Συζητιέται ήδη στους θεατρικούς και όχι μόνο κύκλους. Μικροί και μεγάλοι τρέχουν να προλάβουν να κλείσουν μια θέση εκεί που το φως κάνει τα δικά του παιχνίδια. Εκεί που οι σκιές πρωταγωνιστούν. Όπως κάθε φορά που ο Ηλίας Καρελλάς παρουσιάζει μια νέα παραγωγή. Μετά από τις δύο επιτυχημένες χρονιές της παράστασης «Το αγόρι με τη βαλίτσα» ο αγαπημένος σκηνοθέτης και σκιοπαίκτης Ηλίας Καρελλάς έχει και φέτος ξεσηκώσει με την ιστορία μιας μύτης. Γιατί ο Ηλίας Καρελλάς είναι εξαιρετικό «λαγωνικό»: πιάνει τον παλμό της εποχής, αφουγκράζεται τις ανάγκες και ονειρεύεται.

Φέτος, στην παιδική σκηνή του θεάτρου Κάππα ζωντανεύει ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του διεθνούς ρεπερτορίου, το αριστούργημα του Edmond Rostand «Συρανό ντε Μπερζεράκ», στην ευρηματική και βραβευμένη διασκευή για παιδιά και νέους του Jo Roets, σε απόδοση – προσαρμογή στα ελληνικά της Χαράς Γιαννακοπούλου. Σαν άλλος Καραγκιόζης, ο Συρανό έρχεται να μας διδάξει την εσωτερική ομορφιά, το ψυχικό «κάλλος», και να μας θυμίσει ότι η ουσιαστική επικοινωνία, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και τα δικαιώματα του άλλου, μα πάνω απ’ όλα η ειλικρινής αγάπη, έχει τη δύναμη να μας μεταμορφώσει και να μας απελευθερώσει.

Το ραντεβού είχε ορισθεί στον χώρο του Μεγάρου Μουσικής. Μια συνάντηση διόλου τυχαία, αφού τον χρόνο πλέον τον μοιράζει ανάμεσα στο Μέγαρο Μουσικής και στο Θέατρο Κάππα, ετοιμάζοντας παραγωγές με κοινό παρονομαστή τη μεγάλη του αγάπη: το θέατρο σκιών. 

Γεννημένος το 1980 στην Αθήνα αλλά με ισχυρούς δεσμούς με τη Λακωνία και το χωριό Αγριανοί, το μέρος καταγωγής του πατέρα του. Από τα 4 του κιόλας χρόνια, τα καλοκαίρια του θυμάται να τα περνάει στην Πλάκα στο θεατράκι του Γιώργου Χαρίδημου στο φανάρι του Διογένη. Αν και οι γονείς του, ουδεμία σχέση είχαν με το επάγγελμα, εκείνος γοητεύτηκε από τη δύναμη της σκιάς που φωτίζεται στο πανί, τις ωραίες έγχρωμες φιγούρες με τα μεγάλα χαρακτηριστικά και την υψηλή αισθητική και τις στεντόρειες λαρυγκοφωνές του θεάτρου σκιών. Στην εφηβεία του, ξεκίνησε δειλά δειλά τις πρώτες του παραστάσεις πλησιάζοντας παράλληλα και τους μεγάλους δασκάλους του Θεάτρου Σκιών: τον Θανάση Σπυρόπουλο, τον μόνο πλέον εν ζωή, τον Μάνθο Αθηναίο, αλλά και τον Ευγένιο Σπαθάρη. Στο πλευρό τους, άρχισε να μαθητεύει και το πάθος γιγαντώθηκε.

