Δεύτερη καλοκαιρινή παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η Τραβιάτα του Τζουζέππε Βέρντι, έργο κοσμαγάπητο και πολυερμηνευμένο, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Ηρώδειο. Ο άτυχος απελπισμένος έρωτας της «Κυρίας με τις καμέλιες» για τον Αλφρέντο Ζερμόν και το τραγικό της τέλος έχουν συγκινήσει και γοητεύσει εκατομμύρια ακροατών και θεατών του έργου του Βέρντι, κάτι που πέρασε στην ιστορία με τις μοναδικής δύναμης μελωδίες που συνέθεσε. Όπως για πολλούς η Τραβιάτα ήταν η πρώτη επαφή τους με την όπερα χάρη στις εμβληματικές της άριες.

«Νομίζω ότι πάντα η Τραβιάτα θα είναι ενταγμένη μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, σε ένα πάρτι, σε ένα πλαίσιο διασκέδασης και ηδονής»

Με την Τραβιάτα, ο σκηνοθέτης, χορογράφος και διευθυντής του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Κωνσταντίνος Ρήγος κάνει το ντεμπούτο του στην όπερα και λίγες ημέρες πριν την πρεμιέρα μας μίλησε για τη σχέση του με ένα έργο που όπως το φαντάζεται σήμερα εστιάζει στην «καταναγκαστική ηδονή», η οποία μοιάζει να πνίγει όλους τους πρωταγωνιστές της ιστορίας, καθώς και στην ασφυξία της οικονομικής δοσοληψίας που καθορίζει τα πάντα στις ζωές των ηρώων. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος, είκοσι ένα χρόνια μετά την εμβληματική του χορογραφία πάνω στην Κυρία με τις καμέλιες στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας και στο Θέατρο Αμόρε, ξανασυναντά τη «διάσημη εταίρα της παριζιάνικης κοινωνίας», με την οποία σχετίστηκε ο Αλέξανδρος Δουμάς υιός και για την οποία έγραψε το θεατρικό του έργο, στην οπερατική της εκδοχή.

«H Τραβιάτα είναι το πρώτο έργο όπερας το οποίο απέκτησα και το οποίο ακόμα κρατάω. Πρόκειται για μια έκδοση με δυο κασέτες και όλο το λιμπρέτο. Η ηχογράφηση είναι με τη Μαρία Κάλλας, η οποία φαντάζομαι εισήγαγε τους περισσότερους της γενιάς μου σε αυτό το έργο. Άλλωστε ο μύθος της Κάλλας υπερίσχυε οποιασδήποτε όπερας εκείνη την περίοδο. Ακούγοντας την Τραβιάτα βυθίστηκα ουσιαστικά μέσα σε αυτόν τον οπερατικό κόσμο που δημιούργησε ο Βέρντι πάνω στο διάσημο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Δουμά “Η κυρία με τις καμέλιες”. Το έργο έχει μεγάλη μαγεία και μία δύναμη, η οποία υπερισχύει ακόμα και της ίδιας της ιστορίας του. Για μένα ήταν σημαντική εμπειρία γιατί η ακρόαση αυτή μου “άνοιξε” έναν καινούργιο μουσικό κόσμο, έναν κόσμο που αργότερα μ’ έφερε πιο κοντά στην τέχνη του  χορού», λέει ο σκηνοθέτης.

Φωτο: Κωνσταντίνος Ρήγος

Φωτογραφία: Κωνσταντίνος Ρήγος

Αυτή η πρώτη εικόνα σάς επηρεάζει στη δημιουργία του σημερινού έργου και πώς;

Δεν θα το έλεγα, έχουν περάσει άλλωστε πολλά χρόνια από τότε και ο ίδιος έχω αλλάξει πολύ, στον τρόπο που σκέφτομαι, δημιουργώ και αντιλαμβάνομαι τα πράγματα. Η εκδοχή που θα παρουσιάσω στην πρώτη μου σκηνοθετική απόπειρα στον χώρο της όπερας, είναι για μένα ένα καταστάλαγμα της προσωπικής μου εμπειρίας στις παραστατικές τέχνες. Επομένως φθάνω σε μια προσέγγιση που αποτελείται μόνο από όσα ουσιαστικά με ενδιαφέρουν. Δεν αγωνιώ για την τιτλοφόρηση μου ως σκηνοθέτης. Αγωνιώ για το αν θα καταφέρω να παρουσιάσω μια ενδιαφέρουσα εκδοχή του έργου μέσα από τη δική μου ματιά, για το αν θα πετύχω αυτή η προσέγγιση ν’ «αγγίξει» το κοινό.

