Αν υπάρχει ένα πράγμα που δεν φοβίζει τον άνθρωπο που εδώ και μια εικοσαετία γράφει για ειδεχθή εγκλήματα, κατά συρροή δολοφόνους και σκοτεινές υποθέσεις βίας και τρόμου, είναι ότι θα έρθει η στιγμή που θα ξεμείνει από έμπνευση. «Τις φορές που ταξιδεύω με το αεροπλάνο και έχει πολλές αναταράξεις, λέω στον εαυτό μου “Γαμώτο! Δεν θα προλάβω να γράψω ακόμα δέκα βιβλία που έχω σκεφτεί”», λέει γελώντας ο Jo Nesbo, ο κύριος μπεστ σέλερ της παγκόσμιας αστυνομικής λογοτεχνίας, απαντώντας στην ερώτηση ενός απ’ τους 40 τυχερούς φανατικούς αναγνώστες του που κατέκλυσαν χθες το απόγευμα τον Πολυχώρο Μεταίχμιο στην Ιπποκράτους, για να δουν από κοντά τον σταρ συγγραφέα της καρδιάς τους.

Αφού ολοκλήρωσε το συνηθισμένο του ταξίδι στην Κάλυμνο, όπου τα τελευταία χρόνια επισκέπτεται για αναρρίχηση, ο Νορβηγός αστέρας του noir με τις 36.000.000 πωλήσεις, έκανε μια στάση στο Μεταίχμιο για να συναντήσει τους “Nesbomaniacs” πιστούς αναγνώστες του, μία μέρα πριν τη δημόσια ομιλία του στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Περιμένοντας την άφιξη του συγγραφέα που σε λίγα χρόνια θα φτάσει τη φήμη του Ibsen, όπως χαρακτηριστικά έγραψαν οι New York Times, με έκπληξη παρατηρώ ότι το κύριο θέμα συζήτησης στα πηγαδάκια των «Nesbomaniacs» είναι κυρίως τα βιβλία και λιγότερο η απορία για το πώς άραγε να είναι από κοντά ο άνθρωπος που τους έχει κάνει να ξενυχτήσουν αρκετές φορές στη ζωή τους: είτε επειδή δεν βρίσκουν τον δολοφόνο, είτε γιατί πολύ απλά ο ύπνος δεν παίρνει ποτέ όσους έχουν διαβάσει τη γλαφυρή περιγραφή μιας στυγερής δολοφονίας. Μοιάζει άραγε καθόλου στον Χάρι Χόλε, τον διάσημο ήρωα που επινόησε κατά τη διάρκεια ενός πολύωρου ταξιδιού από το Όσλο στο Σίδνεϊ και εδώ και μια εικοσαετία μονοπωλεί το ενδιαφέρον των αναγνωστών απανταχού στον πλανήτη; Έχει κι αυτός εμμονές, μανίες, πάθη; Είναι το ίδιο μοναχικός και ασυμβίβαστος, με μια ζωή γεμάτη ανατρεπτικές ιστορίες;

Μια κυρία διακόπτει με μένος τη διπλανή της, που έχει μόλις ξεκινήσει να μιλάει για τη «Δίψα» (σ.σ. το τελευταίο συγγραφικό πόνημα του Nesbo με το οποίο γιορτάζει την επιτυχημένη 20ετή διαδρομή των βιβλίων του με πρωταγωνιστή τον διάσημο επιθεωρητή Χάρι Χόλε. «Σας παρακαλώ. Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο ακόμα. Μην κάνετε spoiler!», την αποστομώνει με συνοπτικές διαδικασίες. Ένας κύριος παραδίπλα αποφασίζει να σπάσει τον πάγο και φέρνει την κουβέντα στον «Χιονάνθρωπο», το δεύτερο από τα βιβλία του Nesbo που έγινε ταινία στη μεγάλη οθόνη (είχαν προηγηθεί οι «Κυνηγοί Κεφαλών») και έκανε πρεμιέρα πριν από λίγες μέρες με τον Μάικλ Φασμπέντερ στο ρόλο του δαιμόνιου Χάρι Χόλε. Ευτυχώς για το κλίμα στο φουαγιέ, δυστυχώς για τη φήμη του Χάρι Χόλε, όλοι συμφωνούν ότι επρόκειτο για μια μάλλον κακή ταινία. «Μια αδιάφορη αστυνομική ταινία. Καμία σχέση με το βιβλίο. Πέρασε και δεν ακούμπησε. Ο δε Φασμπέντερ δεν φέρνει καθόλου στον Χόλε. Αλλιώς δεν τον έχετε φανταστεί κι εσείς;».