Τι είναι εκείνο που θέλεις να πεις με τη φετινή παράσταση και τον Συρανό ντε Μπερζεράκ;

Θέλω να μιλήσω για την ομορφιά και για την ασχήμια. Ο κύριος άξονας του έργου είναι η αγάπη, ο έρωτας και πώς μπορεί να εκφραστεί. Η διασκευή αυτή που έχουμε κάνει, είναι αποδομημένη και προτείνει ο Συρανό να μην έχει καν μύτη ώστε να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα είναι στα μάτια μας. Ωστόσο εμείς βάλαμε μύτη, φαίνεται ψεύτικη. Ο Συρανό νομίζει ότι έχει πρόβλημα. Αλλά και ο Κριστιάν έχει ένα άλλο πρόβλημα. Εκείνο της έκφρασης. Άρα προσπαθούμε να πούμε στο τέλος, ότι όλοι είμαστε σαν το Συρανό. «Τι κοιτάς τη μύτη μου, τι κοιτάς τα ρούχα μου, πώς πρέπει να είμαι για να με αγαπάς; Κοίταξέ με καθαρά, στην καρδιά έχω σπαθιά». Το δεύτερο λοιπόν επίπεδό τους είναι το anti bullying αλλά και πώς τελικά μπορώ να εκφραστώ γράφοντας ένα γράμμα. Πώς επικοινωνούμε με τους άλλους. Ο Συρανό και ο Κριστιάν θα μπορούσαν στη σημερινή εποχή να είναι πίσω από ένα προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πώς τελικά θα εκφραστείς σε τετ-α-τετ. Άρα απευθύνεται και σε μεγαλύτερες ηλικίες, σε εφήβους.

Διαδραματίζεται σε κάποια εποχή;

Υπάρχουν στοιχεία που λειτουργούν συμβολικά μιας εποχής. Δεν θα έκανα ποτέ Συρανό εποχής για αυτό και διάλεξα τη συγκεκριμένη διασκευή. Να δει ένα παιδί τον Συρανό και τη γοητεία του μέσα σε μια ώρα και να έχει πάρει αυτό που πρέπει να πάρει. Η Χαρά Γιαννακοπούλου έχει δώσει μια άλλη πνοή στο έργο. Δεν έχουμε καθόλου έμμετρο λόγο, «ελληνοποιήσαμε» δηλαδή λίγο τη διασκευή. Κρατάει ακριβώς το έργο και τους χαρακτήρες, αλλά έχει σκηνές που είναι δημιουργήματα. Γρήγορη ροή του λόγου ώστε να μπορεί ένα παιδί εύκολα να αντιληφθεί.

Πιστεύεις ότι η ομορφιά είναι απαραίτητη τελικά;

Η ομορφιά της ψυχής έρχεται πρώτα. Αν το μέσα σου δεν είναι ουσιαστικό, όλα τα όμορφα εξωτερικά ξεφουσκώνουν. Και ο ίδιος ο Καραγκιόζης είχε το ταμπεραμέντο του και αν και ασχημούλης κέρδισε τις καρδιές του κόσμου.

Όταν δημιουργείς μια παράσταση, πόσο χώρο καταλαμβάνει στο μυαλό σου η πρώτη ύλη σου που δεν είναι άλλη από το θέατρο σκιών; 

Αφετηρία μου είναι ο Καραγκιόζης το οποίο και ποτέ δεν ξεχνάω ή απαρνούμαι αλλά πρέπει να πω ότι το θέατρο σκιών δεν μπορεί να σταθεί ως μια παράσταση όπως ήταν πριν από μερικά χρόνια. Τα σημερινά παιδιά έχουν άλλες προσλαμβάνουσες. Δεν θέλω να δημιουργήσω ένα θέαμα που να ανταγωνίζεται την εποχή, τον υπολογιστή ή το σινεμά. Θέλω να φτιάξω μια παράσταση που να μιλάει στα παιδιά του σήμερα, είτε με τον ρυθμό είτε με το εικαστικό κομμάτι. Τα παιδιά μαγεύονται από τη σκιά. Έχει μεγάλη δυναμική. Χρησιμοποιώ τα δομικά στοιχεία του θεάτρου σκιών, τη φιγούρα, τον φωτισμό, τη σιλουέτα, τη φωνή. Δεν είναι πρόσχημα αλλά είναι επί της ουσίας θέατρο σκιών. Είναι ένα στοίχημα αυτό το είδος θεάτρου, όπως και αν το ονοματίσουμε καθώς δεν υπήρχε στην Ελλάδα.

