Οι περισσότεροι θεατρόφιλοι έχουν να θυμηθούν έντονα τουλάχιστον μια παράσταση του Λευτέρη Βογιατζή. Και είναι αληθινά ενδιαφέρον το πόσο διαφορετικές παραστάσεις αποτυπώθηκαν και με ποιο τρόπο στη μνήμη των πιστών θεατών ενός θεάτρου που υπήρξε έχοντας τη μοναδική σφραγίδα και γλώσσα του δημιουργού του. Ο βοηθός του, Σπύρος Αλιδάκης, σκηνοθετεί στο θέατρο της οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής μια θεατρική multimedia παράσταση με αφορμή τον Λευτέρη Βογιατζή, το έργο του και στοιχεία της προσωπικής του ζωής. Στο “Hommage” όπως ονομάζεται η παράσταση, εικόνες, ντοκουμέντα, ήχοι, βιντεοπροβολές, αρχειακό υλικό του θεάτρου, κομμάτια από τις παραστάσεις του, αναμνήσεις, συνεντεύξεις, συνθέτουν ένα χάρτη αναμνήσεων, φαντασίας και ερμηνείας.

«Είναι η σπασμένη στάμνα από τη “Σπασμένη Στάμνα”, ένας πολυέλαιος από το “Συμφορά από το πολύ μυαλό”, ένα ρολόι από το “Ρίτε, Ντένε, Φος”, η κούνια του Κατζούρμπου, οι τοιχογραφίες της “Αντιγόνης”, ανάμεσα σε άλλα, τα αντικείμενα που θα οδηγούν το θεατή από την είσοδο του θεάτρου μέχρι τα ενδότερά του, αυτά που θα δημιουργούν ένα οπτικοακουστικό περιβάλλον. Ο θεατής θα κατακλύζεται από ήχους και εικόνες σε έναν “πειραγμένο εκθεσιακό χώρο σε ένα χώρο μύησης όπως τον έχω εγώ αντιληφθεί», λέει ο Σπύρος Αλιδάκης. «Θα είναι ένα είδος μύησης στον κόσμο του Λευτέρη Βογιατζή, οπότε η προσπάθειά μου ξεκινά από την ώρα που κάποιος ανοίγει την πόρτα του θεάτρου μέχρι να φτάσει στο τραπέζι των προβών στο βάθος με τις σημειώσεις του Λευτέρη». Και θα υπάρχει παράλληλα ένα κομμάτι κινηματογραφικό παράλληλα με τη θεατρική δράση, στην οποία συναντά τους ηθοποιούς του, τον Γεράσιμο Μιχελή, τη Μαρία Σκουλά, την Αμαλία Μουτούση, τη Σμαράγδα Σμυρναίου, το Νικόλα Παπαγιάννη, το Γιάννη Νταλιάνη, τον Αργύρη Πανταζάρα, τον Θάνο Τοκάκη, ανάμεσα σε άλλους. Κάθε καλεσμένος ηθοποιός θα έχει μια ξεχωριστή δράση που θα είναι διαφορετική μέρα με τη μέρα.

Με τον Λευτέρη Βογιατζή πως γνωριστήκατε;
Με το Λευτέρη γνωριστήκαμε σε ένα γύρισμα του Νίκου Παναγιωτόπουλου, στα «Οπωροφόρα της Αθήνας». Εγώ ζήλευα πολύ αυτό το χώρο, το θέατρο της οδού Κυκλάδων και ήθελα να ζήσω από μέσα σε όλο αυτό το πράγμα και όχι σαν θεατής. Ο Λευτέρης νομίζω με συμπάθησε και όταν έφυγε νομίζω κάποια κοπέλα από το θέατρο μου πρότεινε και ήρθα να δουλέψω εδώ. Δουλέψαμε μαζί στο «Ύστατο χαίρε», στον «Τόκο» και το «Θερμοκήπιο».

Τι είναι αυτό που θυμάστε περισσότερο από τον Βογιατζή;
Πολλά μπορούν να ειπωθούν για τον Λευτέρη και έχουν ειπωθεί. Ήταν άνθρωπος που δεν ήταν ποτέ βαρετός. Αυτό που με συνοδεύει μέχρι σήμερα είναι το απίστευτο χάρισμα και η δημιουργία του στο τραπέζι των προβών. Εκεί, ένιωθα το απίστευτο χάρισμα αυτού του ανθρώπου. Το πόσο πονούσε και πόσο υπέφερε πραγματικά για να βγάλει ένα αποτέλεσμα. Ήταν σαν γέννα και έχω ζήσει τις στιγμές αυτές πολύ έντονα, νομίζω εκεί είναι ο Λευτέρης, στο τραπέζι των προβών. Γι’ αυτό και στη δική μου παράσταση το τραπέζι της πρόβας έχει κεντρικό ρόλο, το κρατάω πολύ έντονα στο μυαλό μου.

Τι είναι αυτό που σας συνέδεσε με τον Λευτέρη Βογιατζή;
Επειδή σαν άτομο ήμουν ντροπαλός και μαζεμένος νομίζω -αν δεν κάνω λάθος- εκεί, έβλεπε λίγο τον εαυτό του όταν ήταν νέος, με μια συμπάθεια. Αυτή είναι η αίσθησή μου, μπορεί να κάνω και λάθος. Η σχέση με τον Λευτέρη δεν ήταν εύκολη για κανέναν, ούτε για εμένα ούτε για άλλους. Πολλοί άνθρωποι είχαν απομακρυνθεί ή είχαν τεταμένες σχέσεις και ακόμα και στη δική μου περίπτωση, σε μια σχέση φιλίας και κατανόησης υπήρχαν εντάσεις, αλλά από τον Λευτέρη, αυτά που μου έχουν μείνει είναι τα καλά πράγματα.

