Το φθινοπωρινό Λονδίνο αν και μουντό και σε έντονο πολιτικό αναβρασμό και αστάθεια είναι ακόμα ιδανικό για βόλτες. Καθώς οι καινούριες και πολυαναμενόμενες εκθέσεις της σεζόν ξεκινούν στα τέλη του Σεπτέμβρη η εποχή ενδείκνυται για να προλάβει κανείς τις μεγάλες καλοκαιρινές εκθέσεις που τελειώνουν αυτό τον καιρό.

Η αλήθεια είναι πέραν από τις σπουδαίες ατομικές που παρουσιάστηκαν στα μεγάλα ιδρύματα όπως Tate, στη National Portrait Gallery και στην Royal Academy, μέσα στο καλοκαίρι είδαμε και πολύ ενδιαφέρουσες ομαδικές με θεματικές όπως το φύλο στην Kiss my Genders της Hepworth Gallery, το γυναικείο παπούτσι στην έκθεση για τον Manolo Blanik στη Wallace collection ή η τεχνητή νοημοσύνη στο εξαιρετικό AI της Barbican. Αυτές πάντως που ξεχωρίσαμε όσον αφορά τόσο στο θέμα τους όσο και στην πραγματοποίηση ήταν η ‘μυστηριώδης’ και παιχνιδιάρικη έκθεση για τη σκοτεινή ύλη και την πολυδιάστατη προσέγγιση της κατανόησής της από την επιμελητική ομάδα της Science gallery και η Fast Forward to the Analogue: Vintage Immersions που επιμελήθηκε η Έλενα Παπαδάκη στο University of Greenwich Galleries’ Project Space, μια έκθεση για την πολυδιάστατη έννοια του αναλογικού ως καλλιτεχνική πρακτική απέναντι αλλά και παράλληλα στην ψηφιακή επέλαση της εποχής και τον τρόπο με τον οποίο οι όροι ψηφιακό και αναλογικό επανακαθορίζουν το βίωμα του χρόνου ενώ ταυτόχρονα επανακαθορίζονται μέσα στο φάσμα του.

Στο εντωμεταξύ και περιμένοντας με περιέργεια τα Mandala του Hirst στην White Cube, τη μεγάλη έκθεση του Gormley στην Royal Academy και βεβαίως το φετινό London Frieze έχει κανείς ακόμα την ευκαιρία να απολαύσει μεταξύ άλλων τις δουλειές σημαντικών γυναικών καλλιτεχνών όπως της Paula Rego στην MK Gallery, της Nan Goldin στην Tate Modern και της εξαιρετικής και παραγνωρισμένης Βραζιλιάνας Lucita Hurtado στην Serpentine.

Αν πάλι υπάρχει χρόνος για μια βόλτα εκτός Λονδίνου, στο Λίβερπουλ, πέραν από την πολυσυζητημένη πρώτη αναδρομική έκθεση του Keith Haring στο Ηνωμένο Βασίλειο που λαμβάνει χώρα στον όμορφο χώρο της Tate Liverpool, παρουσιάζεται μια υπέροχη έκθεση σχετικά με την Yoko Ono και τον John Lennon στο εντυπωσιακό κτήριο του Μουσείου του Λίβερπουλ με υλικό από την προσωπική συλλογή της Ono.

Η πόλη είναι ούτως ή άλλως ένα τέμπλο για τους απανταχού λάτρεις των Beatles. Κάθε δρόμος φιλοξενεί κάτι ‘σκαθαρίσιο’, έναν τίτλο τραγουδιού ή άλμπουμ, ένα όνομα από τα μέλη, οι αφίσες και οι φιγούρες των σκαθαριών κυριαρχούν ενώ στην περίφημη Mathew Street το Magical Beatles Museum (Μαγικό Μουσείο των  Beatles) διηγείται μέσα από ντοκουμέντα, μουσική και τους θησαυρούς της συλλογής του ιδρυτή του και αδερφού του Pete Best (πρώτου ντραμίστα των Beatles), Roeg Best. Εδώ μπορεί κανείς να μάθει την ιστορία του συγκροτήματος μέσα από πραγματικά θρυλικά αντικείμενα όπως τα γυαλιά του John Lenon, το τσέλο από το I’m the Walrus ή τη χρωματιστή κιθάρα από το St Pepper lonely heart club band.