Ο μπεστ σέλερ συγγραφέας Γιο Νέσμπο έξω απ' τον Πολυχώρο Μεταίχμιο

Ο μπεστ σέλερ συγγραφέας Jo Nesbo έξω απ’ τον Πολυχώρο Μεταίχμιο

Τα φλας στην Ιπποκράτους αστράφτουν. Ο Nesbo έχει μόλις φθάσει και όχι, δεν έχει καθόλου την όψη ενός σκοτεινού και περίεργου τύπου. Είναι χαμογελαστός και ευδιάθετος, με νευρώδες βλέμμα αν και λίγο κουρασμένος. Λογικό. Στην Κάλυμνο, εκτός από αναρρίχηση, ξεκίνησε να γράφει τις πρώτες γραμμές του επόμενου βιβλίου του, για το οποίο φυσικά δεν προτίθεται να πει κουβέντα. Παρατηρώ τα χέρια του. Είναι τραχιά, με μακριά και παχιά δάχτυλα. Θα μπορούσαν κάλλιστα να ανήκουν σ’ έναν απ’ τους τόσους δολοφόνους που έχει σκαρφιστεί στα βιβλία του. Δεν ξέρω αν αυτό το φυσικό του χαρακτηριστικό έχει σταθεί ποτέ αφορμή για να γράψει κάποιες από τις σκοτεινές του ιστορίες. Ξέρω ότι μ’ αυτά τα χέρια έχει γράψει τα πιο πολυδιαβασμένα αφηγήματα παγκοσμίως και ότι μ’ αυτά χαιρέτισε θερμά τους Έλληνες φαν του, οι οποίοι για μία ώρα και κάτι μπόρεσαν να τον ρωτήσουν τα πάντα. Απ’ το αν ζηλεύει τη φήμη του Χάρι Χόλε μέχρι το τι πιστεύει για την τρομοκρατία στην Ευρώπη και γιατί υποστηρίζει την Τότεναμ, όπως θα διαπιστώσετε παρακάτω.

Τζο Νέσμπο

Κύριε Nesbo, θέλετε να μας αποκαλύψετε κάτι για το νέο σας βιβλίο που ξεκινήσατε να γράφετε στην Κάλυμνο;
Όχι, δεν μπορώ να σας αποκαλύψω τίποτα για πολλούς λόγους. Ένας απ’ αυτούς είναι ότι υπάρχει ένας γενικός κανόνας στην σκανδιναβική λογοτεχνία να μην αποκαλύπτεται τίποτα πριν την έκδοση κάποιου βιβλίου, τον τηρώ απόλυτα. Επίσης, αν σας αποκαλύψω κάτι, αισθάνομαι ότι μ’ έναν τρόπο θα το γρουσουζέψω!

Στη «Δίψα», το τελευταίο σας βιβλίο, ο Χάρι Χόλε εμφανίζεται μετά την 100η σελίδα. Γιατί το κάνατε αυτό;
Κοιτάξτε, στο εξώφυλλο του βιβλίου γράφει ότι είναι μια περιπέτεια του Χάρι Χόλε, οπότε ξέρετε απ’ την αρχή ότι μέσα στις σελίδες θα τον συναντήσετε. Νομίζω πως έπαιξα λίγο με την προσμονή σας, ήθελα να βάλω λίγο έξτρα σασπένς μέχρι τη σελίδα 100. Αυτό μπορεί άνετα να γίνει όταν γράφεις ένα βιβλίο που αποτελεί σειρά ιστοριών με τον ίδιο βασικό πρωταγωνιστή και δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο μυθιστόρημα.