Έχετε ασχοληθεί ξανά με την «Κυρία με τις καμέλιες» σε μια αλησμόνητη παράσταση. Πόσο έχει αλλάξει ο τρόπος που τη βλέπετε σήμερα και πώς την προσεγγίζετε;

Θεωρώ ότι από την πρώτη φορά που ανέβασα το εν λόγω έργο με το χοροθέατρο Οκτάνα, δεν έχουν αλλάξει πολύ τα πράγματα. Απεναντίας, στην ουσία αποτελεί μια συνέχεια της εκδοχής που δοκίμασα τότε! Εικόνες και συναισθήματα που είχαν δημιουργηθεί τότε, επιστρέφουν όλα στο μυαλό μου με διαφορετικό όμως τρόπο. Ίσως το alterego της Τραβιάτα σε αυτή μας την παράσταση να παραμένει το ίδιο με εκείνη την πρώτη εκδοχή. Η ηρωίδα αυτού του έργου, η Βιολέτα, είναι για μένα ένα απολύτως δραματικό πρόσωπο, ένας χαρακτήρας που έμαθε να ζει μέσα στην ψευδαίσθηση του έρωτα. Βρίσκεται μπροστά στον θάνατο και υποταγμένη σε μια καταναγκαστική ηδονή επιλέγει ξανά να ερωτευτεί και να ζήσει. Λίγο πριν τις τελευταίες στιγμές της ζωής της κάνει την υπέρβαση και γίνεται κυρίαρχη όχι μόνο του εαυτού της αλλά και μιας ολόκληρης πατριαρχικής κοινωνίας! Αυτή ακριβώς η υπέρβαση για μένα ξεπερνάει οποιοδήποτε άλλο στοιχείο του έργου και κάνει την ηρωίδα μοναδική.

Φωτο: Δ. Σακαλάκης

Φωτογραφία: Δ. Σακαλάκης

Φωτο: Δ. Σακαλάκης

Φωτογραφία: Δ. Σακαλάκης

Από την εποχή στην οποία διαδραματίζεται η Τραβιάτα έχουμε μια εικόνα λαμπερή χωρίς όριο ζωής κι εκείνη ενταγμένη μέσα σε αυτό το σύνολο προσώπων. Σήμερα θα μπορούσαμε να τη δούμε διαφορετικά; 

Νομίζω ότι πάντα η Τραβιάτα θα είναι ενταγμένη μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, σε ένα πάρτι, σε ένα πλαίσιο διασκέδασης και ηδονής. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο πάντα εκείνη θα είναι αυτή που ξεχωρίζει για αυτή τη «ρωγμή» που έχει μέσα της. Μια «ρωγμή» που τη διχάζει, την οδηγεί στην υπέρβαση και κατ’ επέκταση στο θείο.

Πού επικεντρώνετε τη σκηνοθεσία σας και την ιδέα για το ανέβασμα του Ηρωδείου και πόσο σας επηρεάζει τόσο η συγκεκριμένη μουσική, όσο και ο χώρος;

Η σκηνοθεσία επικεντρώνεται περισσότερο στους χαρακτήρες, τα πρόσωπα, τις συμπεριφορές τους και την αλληλεπίδραση τους με τον κοινωνικό τους περίγυρο. Η μουσική αποτέλεσε πρόκληση και συνάμα οδηγό, χάρη στην πολύτιμη βοήθεια που είχα από τον Λουκά Καρυτινό, που με βοήθησε να προσαρμόσω τις ιδέες μου στη μουσική. Η αισθητική παραπέμπει στην εποχή που διαδραματίζεται το έργο, αλλά στηρίζεται σε μια μινιμαλιστικά προσαρμοσμένη εκδοχή του σήμερα. Εννοείται ότι κρατήσαμε σχήματα τόσο ενδυματολογικά όσο και αρχιτεκτονικά.

Είναι η Τραβιάτα μια συμπαθής ηρωίδα κατά τη γνώμη σας;

Είναι πράγματι μια συμπαθής ηρωίδα η Τραβιάτα. Συναντώντας την μετά από τόσα χρόνια -από την Κυρία με τις καμέλιες- αντιλαμβάνομαι ότι είναι μια αληθινή γυναίκα, μια γυναίκα του 21ου αιώνα.

Info παράστασης:

Τραβιάτα, Τζουζέππε Βέρντι | 27, 28, 30, 31 Ιουλ 2019 | Ωδείο Ηρώδου Αττικού