Στην Kat Valastur αρέσει να κάνει ερωτήσεις και να βρίσκει απαντήσεις. Όλες έχουν να κάνουν με μια καινούργια καλλιτεχνική δημιουργία. Το 2008, για παράδειγμα, αναρωτήθηκε “Τι απομένει να χορογραφήσει κανείς;” και σαν απάντηση έφτιαξε το “Lang”, ένα έργο για τον χρόνο και το πώς η ουσία του μπορεί να αντανακλάται μέσω του χορού. Η καλλιτεχνικά δραστήρια Ελληνίδα χορογράφος, μόνιμα εγκατεστημένη στο Βερολίνο, παρουσιάζει τη δουλειά της σε σημαντικά ευρωπαϊκά φεστιβάλ και καταφέρνει να μιλά μια πολύ προσωπική γλώσσα. Η τελευταία της καλλιτεχνική απορία, “Τι είδους σώματα έχουμε γίνει;”, φιλοδοξεί να βρει απάντηση μέσα από έναν νέο κύκλο έργων που ακούει στο όνομα “The Staggered Dances of Beauty”. Το εναρκτήριο σόλο του κύκλου με τίτλο “Rasp Your Soul” έρχεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης στις 15 Ιουνίου, μετά την πρεμιέρα του στο Hebbel am Ufer του Βερολίνου τον περασμένο Νοέμβριο. Μιλώντας με την Kat, μας λέει ότι σ’ αυτόν τον κύκλο νιώθει σαν να έχει καταπιεί την πραγματικότητα. Πόση πραγματικότητα αντέχουμε, άραγε; 

Kat Válastur

Το “Rasp Your Soul” είναι το εναρκτήριο σόλο μιας σειράς έργων με τον γενικό τίτλο “The Staggered Dances of Beauty”. Τι πραγματεύεται αυτός ο κύκλος έργων; Πού εστιάζει; Τι διαφορετικό έχει από προηγούμενα έργα σας;
Στο “Rasp your Soul” όπως και στα άλλα έργα μου προέχει πάντα η δημιουργία μιας ιδιαίτερης κινητικής γλώσσας, της δικής μου γλώσσας, που έχει βασικές αρχές εδώ και 10 χρόνια. Το σώμα σε μια συνθήκη, η δημιουργία μιας βασικής κίνησης και πώς μετασχηματίζεται. Δεν αλλάζω τον πυρήνα. Με αυτό τον κύκλο νομίζω ότι φτάνω πιο κοντά στο δέρμα και σκέφτομαι ό,τι το διαπερνά. Σαν να έχω καταπιεί την πραγματικότητα. Από έξω προς τα μέσα και από μέσα προς τα έξω. Καινούργιο στοιχείο είναι η χρήση της φωνής, επεξεργασμένη με ιδιαίτερο τρόπο.

Λέτε ότι στο Rasp Your Soul ο περφόρμερ υποδύεται ένα σύγχρονο μυθολογικό ον. Στη σύγχρονη εποχή στερούμαστε μύθων;
Είναι μυθολογικό ον γιατί αποτελεί μια επινόηση που αλλάζει μορφές. Τη μυθολογία την χρησιμοποιώ ως μέθοδο και όχι ως αναφορά. Είναι ένας τρόπος να κατανοηθεί κάτι και να βρει διέξοδο, παίρνοντας μια μορφή. Είμαστε σε μια μετά/μυθολογική εποχή μ’ ένα περίεργο τρόπο, με την έννοια ότι μπορώ να αλλάξω τη φυσικότητα του σώματος μου. Μια τέτοια δυνατότητα ανήκει καταρχάς στην πραγματικότητα, αγγίζει όμως και κάτι μυθολογικό.

Ο περφόρμερ του έργου, Enrico Ticconi, αλλάζει διαρκώς ταυτότητες στη σκηνή. Η διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας ως χορογράφου σάς έχει απασχολήσει;
Έχω προσωπική ταυτότητα ως χορογράφος, έχω τη δική μου κινησιολογική γλώσσα και όπως είπα ο τρόπος για να δημιουργήσω κίνηση είναι ο ίδιος σαν διαδικασία. Όταν ξεκίνησα με το Lang, η δημιουργία μιας επαναλαμβανόμενης κίνησης που εξελίσσεται στο χρόνο τροφοδότησε έξι έργα, ενώ από το 2008-2012 άρχισε να μετασχηματίζεται σιγά σιγά. Αλλά όπως ο πλανήτης αλλάζει, όπως ο κόσμος αλλάζει, όπως εγώ αλλάζω, έτσι αλλάζει και το έργο μου. Ίσως όχι με την ανατρεπτική διάθεση ενός Duchamp (βρίσκω συναρπαστική την έκπληξη που καθορίζει το έργο του), αλλά με γειωμένους μετασχηματισμούς, που αν τους διηγηθώ θα καταλάβεις την καλλιτεχνική μου ιστορικότητα.

