«Μας φάνηκε σα να φυσούσε στη λογοτεχνία μας ένας άνεμος από τις μεγάλες θάλασσες», έχει γράψει ο Μ. Καραγάτσης για το λογοτεχνικό έργο του Φώτη Κόντογλου και παρόλο που στη λογοτεχνία η ακτινοβολία του μάλλον ήταν πιο περιορισμένη σε σχέση με εκείνη της ζωγραφικής του, διαβάζοντας  «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου» βυθίζεται ο αναγνώστης στο ύφος ενός ανατολίτη παραμυθά, που βάζει να μιλούν τα άψυχα και τα στοιχειά μαζί, σε ρυθμό λαϊκών αφηγήσεων, παραμυθιών και αινιγμάτων.

Η συνάντηση δυο καλλιτεχνών σαν εθελόντριες στη Μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας «ΓΑΛΙΛΑΙΑ»

Το ιδιότυπο, αφελές αλλά και ορμητικό αφήγημά του πάλλεται, καθώς νοσταλγικά ζωντανεύει ανθρώπους και τις ιστορίες τους, αγίους και απλοϊκούς ξωμάχους, κακούργους και ληστές. Στην ποιητική αυτή ουτοπία το ίδιο αυθόρμητα και γνήσια ζωντανεύουν τα χώματα και τα βουνά, τα ακροκόρφια, τα κύματα και αποκτούν διάσταση μυθική και χθόνια.

Ο Κόντογλου που αποκαλύπτει τη γυμνή και φυσική δύναμη της φύσης, της πλάσης στα διηγήματά του αυτά, αναπολεί και καταγράφει γεγονότα και ιστορίες της λατρεμένης του πατρίδας, του Αϊβαλιού. Γενιές και γενιές στην εφηβεία τους έχουν διαβάσει «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου» και αυτή ακριβώς η ορμητική και εσωτερική αφήγησή του για έναν τόπο που χάθηκε ανεπιστρεπτί συνενώνει στη σκηνή την Όλια Λαζαρίδου και την Αμαλία Μουτούση. Η συνάντηση δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς «θεατρική», είναι η συνάντηση δυο καλλιτεχνών σαν εθελόντριες στη Μονάδα ανακουφιστικής φροντίδας «ΓΑΛΙΛΑΙΑ», που ανήκει στην ιερά Μητρόπολη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής.

Στον ιστορικό Παρνασσό θα δοθούν δυο παραστάσεις των οποίων τα έσοδα θα διατεθούν στη “Γαλιλαία”.

Καθώς στόχος της ανακουφιστικής φροντίδας είναι να προλαμβάνει και να ανακουφίζει τα συμπτώματα -ψυχικά και σωματικά- που προκαλεί μία νόσος απειλητική για τη ζωή και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε όλη τη χρονική περίοδο της νόσου, η Όλια Λαζαρίδου και η Αμαλία Μουτούση θέλησαν να συμβάλλουν και να ενισχύσουν αυτή την προσπάθεια με το δικό τους τρόπο δημιουργώντας μια παράσταση για αυτό το σκοπό, η οποία θα απευθυνόταν σε ανθρώπους που σχεδόν δε γνώριζαν τις δυο ηθοποιούς και είχαν μικρή επαφή με το θέατρο.

Ο καλός σκοπός μετουσιώθηκε σε ένα καλλιτεχνικό έργο χειροποίητο

Ο καλός σκοπός μετουσιώθηκε σε ένα καλλιτεχνικό έργο χειροποίητο, από καρδιάς, απλό και φυσικό με μεγάλη επιμέλεια και μόχθο. Έκανε ήδη τον πρώτο κύκλο του, πέντε παραστάσεις το καλοκαίρι στη Λαυρεωτική σε ένα κοινό πολύ αλλιώτικο από αυτό μιας θεατρικής αίθουσας που άκουγε συγκινημένο την ιστορία και τις αναμνήσεις του Κόντογλου από την πατρίδα των παιδικών του χρόνων.

Η Αμαλία Μουτούση και η Όλια Λαζαρίδου επέλεξαν ένα λογοτεχνικό έργο, καθώς η λογοτεχνία τούς έδωσε τη δυνατότητα να το αντιμετωπίσουν χωρίς την αγωνία του καλλιτεχνικού αποτελέσματος αλλά και επειδή η ίδια η ιστορία έχει μια πλευρά ανακουφιστική, μέσα στην οποία μπόρεσαν και ανέπτυξαν τη φαντασία τους.