©Yoko Ono

©Yoko Ono

Η έκθεση Double Fantasy, που λαμβάνει χώρα στο Museum of Liverpool μέχρι τις 3 Νοεμβρίου προσφέρει κάτι διαφορετικό και πιο συγκεκριμένο: μια ματιά μέσα στην κοινή ζωή δύο από τους πιο δημιουργικούς, δραστήριους και αγαπημένους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα, του John Lennon και της Yoko Ono.

Πρόκειται για μια συγκινητική, τρυφερή και ενίοτε απρόβλεπτη περιήγηση στη σχέση τους από την πρώτη πρώτη γνωριμία μέχρι τον τραγικό θάνατο του John. Περιλαμβάνει πολλές και σπάνιες φωτογραφίες του ζευγαριού, αφηγήσεις των ίδιων και φίλων τους, άγνωστες ιστορίες, αποκόμματα εφημερίδων, κομμάτια από συνεντεύξεις τους, τηλεοπτικές εκπομπές, έργα της Ono, ηχογραφήσεις, σκιτσάκια του John και αντικείμενα από το σπίτι τους.

Μπορεί κανείς να μάθει την ιστορία της γνωριμία τους, με τον John να κάνει τη Yoko έξαλλη αφού –πόσο συμβολικό- δάγκωσε το πράσινο μήλο από το έργο της, Apple, στην ατομική της στην Gallery Indica. (Σύμφωνα με μια ερμηνεία πρόκειται για το μήλο που έδωσε το όνομά του στην εταιρία Apple Records πoυ ίδρυσαν οι Beatles το 1968, κατά μια άλλη βέβαια ο τίτλος της εταιρίας αποδίδεται σε ένα έργο του Magritte που άρεσε στον McCardney. Αν, δε, δεν κυκλοφορούσε ευρέως η φήμη ότι ο  Steve Jobs –μεγάλος θαυμαστής του συγκροτήματος και συγκεκριμένα του Lennon–  εμπνεύστηκε το logo της Apple από το μήλο με το οποίο αυτοκτόνησε ο Turing, θα μπορούσαμε ίσως να κάνουμε και αυτή τη σύνδεση.)

Ένα από τα κρεβάτια των Bed-Ins for Peace –των ‘διαδηλώσεων’ στο κρεβάτι ενάντια στη βία που έκαναν σε δωμάτια ξενοδοχείων στο Άμστερνταμ και στο Μόντρεαλ μέσα από τα οποία προέκυψε και η ηχογράφηση του Give peace a chance–, όπως και η κιθάρα του John συνοδεύουν το χρονικό του αγώνα του ζευγαριού υπέρ της ειρήνης μεν, ενάντια σε κάθε είδους βία δε, μια στάση που δημιούργησε άφθονη αμφιθυμία απέναντί τους.

Υπάρχει επίσης η διήγηση της ιστορίας του χωρισμού τους –το περίφημο Long Weekend— η σχέση του John με την May Pang και η επανένωσή του με τη Yoko 18 μήνες αργότερα. Η κυκλοφορία του single (Just like) Starting Over και του άλμπουμ Double Fantasy που ηχογράφησαν μαζί το 1980 και βγήκε λίγο πριν τη δολοφονία του Lennon.

Στο κέντρο της έκθεσης, υπάρχει μια αίθουσα με το Imagine να παίζει σε μεγάλη οθόνη ενώ μπορείς να τραγουδήσεις Karaoke το Give peace a chance και να παίξεις στο σκάκι που όλα τα πιόνια είναι λευκά. Ανάμεσα στα άλλα μπορείς να βρεις αναπαραγωγές της κάρτας που η Ono έδωσε στον John όταν τον γνώρισε (γράφει Beathe και τα αρχικά της) και κονκάρδες με το κοινό τους μήνυμα You are here.

Για όσους αγαπήσατε, αγαπάτε και θαυμάζετε απεριόριστα τόσο τον Lennon ως δημιουργό και άνθρωπο όσο και την υπέροχη καλλιτέχνη και αιώνια ακτιβίστρια Yoko Ono η έκθεση είναι πραγματικά κάτι που δεν πρέπει να χάσετε.

Κι ένα τελευταίο tip: Αν σας μείνει χρόνος και έχει καλό καιρό πάρτε το τρένο προς την Crosby Coast όπου ο Antony Gormley έχει στήσει 100 ‘σιδερένιους ανθρώπους’ –αντίγραφα του εαυτού του—κατά μήκος της ακτής να τους ταλαιπωρεί η παλίρροια. Το θέαμα είναι υπέροχο και η βόλτα στην αμμώδη παραλία μένει αξέχαστη.