Ο ψηφιακός κόσμος τι ρόλο παίζει στο Rasp Your Soul;
Ο ψηφιακός κόσμος είναι μέρος του κόσμου μας. Στο “Rasp your Soul”, ο περφόρμερ είναι ένα φορτισμένο πεδίο δεδομένων, διαμορφωμένο από τον τρόπο που αυτός συνδέεται με την πραγματικότητα και ό,τι την ορίζει. Συνδέεται με την ίδια ένταση και τον ίδιο απόλυτο τρόπο, όπως ένας παίκτης video game. Κινείται μέσα στο παιχνίδι και ο χρόνος δεν μετράει επειδή έχει μεταμορφωθεί. Δεν είναι πια μόνο παίκτης, αλλά και το ίδιο το γεγονός που κινείται στην οθόνη. Είναι και δεν είναι ο παίκτης. Η σχέση μου με το avatar είναι τόσο περίπλοκη, όσο το ασυνείδητο μου. Για παράδειγμα, το avatar είναι και δεν είμαι εγώ. Δεν είμαι το avatar, αλλά ελέγχω πλήρως το avatar που είμαι. Η πληροφορία με διαμορφώνει και με μετασχηματίζει συνεχώς. Σε καμία περίπτωση δεν με ενδιαφέρει να κάνω κριτική πάνω στο θέμα της τεχνολογίας. Η silicone valley είναι πια μέσα μου, είναι κομμάτι της πραγματικότητας. Με ενδιαφέρει να αναδείξω αυτή την πολύπλοκη σχέση, να την κάνω ορατή, να τη διαμελίσω. Υπάρχουν τόσα που εξαφανίζονται. Τι υπάρχει πίσω από το υπέροχο apple μου; Σκέφτομαι πάντα τον άνθρωπο σε μια ακραία κατάσταση και μαζί τα καινούργια είδη “ζωής” που φτιάχνει και με τα οποία πλέον συμβιώνει (AI).

Πώς πήρατε την απόφαση να μετακομίσετε στο Βερολίνο; Τι περιλαμβάνει μια τυπική ημέρα σας εκεί;
Το 2006 άρχισα να αισθάνομαι ότι αν ήθελα να μεγαλώσω προσωπικά και καλλιτεχνικά, έπρεπε να φύγω από την Ελλάδα. Από σύμπτωση έλαβα ένα email για το solo dance authorship στο Βερολίνο, ένα πιλοτικό πρόγραμμα Master in arts. Κάπως έτσι, το 2007 βρέθηκα να σπουδάζω και να ζω στο Βερολίνο. Μια τυπική μέρα μου περιλαμβάνει αρκετές πρόβες και πολλά production meetings.

Γιατί αλλάξατε το όνομά σας;
Το να αλλάξει ένας καλλιτέχνης το όνομα του ή να το διαμορφώσει ανάλογα με το πώς θέλει να υπάρχει στον κόσμο, δεν είναι κάτι καινούργιο. Το όνομα με το οποίο υπάρχω στον κόσμο, εμπεριέχει τις ρίζες μου. Μου το έδωσα, όπως ένα παιδί που φτιάχνει το όνομα του, απελευθερωμένο από κάτι που του έδωσαν χωρίς να το επιλέξει. Κάπως έτσι, εισέρχομαι στον κόσμο της μαγείας.

Ποια κλισέ ή στερεότυπα που μπορεί να είχατε στην Ελλάδα σχετικά με το επάγγελμα σας ξεπεράσατε στο Βερολίνο; Τι επαναπροσδιορίσατε;
Στο Βερολίνο δεν υπάρχουν μοντέλα. Το να είσαι νομάς και να κινείσαι με τη δουλειά σου δεν είναι ιδιαιτερότητα, αλλά φυσικό επακόλουθο της καλλιτεχνικής ζωής. Δεν υπάρχουν πράγματα που σε ορίζουν και δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα σε κανέναν. Ο καθένας δουλεύει πάνω σ’ αυτό που αγαπάει και κάνει αυτό που έχει να κάνει.

Rasp Your Soul

Αν θεωρήσουμε ότι ο χορός είναι εργαλείο έρευνας, υπήρξε κάποια στιγμή που να ανακαλύψατε ένα στοιχείο πολύτιμο, σχεδόν απελευθερωτικό για εσάς;
Πολλές είναι οι στιγμές που θα σκεφτώ ότι η έρευνα και τέχνη δεν πάνε μαζί. Τι είναι αυτό που πρέπει να ερευνηθεί στη τέχνη; Σίγουρα υπήρξαν στιγμές που κάτι πολύτιμο μου αποκαλύφθηκε, κάτι πηγαίο, που δεν έμεινε στην επιφάνεια της ιδέας. Στο Lang, ας πούμε, μόλις είχα εγκατασταθεί στο Βερολίνο και καθόμουν ώρες στο στούντιο χωρίς να κινούμαι. Από το πουθενά, μια δυναμική κίνηση εμφανίστηκε, ένα είδους περπάτημα σε στρέψη, σαν να κύκλωνε ένας βηματισμός σ’ ένα περίεργο τουίστ σε εκκρεμότητα. Διαισθάνθηκα για πρώτη φορά τον χρόνο στην κίνηση.

Σας ενδιαφέρει η πρωτοπορία στην τέχνη σας;
Ό,τι πρωτοποριακό έχει γίνει στη τέχνη είναι απόρροια μιας στιγμής απόλυτου συντονισμού του καλλιτέχνη με κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί. Κάτι σαν ηλεκτρικό ρεύμα που σε χτυπάει και σαν κεραυνοχτυπημένος ή υπνωτισμένος πηγαίνεις και φτιάχνεις κάτι. Δεν σε ενδιαφέρει τι είναι, δεν σε ενδιαφέρει αν θα αρέσει στους άλλους ή αν είναι κατανοητό. Είναι αυτό που είναι, γεμάτο πίστη. Η πρωτοπορία, βέβαια, όπως τα πάντα, αλλάζει στον χρόνο. Τι είναι πρωτοποριακό σήμερα; Το AI και όλες οι εταιρίες στη Silicone Valley, που ψάχνουν για δημιουργικούς ανθρώπους. Δείτε το TED.  Αν μιλάμε για τέχνη, πρωτοποριακό για μένα είναι ένα έργο που σε αναγνωρίζει.

Info: 

Kat Válastur – «Rasp Your Soul» στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

15 – 17 Ιουνίου 2018 | 20:30