Η Αθήνα είναι μια μητρόπολη του θεάτρου· μόνο από την αρχή της σεζόν μετρήθηκαν χίλιες παραστάσεις, η πλειοψηφία των οποίων δικαιώνει και ποιοτικά τον παραπάνω χαρακτηρισμό. Όμως το κείμενο που ακολουθεί δεν θα εστιάσει σε παραστάσεις, κι ας ήταν αμέτρητο το διαθέσιμο υλικό – ή ίσως επειδή ακριβώς ήταν αμέτρητο. Διατρέχοντας στα πρόσωπα, τις παραστάσεις και τα στοιχήματα που δόθηκαν, θα προσπαθήσει να ανιχνεύσει και να αποτυπώσει το ίχνος που αφήνει η σεζόν που τελειώνει (όχι μόνο επί αθηναϊκού εδάφους), πριν μας παραδώσει στη θεατρική φρενίτιδα του καλοκαιριού.

Κατά κύριο λόγο, για τη φετινή σεζόν μπορούμε να επαναλάβουμε ό,τι γράφεται σε σταθερή βάση τα τελευταία τρίατέσσερα χρόνια: ένας απίστευτος πλουραλισμός παραστάσεων, ο οποίος συντηρείται κατά κύριο λόγο μέσω της αυτοδιάθεσης στα όρια της αυτοθυσίαςτων καλλιτεχνών. Άραγε ποιο, πλην του Εθνικού, θέατρο μπορεί να μιλάει για τη βέβαιη εξασφάλιση αξιοπρεπών αποδοχών των συντελεστών του; Και αυτό όσον αφορά τους έντιμους εργάτες του θεάτρου, χωρίς καν να πιάνουμε περιπτώσεις θιασαρχών που εμφανίζονται ασυνεπείς, αφήνοντας απλήρωτους συνεργάτες και δουλειά μηνών. Όλο και πιο συχνά, δε, έρχεται στην επιφάνεια από τον τύπο (ενδεικτικά, εδώ, εδώ, και εδώ) το θέμα της επιβίωσης του έμψυχου δυναμικού του θεάτρου μας, για να ταράξει, ως απαραίτητη υπενθύμιση, τα νερά της αισιόδοξης ποιοτικής αποτίμησής του.

Η φετινή, όμως, ήταν και μια διαφορετική σεζόν:

ethniko_theatro_010513
Το Εθνικό Θέατρο επί της οδού Αγίου Κωνσταντίνου, κτίριο Τσίλλερ

Αυτή που σημαδεύτηκε από την περιπετειώδη αλλαγή ηγεσίας στο Εθνικό Θέατρο, και την κόντρα του Σωτήρη Χατζάκη με τον αναπληρωτή Υπουργό Πολιτισμού Νίκο Ξυδάκη, το feedback της οποίας φτάνει για καμιά ντουζίνα άρθρων. Η σύγκρουσή τους αποτέλεσε μια πρώτης τάξεως αφορμή για την αξιoλόγηση όχι τόσο των καλλιτεχνικών επιλογών της διετίας αλλά της στάσης του απερχόμενου Διευθυντή, όπως εκφράστηκε από τη σειρά επιστολών, υπομνημάτων, non papers και προκλητικών (αν όχι θρασέων) πολιτικών παραλληλισμών, που ακολούθησαν την ανακοίνωση της παύσης της θητείας του· και την οποία μάλλον υποπτευόταν, όσο έκπληκτος κι αν δήλωσε, αν κρίνουμε από την παντελώς άκαιρη -εν μέσω σεζόν- ανακοίνωση του ρεπερτορίου 2015-16 (σε μια προσπάθεια να προκαταλάβει τις εντυπώσεις, δείχνοντας «ετοιμοπόλεμος» κι οργανωμένος;). Αν μη τι άλλο, η στάση του Σωτήρη Χατζάκη μας θύμισε τις, όχι παράπλευρες αλλά κατεξοχήν σημαδιακές, συνέπειες που έφερε εξαρχής η παρουσία του στο Θέατρο: σειρά αποχωρήσεων συνεργατών κατά το πρώτο διάστημα της ανάληψης των καθηκόντων του· συγκρούσεις με συνεργάτες, που έφτασαν μέχρι και την αγωγή δυσθεώρητου χρηματικού ποσού εναντίον του Δημήτρη Καραντζά· αμφιλεγόμενα οικονομικά στοιχεία – τη στιγμή που η ναυαρχίδα των επιχειρημάτων του υπέρ της παραμονής του στο Εθνικό ήταν η καλή οικονομική εικόνα του Θεάτρου· ακόμη και η μεθόδευση, ίσως, μιας εξίσου αμφιλεγόμενης λίστας υπογραφών, που όλο και συρρικνώνεται, υπέρ της παραμονής του. Η νέα περίοδος του Εθνικού Θεάτρου με Στάθη Λιβαθινό και Θοδωρή Αμπαζή στην καλλιτεχνική διεύθυνση θα είναι, αδιαμφισβήτητα, το γεγονός της ερχόμενης σεζόν.