Αντιλαμβάνονται γρήγορα οι συνεργάτες σου, οι οποίοι ίσως δεν έχουν προγενέστερη εμπειρία από θέατρο σκιών, τη σκηνοθετική σου ματιά;

Έχω μια παράσταση πάντα στο μυαλό μου πριν ακόμα ξεκινήσει η πρόβα. Και όλα είναι δισδιάστατα. Και ευτυχώς με τους συνεργάτες μου, είτε τους παλιούς είτε τους νέους καταλαβαίνουν τη φιλοσοφία από τις πρώτες κιόλας πρόβες. Είναι σημαντικό ωστόσο να με  αντιληφθεί από την αρχή ο συνεργάτης και τον τρόπο που εργάζομαι. Έχω πλέον κάποιους βασικούς συνεργάτες που μοιραζόμαστε πλέον κοινούς κώδικες. Για παράδειγμα, βασικός και σταθερός συνεργάτης μου είναι η Αντιγόνη Γύρα, όπου μαζί δημιουργούμε εικόνες στη σκηνή. Τους δίνει ζωή και είναι σημαντική στις παραστάσεις μου. Δεν έρχεται για να κάνει χορογραφίες αλλά μαζί, βγάζουμε από τους ηθοποιούς την κίνηση που ταιριάζει στον καθένα ξεχωριστά ώστε να υπάρχει φυσικότητα. Πολύ συχνά πειραματιζόμαστε. Φέτος, κάναμε κύκλο συναντήσεων το καλοκαίρι. Δεν μπήκαμε καθόλου στο κείμενο αλλά ασχοληθήκαμε με τις σκιές, με τη μουσική παίζοντας. Ένα παιχνίδι γνωριμίας μέσα από το οποίο ανασύρεις στοιχεία που θα βάλεις τελικά πάνω στη σκηνή.

Στο «Αγόρι με τη Βαλίτσα», η μουσική της Αρετής Κετιμέ είχε καθοριστικό ρόλο. Φέτος, στον «Συρανό ντε Μπερζεράκ» συνεργάζεσαι με τους String Demons, το εκρηκτικό δίδυμο εγχόρδων. Πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η μουσική στις παραστάσεις σου;

Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος της. Φέτος οι String Demons, έρχονται να υπηρετήσουν το έργο και να το φέρουν στο σήμερα. Η μουσική δίνει ώθηση στην παράσταση. Άλλες φορές η μουσική προχωράει τη δράση και άλλες φορές είναι συνοδευτική. Αλλά και ως μουσική συνοδεία, έχει ουσία και είναι καθοριστική. Δύο κλασικά όργανα, βιολοντσέλο και βιολί, με διασκευές και όχημα την κλασική μουσική. Αντίστοιχα, στο Αγόρι με τη βαλίτσα με το προσφυγικό ζήτημα που ήταν ένα θέμα που μίλησε στην ψυχή του Έλληνα ο ρόλος της Αρετής Κετιμέ με τη μουσική της ήταν καίριος.

Θα ξεχώριζες μια παράστασή σου όλα αυτά τα χρόνια;

Όλες οι παραστάσεις μου με άγχωναν και είχα αγωνία. Μια πρώτη μου όμως παράσταση που θυμάμαι και αγάπησα, ήταν ο Ερωτόκριτος. Εκεί ακούστηκα και εγώ για πρώτη φορά. Το αγόρι με τη βαλίτσα επίσης είναι μια παράσταση πολύ δυνατή. Τόσο το ίδιο το έργο όσο και το ανέβασμά της. Ωστόσο κάθε παράσταση είναι κάτι άλλο. Ακόμα και φέτος με το Σπίτι του Καραγκιόζη που ανεβαίνει για 7η χρονιά έχω αγωνία.

Ένας ψίθυρος που δεν θα ξεχάσεις ποτέ και ξεπερνάει όλα τα χειροκροτήματα;

Το χειροκρότημα είναι πάντα το κάτι άλλο. Και στις παραστάσεις μου είναι μια λύτρωση. Ειδικά στο Αγόρι με τη βαλίτσα, το χειροκρότημα θύμιζε live. Οι αντιδράσεις είναι πολλές. Ήρθε παιδάκι φέτος στον Συρανό, που ήταν πολύ μικρό και μου είπε πόσο έκλαψε.