Στο ίδιο βιβλίο βλέπουμε ότι ο Χάρι Χόλε είναι για πρώτη φορά ευτυχισμένος. Μπορεί να κρατήσει αυτό;
Πιστεύω ότι κάθε ιστορία, για να μπορεί να υπάρξει και να κρατήσει, πρέπει να έχει μια εσωτερική πάλη. Πρέπει να υπάρχουν αντίθετες ενέργειες οι οποίες αναγκάζονται να υποστούν τη σύγκρουση. Αν ξεκινήσω να γράφω μια ιστορία για το πόσο ευτυχισμένος είναι ο Χάρι, θα βαρεθείτε και εσείς και εγώ. Σε κάθε κατάσταση που ζούμε πρέπει να υπάρχει το στοιχείο της πάλης. Στη «Δίψα», ο Χάρι παρότι είναι ευτυχισμένος με την οικογένειά του και δυστυχής με το επάγγελμα που έχει επιλέξει να κάνει, αν κληθεί να επιλέξει μεταξύ των δύο, το πιο πιθανό είναι να επιλέξει τη δουλειά του. Στην εποχή μας η δουλειά είναι κάτι που ναι μεν μας εντάσσει μέσα σ’ ένα κοπάδι, αλλά μας δίνει τη δυνατότητα να προσφέρουμε κάτι που ξεπερνά τον εαυτό μας. Ο Χάρι Χόλε είναι ένας άνθρωπος που κάνει τη δουλειά του πάρα πολύ καλά, καλύτερα απ’ τον καθένα. Όταν οι αστροναύτες ρωτήθηκαν αν θέλουν να πάνε στο φεγγάρι, κανένας δεν είπε όχι, παρότι ήξεραν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι μια αποστολή αυτοκτονίας. Παρά ταύτα, είχαν την αίσθηση ότι υπηρετούν ένα κοινό καλό. Την ίδια αίσθηση έχει και ο Χάρι, την ίδια αίσθηση νομίζω έχει ο κάθε άνθρωπος.

 Jo Nesbo

Γράφετε 20 χρόνια για τον Χάρι Χόλε. Εμείς τον αγαπάμε, αλλά δεν έχετε νιώσει ποτέ ότι θέλετε να ξεφορτωθείτε αυτόν τον χαρακτήρα;
Φυσικά! Ξέρετε, ο Χάρι είναι σαν έναν φίλο που αγαπάς πάρα πολύ, αλλά όταν περνάτε ένα Σαββατοκύριακο μαζί, τη Δευτέρα το πρωί δε θέλετε να σας τηλεφωνήσει, δε θέλετε να τον ξαναδείτε στα μάτια σας! Στις μεγάλες σχέσεις πάντα χρειάζεσαι ένα διάλειμμα, μια απόσταση. Γι’ αυτό και επιλέγω να γράφω κι άλλα πράγματα, εκτός απ’ τον Χάρι Χόλε.

Έχουμε δει τον Χάρι Χόλε να επισκέπτεται περιοχές στο εξωτερικό, αν και στα τελευταία σας βιβλία μένει στη Νορβηγία. Αναρωτιέμαι αν θα επισκεφτεί ποτέ την Ελλάδα για να εξιχνιάσει κάποιο έγκλημα;
Ειλικρινά δεν ξέρω αν ο Χάρι θα έρθει ποτέ στην Ελλάδα, αλλά δεν το βρίσκω απίθανο. Αν θυμάστε, ένας απ’ τους χαρακτήρες που εμφανιζόταν στον «Γιο» είχε μεγαλώσει στην Τέλενδο, ένα μικρό νησί δίπλα στην Κάλυμνο. Υπό αυτή την έννοια, δεν είναι απίθανο να έρθει κάποια στιγμή και στην Ελλάδα ο Χάρι.