mosxopoulos
Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Θεάτρου Πόρτα, Θωμάς Μοσχόπουλος

Επίσης, ήταν η σεζόν που τέθηκε το στοίχημα της επαναλειτουργίας του Θεάτρου Πόρτα, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Θωμά Μοσχόπουλου και το οποίο σίγουρα κερδήθηκε. (Μάλιστα, σε μια ένδειξη σούπερ έγκαιρης οργάνωσης, το Πόρτα ανακοίνωσε ήδη το πρόγραμμά του για την ερχόμενη σεζόν!) Ήταν, επίσης, η σεζόν που σηματοδότησε μια ακόμη αρχή: αυτή του Θεάτρου Τέχνης υπό τη διεύθυνση της Μαριάννας Κάλμπαρη, που ολοκληρώθηκε με εξίσου θετικό πρόσημο. (Ο θάνατος του Διαγόρα Χρονόπουλου, που με τόση ευσυγκινησία και τρυφερότητα είχε παραδώσει το «τιμόνι» του θεάτρου στη νέα διευθύντρια τον περασμένο Σεπτέμβρη, ήρθε να δώσει ένα οριστικό «τέλος εποχής» για το Τέχνης της τελευταίας δεκαετίας…)

Hamlet_by_Vassilis-Makris-1-1024x683
Ο Χρήστος Λούλης στον «Άμλετ», σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά στη Στέγη

Ήταν η σεζόν που ξαναέβαλε το θέατρο της Οδού Κυκλάδων στο χάρτη, με τη «βογιατζική» παρουσία του «Φαέθοντα» του Δημήτρη Καραντζά και η σεζόν όπου η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών διεκδίκησε δυναμικά τη μερίδα του λέοντος της ελληνικής παραγωγής, με δύο από τις πιο συζητημένες παραστάσεις της σεζόν, τον «Άμλετ» του Γιάννη Χουβαρδά και τον «Βυσσινόκηπο» του Νίκου Καραθάνου.

kozani
Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κοζάνης διοργανώνει Φεστιβάλ θεάτρου και παραστατικών τεχνών, από τις 4/5 έως τις 21/6

Ήταν, επίσης, μια γλυκόπικρη σεζόν όσον αφορά τα, ούτως ή άλλως, ταλαιπωρημένα ΔΗΠΕΘΕ. Αυτό της Πάτρας, υπόδειγμα καλλιτεχνικού, κοινωνικού και διοικητικού έργου, ήρθε αρνητικά στο προσκήνιο λόγω της μη ανανέωσης της θητείας του Θοδωρή Αμπαζή. Η απομάκρυνση ενός αξιότατου, όπως αποδείχθηκε, Καλλιτεχνικού Διευθυντή και η επιλογή του νέου με κομματικά, όπως ψιθυρίζεται, κριτήρια διαμόρφωσαν ένα σκεπτικιστικό -το λιγότερο- κλίμα σχετικά με τη μελλοντική πορεία του οργανισμού. (Η κρίση για την επιλογή του επόμενου Καλλιτεχνικού Διευθυντή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.) Από την άλλη, το ΔΗΠΕΘΕ της Κοζάνης με νέα Καλλιτεχνική Διευθύντρια και φιλόδοξο, «επιθετικό» πρόγραμμα δημιουργεί προσδοκίες για μια γόνιμη καλλιτεχνική αποκέντρωση, που θα φτάσει στην άκρη της Ελλάδας.

Ήταν, τέλος, μια σεζόν που έφερε στην επιφάνεια έναν θεσμό σε παρακμή: την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών, που εδώ και λίγα χρόνια δεν εκπροσωπείται από και δεν εκπροσωπεί τη συντριπτική πλειοψηφία των εν ενεργεία θεατρικών κριτικών, καθώς έχουν διαγραφεί ή αποχωρήσει – αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα, την επιτακτική ανάγκη για την αποκατάσταση της αλήθειας και, μαζί, της χαμένης «τιμής» του επαγγέλματος.