Ποιο είναι το κομμάτι που θαυμάζατε περισσότερο μέσα στην καθημερινότητά σας;
Η καθημερινότητα ήταν όλη μέσα στο θέατρο όταν ανέβαζε παράσταση, ακόμα και όταν έφευγε για λίγο, ήταν εδώ, παρών. Ήταν ένα ακούραστο μυαλό, περνούσε άπειρες ώρες μέσα στο θέατρο. Όταν δεν υπήρχε πρόβα είχε μια απίστευτη αφέλεια και παιδικότητα, ενώ όταν ήταν μέσα στη διαδικασία ήταν μέσα σε μια ατέλειωτη αμφιβολία, ένα σκάψιμο μέσα του τρομερά οδυνηρό που δε νέκρωνε όταν τελείωνε η πρόβα. Έβαζε διαρκώς εμπόδια και προβλήματα στον εαυτό του και τους άλλους για να τα ξεπεράσει τόσο ο ίδιος, όσο και οι άλλοι.

Τι είναι αυτό που κατά τη γνώμη σας ζητούσε επίμονα από τους συνεργάτες του;
Ζητούσε ένα ξεγύμνωμα, ένα άνοιγμα, να αφεθείς και να τα σπάσεις όλα, ελαττώματα, αδυναμίες. Ο Λευτέρης ήθελα να τα σπάσει όλα αυτά και οι ηθοποιοί δυσκολευόντουσαν πάρα πολύ.

Αυτό ήταν το πιο επώδυνο κομμάτι της σχέσης του με τους άλλους;
Νομίζω ότι προσπαθούσε να τους ανοίξει ψυχικά, να δημιουργήσει μια ρωγμή και να κρατήσει τα υλικά που έβγαιναν στην επιφάνεια και να τα δείξει. Με συνάρπαζε αυτό, αλλά περιείχε πολύ πόνο, ήταν σαν την προσπάθεια να φτάσεις διαρκώς σε ένα σημείο και να κατανοήσεις τον εαυτό σου καλύτερα.

Υπάρχει κάτι από τη διαδικασία των προβών που σας έρχεται συχνά στο μυαλό;
Θα ήθελα πολύ να μεταδώσω μια αίσθηση της ίδιας της πρόβας, τον Λευτέρη να προσπαθεί να γεννήσει όλη τη χαρά και τη λύπη μαζί και όλη την πάλη του με την ασταμάτητη αμφιβολία. Η αίσθηση που έχω είναι αυτή της κινούμενης άμμου.

Συγκρουστήκατε ποτέ;
Ναι, βέβαια. Νομίζω η σύγκρουση τον βοηθούσε να απελευθερωθεί. Πολλές φορές όταν σκάλωνε κάτι και δεν μπορούσα να ανταποκριθώ ή να ακολουθήσω αυτό που ζητούσε υπήρχε ένα εμπόδιο ανάμεσά μας που πυροδοτούσε μια ένταση μεγάλη. Από την οποία ξεπηδούσε κάτι πολύ ορμητικό. Νομίζω αυτή η ένταση τον βοηθούσε στις σχέσεις του, έβλεπες ένα Λευτέρη να παλεύει διαρκώς με ένα πράγμα ώστε να ανοίξει προς τα έξω. Αυτές ήταν πολύ έντονες στιγμές.

Μέσα σε αυτή τη διαδικασία έχετε δει ηθοποιούς να μεταμορφώνονται;
Ναι, το έχω δει. Σε αυτούς που δεν κράτησαν αντιστάσεις. Έχω δει ηθοποιούς να μεταμορφώνονται και δεν τους έχω ξαναδεί έτσι στη συνέχεια. Ο Λευτέρης ήταν ένα μέτρο που δεν υπάρχει πια. Μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία με τον Λευτέρη και το Θέατρο της οδού Κυκλάδων υπήρχε ένα προστατευμένο περιβάλλον, ενώ σήμερα έχουμε ανοιχτεί στον ωκεανό. Ο Λευτέρης είναι σαν μύθος στο θέατρο, ο μύθος του διογκώνεται όσο περνά ο καιρός, αλλά δε βλέπω τα αποτελέσματα όλης αυτής της πολύ επίπονης προσπάθειάς του. Είναι κάτι μοναδικό και δεν ξέρω αν μπορεί να επαναληφθεί. Γι’ αυτό κάνω αυτή την παράσταση. Για να πάρουμε ξανά μια «μυρωδιά», να ζωντανέψει η ατμόσφαιρα και να δημιουργηθούν εκ νέου κάποια ερωτήματα για το παρόν. Γι’ αυτό και δε θέλω να είναι κάτι νοσταλγικό, αλλά κάτι που να βοηθήσει τη συζήτηση για το θέατρο που είδαμε και το θέατρο που θέλουμε να δούμε.

Info:

Hommage”: Ένα multimedia θέαμα για τη ζωή και το έργο του Λευτέρη Βογιατζή | 4 Δεκεμβρίου 2017 – 9 Ιανουαρίου 2018 | Θέατρο της οδού Κυκλάδων – Λευτέρης Βογιατζής