Καλησπέρα! Είμαι 11 χρονών και όπως καταλαβαίνετε πολύ μικρή για να διαβάζω τα βιβλία σας, όμως η μητέρα μου είναι μεγάλη φαν του Χάρι Χόλε. Αναρωτιέμαι αν ζηλεύετε τη διασημότητά του.
Ω ναι! Φυσικά! Υπάρχουν πολλές φορές που τον ζηλεύω, είναι αλήθεια! Θυμάμαι πιο παλιά είχε έρθει ένα πολύ διάσημο μουσικό γκρουπ στο Όσλο για μια συναυλία και ζήτησαν να με γνωρίσουν. Όταν, λοιπόν, πήγα στα παρασκήνια για να τους συναντήσω, με υποδέχτηκαν λέγοντας μου «Εσύ δεν είσαι ο Χάρι Χόλε;»! Ήταν πραγματικά πολύ αστείο.

 Jo Nesbo

Γιατί μετά τους «Κυνηγούς Κεφαλών» που ήταν μια νορβηγική αστυνομική ταινία, ενώ είχατε πει ότι δε θα δίνατε καμία από τις περιπέτειες του Χάρι Χόλε στο Χόλιγουντ για να γίνει ταινία, αλλάξατε γνώμη και συμφωνήσατε να γυριστεί ο «Χιονάνθρωπος»;
Η αλήθεια είναι πως στην αρχή φοβόμουν πως αν μια ιστορία του Χάρι Χόλε γινόταν ταινία και ειδικά απ’ το Χόλιγουντ, ο χαρακτήρας του θα ταυτιζόταν με τον ηθοποιό που θα τον ενσάρκωνε στη μεγάλη οθόνη και ίσως να έχανε λίγο ή περισσότερο από το ενδιαφέρον των θαυμαστών του στα βιβλία. Είχα πει όμως στον εαυτό μου ότι αν έφτανε να μου τηλεφωνήσει ο Μάρτιν Σκορσέζε και να μου το ζητήσει, τότε ίσως και να το δεχόμουν. Ε, αυτό το τηλεφώνημα έγινε στ’ αλήθεια απ’ τον ατζέντη του Μάρτιν στον δικό μου και κάπως έτσι πήρα την απόφαση να πω το «ναι». Βέβαια την ταινία σκηνοθέτησε τελικά ο Τόμας Άλφρεντσον και ο Σκορσέζε έκανε την παραγωγή, λόγω έλλειψης χρόνου. Επίσης, ο Άλφρεντσον έφτιαξε τελικά μια ιστορία που είναι λίγο δική του.

Πιστεύετε ότι τα βιβλία μπορούν να γίνουν εύκολα ταινίες;
Ζούμε σε μια εποχή που η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος αρχίζουν και πλησιάζουν ο ένας τον άλλον πάρα πολύ. Οι συγγραφείς επηρεάζονται στον τρόπο που γράφουν βλέποντας μια κινηματογραφική ταινία και οι κινηματογραφιστές επηρεάζονται στον τρόπο με τον οποίο φιλμάρουν. Αν πάρετε έναν συγγραφέα, όπως ο Κόρμακ Μακάρθι, νομίζετε ότι δεν μπορεί εύκολα να μεταφερθεί στο σινεμά. Παρ’ όλα αυτά, όταν βλέπεις μια ταινία που έχει βασιστεί σε κάποιο έργο του, καταλαβαίνεις ότι το να χωρέσεις αυτόν τον συγγραφέα σε μια δίωρη ταινία δεν είναι τελικά και κάτι τόσο ανέφικτο. Παλιότερα ένας φίλος του Μάικλ Οντάατζε που είχε δει στο σινεμά τον «Άγγλο ασθενή» και δεν του άρεσε καθόλου, είχε πει δυσαρεστημένος στον Οντάατζε «Φίλε, κοίτα τι έκαναν στο βιβλίο σου!» κι εκείνος του απάντησε «Το βιβλίο δεν έπαθε απολύτως τίποτα». Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος δεν μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό ένα βιβλίο. Απλώς κάνει μια άλλη μορφή τέχνης.

