Η φετινή καλοκαιρινή εκστρατεία της Future Library με τον ευφάνταστο και επαναστατικό τίτλο «Ό,τι κι αν σκέφτεσαι, σκέψου το αντίθετο» έχει ήδη ξεκινήσει – κι αυτή τη χρονιά με τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Σε 140 βιβλιοθήκες σε 98 πόλεις, οι ιστορίες αρχίζουν από το τέλος, στέλνονται μυστικά μηνύματα με αόρατο μελάνι, υφαίνονται τα υφαντά της Πηνελόπης στον αργαλειό, ζωντανεύουν δυνατοί και αδύνατοι ήρωες, οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας διηγούνται ιστορίες, γίνονται ανταλλακτικά παζάρια και μαγαζάκια με χειροτεχνίες, πειράματα φυσικής, ζωντανεύει ο βωβός κινηματογράφος και τα μουσικά όργανα της βιβλιοθήκης. Δύο βιβλιοθηκονόμοι, η Τζένη Ρώσσιου από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Τρικάλων και η Αγγελική Φουρνάρη από την Παιδική Βιβλιοθήκη Χαλανδρίου «Μίμης Βασιλόπουλος» μου μίλησαν για τον μαγικό κόσμο των βιβλιοθηκών και των παιδιών. Όπως λέει η Τζένη: «Οι Καλοκαιρινές εκστρατείες έφεραν στις δημοτικές και δημόσιες βιβλιοθήκες της χώρας ζωντάνια, δροσιά, τον αέρα της πρωτοπορίας και της αλλαγής. Μεταμόρφωσαν τις βιβλιοθήκες σε ζωντανούς οργανισμούς αναδεικνύοντας τον πολυεπίπεδο ρόλο τους  μέσα στις τοπικές κοινωνίες. Η φιλαναγνωσία καλλιεργήθηκε αβίαστα, τα παιδιά δανείζονται περισσότερα βιβλία και η επίσκεψη στη βιβλιοθήκη αποτελεί πλέον μια καλή συνήθεια. Η ανάπτυξη και η καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της φαντασίας και της κριτικής σκέψης μέσα από βιωματικές δράσεις, η ψυχαγωγία, η συνεργασία, η ομαδικότητα, η επίλυση προβλημάτων μέσα από παιχνίδια είναι εξίσου σημαντικοί στόχοι σε μια καλοκαιρινή εκστρατεία».

882134-316-1(3)
Φωτογραφία από παιδική βιβλιοθήκη “Μίμης Βασιλόπουλος” Χαλανδρίου

Η Αγγελική σχολιάζει: «Στόχος είναι το διάβασμα να γίνει τρόπος ζωής και αυτό επιτυγχάνεται από την παιδική ηλικία με τη βοήθεια δραστηριοτήτων γύρω από τα βιβλία. Διάβασμα δεν είναι μόνο τα λογοτεχνικά κείμενα…διάβασμα είναι και το λεξικό και τα βιβλία μαγειρικής …διαβάζω επίσης για να μάθω να κατασκευάζω χαρταετούς ή μαθαίνω για τους αστερισμούς από τα βιβλία αστρονομίας και ταυτόχρονα διαβάζω πως να κατασκευάσω ένα χειροποίητο αργαλειό».

Στις φωτογραφίες βλέπουμε πολλά παιδιά και χαρούμενα πρόσωπα  σε χώρους που μέχρι τώρα συνδυάζαμε με απόλυτη τάξη και ησυχία. Πώς προσελκύει κανείς εκεί τα παιδιά; Κατά την Τζένη: «Όταν τους προσφέρεις, το διαφορετικό, το καινούργιο κάτι που δεν έχουν ξανακούσει  ή δεν έχουν φανταστεί ότι μπορεί να συμβεί μέσα σε μια βιβλιοθήκη! Στα παιδιά αρέσει να ξεφυλλίζουν τα καινούργια βιβλία. Να διαμορφώνουμε μαζί τη συνέχεια της δράσης, αξιοποιώντας την  ελεύθερη έκφραση, να τους διαβάζουμε ιστορίες της δικής τους επιλογής. Φέτος μπήκαμε πολύ δυναμικά φθάνοντας τα 164 παιδιά σε ένα δίωρο της πρώτης εβδομάδας και σκεφτήκαμε ότι αν συνεχίσουμε έτσι στο τέλος του καλοκαιριού θα μας μαζεύουν! ..» Αγγελική: «Τα παιδιά ξετρελαίνονται με τις κατασκευές, και στη βιβλιοθήκη κάνουμε πολλές. Πέρσι το καλοκαίρι φτιάξαμε χαρταετούς, πλανήτες, φυτολόγια, χάρτινα ζώα με όσπρια κ.ά.. Τους αρέσει που μπορούν να κινούνται με άνεση στο χώρο και να συνδυάζουν παιχνίδι με εκπαίδευση και ψυχαγωγία. Φέτος για παράδειγμα είχαμε δράση με τίτλο “Η μέρα του σωστού και του λάθους”. Χωριστήκαμε σε ομάδες και απαντήσαμε σε ερωτήσεις από ήρωες των βιβλίων που τους ξέρουν παιδιά διαφορετικών ηλικιών, όπως π.χ. η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Μετά από αυτό το παιχνίδι και χρησιμοποιώντας τα λεξικά παίξαμε κρεμάλα».