Έχεις επόμενα πλάνα; Σκέφτεσαι κάτι που θέλεις να κάνεις πολύ;

Δεν σκέφτομαι μακροπρόθεσμα. Αφήνω τα πράγματα να πηγαίνουν. Έχω φυσικά στόχους. Θα ήθελα για παράδειγμα, να κάνω ένα θέατρο σκιών μόνο με σιλουέτες και σκιές όπως οι Shadow Light Productions. Θέλω να κάνω νέα πράγματα όπως έκανα και πριν από 15 χρόνια που κάποιοι ήταν δύσπιστοι σε αυτό που έκανα αλλά τελικά δημιούργησα ένα κοινό που με ακολουθεί και με εμπιστεύεται. Χαίρομαι που έχω πλέον βάλει τη σφραγίδα μου.

Πώς βλέπεις το παιδικό θέατρο; Έχεις παρακολουθήσει φέτος κάποια παράσταση;

Με μια πρόχειρη ματιά, θεωρώ ότι φέτος, αν και δεν έχω δει ακόμα καμία, ένα level παραπάνω έχει ανέβει. Παλαιότερα υπήρχαν κάποια must όπως η Ρουγγέρη. Με την κρίση έγινε χαμός με το παιδικό θέατρο. Και αν και αρχικά πίστευα ότι θα ξεκαθαρίσει μετά το τοπίο, τελικά μπήκαν περισσότεροι παίκτες. Πολλοί ηθοποιοί είχαν ανάγκη από δουλειά και το παιδικό θέατρο ήταν η λύση. Το να υπάρχει πολυφωνία είναι καλό. Μπορεί να υπάρχουν τα κακώς κείμενα και ίσως να φαίνονται παραπάνω αλλά ειδικά φέτος πιστεύω ότι το παιδικό θέατρο πηγαίνει καλά. Στο θέατρο σκιών, υπάρχουν παραστάσεις που στερούνται όμως αμεσότητας και ποιότητας. Είναι λίγο πρόχειρες. Στενοχωριέμαι όταν ένα παιδί έχει μια κακή πρώτη εμπειρία με το θέατρο σκιών.

Θα δεχτείς μια κακή κριτική;

Αν έχει βάση μια κακή κριτική θα την ακούσω. Μπορεί μια φορά να αστοχήσεις. Την επόμενη φορά θα γίνει καλύτερα.

Info παράστασης:

Συρανό ντε Μπερζεράκ | έως 12 Απριλίου 2020 | Θέατρο Κάππα

Άλλες παραστάσεις του Ηλία Καρελλά

Ο σκιοπαίκτης Ηλίας Καρελλάς ετοίμασε δύο νέα έργα για τη φετινή σεζόν και περιμένει μικρούς και μεγάλους στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπου παρουσιάζει, με τον θίασό του, τις καινούργιες περιπέτειες του Καραγκιόζη μαζί με την Αρετή Κετιμέ. «Τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη στο βυθό» από την Παρασκευή 20 έως τη Δευτέρα 30 Δεκεμβρίου στην Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος και την παράσταση «Ο Καραγκιόζης και το δέντρο της μουσικής» από τις 18 Ιανουαρίου έως τις 11 Απριλίου 2020 στο Φουαγιέ Ισογείου του Μεγάρου.

Και από το Σάββατο 18 Ιανουαρίου, θα μας καλωσορίσει για δεύτερη χρονιά στο ανακαινισμένο «σπίτι του Καραγκιόζη», με μια ολοκαίνουργια παράσταση. Φέτος σε αυτό το υπέροχο ταξίδι, μουσική συνοδοιπόρος του θα είναι η Αρετή Κετιμέ, με τη φωνή και το σαντούρι της.  Σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο 300 τ.μ. ζωντανεύει τρισδιάστατα το εσωτερικό του σπιτιού του Καραγκιόζη και την ιστορία του θεάτρου σκιών, από τη γέννησή του ως τις μέρες μας. Με οδηγούς τους εμψυχωτές οι μικροί θεατές ταξιδεύουν στον χωροχρόνο μέσα από μια μοναδική βιωματική εμπειρία!