησης, η ανάθεση επιμέρους εργασιών στους εκάστοτε εργολάβους (εργώνες), καθώς και το σύνολο των κρατικών και ιδιωτικών φορέων που εμπλέκονταν στην υλοποίηση του έργου. Οι απολογισμοί είναι αναλυτικοί, ανά μήνα, καθώς η πρώτη ημέρα του μήνα ήταν και η εκκίνηση των πληρωμών. Τα μέλη της Επιτροπής κατασκευής του έργου (εγδοτήρες ή θυμελοποίαι) ήταν υπεύθυνα και για την έρευνα αγοράς, την προμήθεια υλικών και τη σύναψη συμφωνιών με τεχνικό προσωπικό. Τις μεγάλες εργασίες με κάποιας μορφής διαγωνιστική διαδικασία ανέθεταν σε εργολάβους  και τεχνίτες εκτός Επιδαύρου, ενώ σε ντόπιους έδιδαν τις μικρότερες με απευθείας ανάθεση. Τα ονόματα και οι ειδικότητες των τεχνιτών αναγράφονται αναλυτικά, όπως και το είδος της εργασίας που εκτελεί ο καθένας, αλλά και τα ονόματα των διαχειριστών, εκπροσώπων της Βουλής και ιερέων που εκτελούσαν τις πληρωμές. Δεν λείπουν αναφορές και στις  καθυστερήσεις πληρωμών, λόγω ανεπάρκειας πόρων κατά την εκτέλεση του έργου.

Στήλη από γκρίζο ασβεστόλιθο, στην οποία αναγράφονται οι απολογισμοί της κατασκευής της Θόλου της Επιδαύρου. Από την Επίδαυρο. Αθήνα, Επιγραφικό Μουσείο

Δεν έφτανε όμως μόνο αυτό, διότι η ροπή της ανθρώπινης φύσης προς την απόκλιση από τα κοινώς παραδεκτά ήταν γνωστή. Έτσι, πρόσωπα είχαν το ρόλο ελεγκτών (Κατάλογοι Βουλάς) του ταμείου της πόλης και ήταν οι εγγυητές της απολογιστικής ορθότητας! Τα πρόστιμα για κακοτεχνίες και καθυστερήσεις στις εργασίες αποδίδονταν στο τέλος και συγκεντρώνονταν από την Επιτροπή κατασκευής για να αποδοθούν στο Ιερό…

Τίποτε δεν έχει εφευρεθεί για πρώτη φορά στην πολιτειακή δημοκρατική διακυβέρνηση. Αυτό που έχει αλλάξει είναι οι ποιότητες: της Πολιτείας και των Πολιτών που αναπαράγουν θεσμούς και έννοιες στη σύγχρονη πραγματικότητα. H ιδέα της Δημοκρατίας και οι αρχές της είναι διαχρονικά ίδιες, οι εφαρμοστές της, πολιτικοί και πολίτες, και οι ποιότητες τους διαφέρουν… αυτοί εγγυώνται ή όχι τη γνησιότητα της…

(τα στοιχεία για την επιγραφή αντλήθηκαν από τη δημοσίευση: Τσούλη Μ., “Στήλη από γκρίζο ασβεστόλιθο στην οποία αναγράφονται οι απολογισμοί της κατασκευής της Θόλου της Επιδαύρου (τμήμα της οπίσθιας όψης της επιγραφής)”, 22-33, στο Κατάλογος της έκθεσης Αρχαίες Ελληνικές Επιγραφές Τεχνολογικού Περιεχομένου, Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, Επιγραφικό Μουσείο, 2002.)