Ποια είναι τα εφόδια που καλό είναι να διαθέτει ένας βιβλιοθηκονόμος για παιδιά; «Το μεγαλύτερο εφόδιο του βιβλιοθηκονόμου είναι η αγάπη για τα παιδιά και το ωραιότερο χαμόγελο που θα πρέπει να έχει πάντα, το εξερευνητικό πνεύμα και η διάθεση. Να αγαπάει αυτό που κάνει και να έχει φαντασία για να παρασύρει και να “ταξιδέψει” τα παιδιά. Από κει και πέρα, οι διαρκείς εξελίξεις επιβάλουν την ανάγκη για δια βίου μάθηση και συνεχή επιμόρφωση, δηλ. κατάρτιση μέσω σεμιναρίων, συμμετοχή σε συνέδρια, αλλά χρειάζεται και  προσωπική έρευνα και μελέτη των νέων δεδομένων ειδικά για τα παιδιά», λέει η Τζένη. Για την Αγγελική ο βιβλιοθηκονόμος «πρέπει πάνω από όλα να ξέρει τα βιβλία που έχει στη βιβλιοθήκη του για να τα στηρίξει με δράσεις. Να είναι ανοιχτός στις συνεργασίες και να ελίσσεται, να “παρακολουθεί” την τεχνολογία και να εκπαιδεύεται συνεχώς. Το μότο μας είναι “Βγες έξω από τη βιβλιοθήκη!”».

882134-316-1(2)
Φωτογραφία από την παιδική βιβλιοθήκη Τρικάλων

Σύμφωνα με τις συνομιλήτριές μου, το δίκτυο της Future Library υπενθυμίζει τη σημασία  των βιβλιοθηκών και τις ενισχύει με βιβλία, αναλώσιμα, ηλεκτρονικό εξοπλισμό. Παράλληλα, έκανε τους βιβλιοθηκονόμους να πιστέψουν οι ίδιοι στο έργο τους, επιμορφώνοντάς τους μέσω επαγγελματιών (μουσικοί, εικαστικοί, κοινωνιολόγοι, συγγραφείς…..) και φέρνοντάς τους σε επαφή ώστε να γνωριστούν μεταξύ τους, να ανταλλάξουν εμπειρίες και να αναπτύξουν συνεργασίες.

Ζητάω από την Πολυξένη και την Αγγελική να θυμηθούν αστείες ή συγκινητικές στιγμές: «Τι να πρωτοθυμηθώ, είναι πάρα πολλές στιγμές!» γελάει η Τζένη. «Την πρώτη χρονιά αποτυπώνοντας το πρόγραμμα της καλοκαιρινής εκστρατείας σε ένα τρένο, έτσι ώστε όλοι να μπορούν να το βλέπουν όταν έρχονται στη βιβλιοθήκη, ένα από τα παιδιά είπε με ενθουσιασμό και συγκίνηση ...Και τώρα είναι που το ταξίδι μας ξεκινάει!’». Η Αγγελική θυμάται ότι «Πέρσι, ολόκληρο το καλοκαίρι ψηφίζαμε το αγαπημένο μας χρώμα και ρίχναμε αντίστοιχα χρωματιστά χαρτάκια σε μια διάφανη κάλπη που είχε λουκέτο. Τελειώνουν οι δράσεις και στην τελική γιορτούλα είμασταν έτοιμοι να ανοίξουμε την κάλπη – χαλάει η κλειδαριά και δεν μπορούμε να την ανοίξουμε, οπότε μια παρέα φεύγει λέγοντάς μου ότι μην ανησυχείτε θα το φτιάξουμε εμείς…σε λίγα λεπτά βλέπουμε να καταφθάνουν τα παιδιά μπροστά και οι γονείς από πίσω (αλλόφρονες οι άνθρωποι γιατί οι πιτσιρικάδες πήραν την εργαλειοθήκη για να μας φέρουν εργαλεία να ανοίξουμε την κάλπη). Τι βαριοπούλες, τι κατσαβίδια…πάντως την άνοιξαν και ένιωσαν και πολύ περήφανοι που βοήθησαν!»

Φέτος το καλοκαίρι ένας μαθητής δημοτικού έγραψε στον πίνακα με τα ζεύγη των αντιθέτων «Ακμή-Παρακμή». Συνειρμικά σκέφτομαι ότι όλοι θα θέλαμε τέτοια προγράμματα να μην σταματήσουν ποτέ. Θα είναι άραγε βιώσιμη η εκστρατεία και χωρίς τη χρηματοδότησή της από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος; «Αν οι τοπικές αρχές στηρίξουν αυτές τις δράσεις, εκτός από τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος, τότε τέτοιου είδους προγράμματα είναι παραπάνω από βιώσιμα», μου λένε οι βιβλιοθηκονόμοι. «Πιστεύω πως έχουμε πλέον τα εφόδια να συνεχίσουμε τις καλοκαιρινές εκστρατείες και χωρίς τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος. Τουλάχιστον μας έχει δώσει τα εφόδια εκείνα που χρειάζεται να το παλέψουμε: Συνέχεια, Συνέπεια και Συνεργασίες είναι νομίζω οι λέξεις-κλειδιά για τη συνέχιση τέτοιων προγραμμάτων και για την ανάδειξη του ρόλου των βιβλιοθηκών».

Διαβάστε περισσότερες πληροφορίες για την καλοκαιρινή εκστρατεία και το πρόγραμμα των βιβλιοθηκών