Γράφετε κυρίως για το ποινικό έγκλημα. Τον τελευταίο καιρό, βέβαια, βλέπουμε μια μετάβαση στην Ευρώπη από το ποινικό στο τρομοκρατικό έγκλημα. Εσείς πώς νιώθετε ως Ευρωπαίος απέναντι σ’ αυτό; Σας επηρεάζει;
Εγώ μεγάλωσα τη δεκαετία του ’70 και τότε, όσο περίεργο κι αν σας φαίνεται, περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν από τρομοκρατικά χτυπήματα, απ’ ότι πεθαίνουν σήμερα. Αυτό που τώρα διαφέρει είναι η ύπαρξη των μίντια. Η τηλεόραση και το διαδίκτυο έχει πλέον άμεση πρόσβαση στο εκάστοτε τρομοκρατικό χτύπημα κι εμείς με τη σειρά μας έχουμε μεγαλύτερη έκθεση σε τέτοιες εικόνες. Αν το δείτε ψύχραιμα, η στατιστική μας λέει ότι τα ποσοστά των ανθρώπων που σκοτώνουν άλλους ανθρώπους είναι μεγαλύτερα στο παρελθόν και μικρότερα στις μέρες μας. Είναι θέμα οπτικής. Θέλετε να είστε απαισιόδοξοι σαν τον Χάρι Χόλε; Εγώ, πάντως, είμαι αισιόδοξος άνθρωπος. Δεν υποστηρίζω ότι έχουμε φτάσει στο ιδεατό, όμως θέλω να πιστεύω ότι οδηγούμαστε σταθερά προς έναν πιο φωτεινό δρόμο.

 Jo Nesbo

Τι έχει αλλάξει στον τρόπο που γράφετε, από τη «Νυχτερίδα» μέχρι σήμερα;
Το μόνο που έχει αλλάξει είναι ότι παλιά δούλευα τα απογεύματα και τις νύχτες, ενώ τώρα δουλεύω τα πρωινά. Επίσης, παλιά έγραφα ολόκληρα δωδεκάωρα. Τώρα το έχω περιορίσει στις πέντε ώρες, γιατί συνειδητοποίησα ότι μετά τις οκτώ ώρες, έχεις την εντύπωση ότι γράφεις καλά, αλλά στην πραγματικότητα έχεις κουραστεί και όσα γράφεις δεν βγάζουν νόημα. Πριν από λίγο καιρό, ένας φίλος συγγραφέας με ρώτησε πόσες λέξεις την ημέρα γράφω. Παλιά ήταν γύρω στις 2000. Τώρα πια δεν μετράω.

Πιστεύετε ότι η συγγραφή δαμάζει τους εσωτερικούς φόβους μας ή δημιουργεί ακόμα περισσότερους;
Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω. Δεν γράφω για θεραπευτικούς λόγους. Όταν ήμουν μικρός έκανα διάφορα επικίνδυνα πράγματα, αλλά μέσα μου φοβόμουν πάρα πολύ. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Ενώ φοβόμουν πολύ τις ταινίες τρόμου, πήγαινα πολύ συχνά στο σινεμά και παρακολουθούσα μόνο τέτοιες ταινίες. Επίσης, πάντα έβλεπα τρομερούς εφιάλτες στον ύπνο μου, τους οποίους συχνά χρησιμοποιώ σε μια ιστορία. Μ’ έναν τρόπο, αυτός ο φόβος είναι η βενζίνη με την οποία γράφω τα βιβλία μου.

Αλήθεια, γιατί υποστηρίζετε την Τότεναμ;
Ουσιαστικά εξαναγκάστηκα να γίνω φαν της Τότεναμ. Όταν ήμουν 8 χρονών, ο μεγαλύτερος αδερφός μου με είδε να κοιτάω τις φανέλες της Άρσεναλ και τότε γύρισε και μου είπε: «Όχι Τζο! Δε θα γίνεις Άρσεναλ. Θα γίνεις Τότεναμ. Κι έχεις μέχρι τη Δευτέρα για να μάθεις όλη την ενδεκάδα!».

Info:

Όλα τα βιβλία του Jo Nesbo κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Απόψε στις 19:00 θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση για μια συζητήση με τους δημοσιογράφους Μαριλένα Αστραπέλλου και Γιώργο Νάστο.
Η είσοδος είναι ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας. Η διανομή των δελτίων εισόδου ξεκινά 1 ώρα πριν από την εκδήλωση.
Θα υπάρχει και ζωντανή αναμετάδοση (live streaming) μέσα από το site της Στέγης sgt.gr