«Ξέραμε ότι οι άνθρωποι στους οποίους απευθυνόμασταν δεν πηγαίνουν στο θέατρο, εγώ είχα ήδη μια ανάλογη εμπειρία με τον Παπαδιαμάντη, και έτσι αποφασίσαμε να κάνουμε κάτι λαϊκό με όρους σοβαρούς και δουλεμένο πολύ συνειδητά. Μπροστά μας φανερώθηκε ένα κοινό που δεν είχαμε ξαναδεί και αυτό μας έδωσε τεράστια χαρά. Μπορέσαμε να επικοινωνήσουμε με ανθρώπους που δε θα τους αποκαλούσαμε θεατρόφιλους, οι οποίοι μας πλησίασαν με γνήσια αισθήματα, έχοντας ακούσει μια ιστορία  δυνατή, φυσική και βαθιά στοχαστική», λέει η Όλια Λαζαρίδου.

«Καταλήξαμε στον Κόντογλου γιατί και οι ίδιες μαγευτήκαμε από αυτή την αφήγηση. Ο Κόντογλου περιγράφει με ένα παρορμητικό τρόπο την πατρίδα του, δεν είναι βιβλίο λόγιο αλλά ένας ποταμός. Μιλούν μέσα από το στόμα του, οι βράχοι, οι πέτρες, τα χώματα και οι ψυχές των ανθρώπων, είναι σαν η δύναμη της φύσης να καθοδηγούσε το χέρι του, η ορμητική δύναμη του ανέμου, των κυμάτων.

«Ο Κόντογλου σε σχέση με τη φύση ήταν ένα»

Συνταιριάζει την τέχνη με τη φύση με ένα τρόπο αμίμητο, σαν να είναι γραπωμένος από την ανάμνηση και την καταγράφει με πυρετώδη ρυθμό για να μην ξεχαστεί».

Μελετώντας τα διηγήματα του βιβλίου «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου», οι δυο ηθοποιοί άρχισαν να δημιουργούν έναν κόσμο που έδινε ζωή στις ιστορίες, μέσα σε ένα εικαστικό περιβάλλον που δημιούργησε η φωτογράφος Δάφνη Ρόκου, με πανιά να ανεμίζουν, με μια ελαφρότητα που σε αυτή, όπως σημειώνει η Αμαλία Μουτούση ενυπάρχει η σοβαρότητα του θεάτρου:

«Το βιβλίο αυτό μιλά για μια ενότητα πνευματική και φυσική, δεν υπάρχει κατακερματισμός. Εμείς οι άνθρωποι της πόλης ακόμα και αν μέσα στη φύση αναγνωρίζουμε κάτι βαθιά δικό μας το αντιμετωπίζουμε πολλές φορές αποσπασματικά. Ο Κόντογλου σε σχέση με τη φύση ήταν ένα, η φυσική του υπόσταση συναντά το μεγαλείο της φύσης και της δίνει ψυχή».

«Στην πραγματικότητα όταν ο Κόντογλου λέει “πατρίδα” μιλάει για ένα κουκούτσι, έναν πυρήνα πολύ εσωτερικό», λέει η Όλια Λαζαρίδου. «Μιλάει για το νόστο για κάτι που υπάρχει βαθιά μέσα μας, εννοεί λέγοντας “πατρίδα” τον τόπο στον οποίο πατάς για να βγεις στη ζωή. Δεν υπάρχει κάτι ιδεολογικό πίσω από αυτή την έννοια, υπάρχει μια αλήθεια υπαρξιακή που την ψηλαφεί γράφοντας, ανακαλώντας την παιδική του ανάμνηση. Η αφήγησή του τελειώνει με το τελευταίο φως που αχνόφεγγε απέναντι στη Μυτιλήνη, με αυτό κατάλαβα καλύτερα τι σημαίνει σήμερα να χάνεις το σπίτι σου, να είσαι πρόσφυγας. Σημαίνει ότι χάνεις τον τόπο σου, τη σχέση σου με τα πράγματα, με τα στοιχειά της φύσης και τα χώματα που ίδια δε ξαναβρίσκεις».

«Ο Κόντογλου μας λέει και κάτι άλλο μέσα από αυτή την αφήγηση, πως δεν πεθαίνει κάτι όταν το έχεις μέσα σου», επισημαίνει η Αμαλία Μουτούση. «Και μέσα σε εμάς με τον τρόπο του ο Κόντογλου αλλά και εμείς με τη σειρά μας με τον τρόπο του ηθοποιού στοχεύσαμε να κρατήσουμε την ελαφράδα, τη γλώσσα και την αθωότητα της ανάμνησης με τη δύναμη της ψυχικής ανάτασης που έχει το ζωντάνεμα του τόπου και των ψυχών και να το μεταφέρουμε στους θεατές με ελαφρότητα, -αυτά τα άγρια στοιχεία της φύσης να μαλακώσουν μες από το λόγο και την αφηγηματική πράξη και να φτάσουν στο θεατή σαν γαλήνιες και ολοζώντανες εικόνες».

Ιnfo:

Το Aϊβαλί η Πατρίδα μου | 15 & 16 Οκτωβρίου 2018 | Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός

Όλα τα έσοδα θα διατεθούν στην οικονομική ενίσχυση της Μονάδας Ανακουφιστικής Φροντίδας «Γαλιλαία»