Με μία σύνδεση Wi-Fi ενός ξενοδοχείου στο Μπέργκεν της Νορβηγίας που δεν βοηθούσε ιδιαίτερα, η Eisa Jocson, απτόητη μετά από κάθε διακοπή σύνδεσης, συνέχιζε από το σημείο στο οποίο είχαμε μείνει. Η οργανωμένη της σκέψη και οι γρήγορες απαντήσεις της μου θυμίζουν τις χορευτικές κινήσεις της κατά τη διάρκεια της performance “Macho Dancing”. Ένας χορός μεθοδικός με προέλευση τις Φιλιππίνες που εξελίσσεται στο πέρασμα του χρόνου, με το στόχο του όμως να παραμένει ίδιος: η ερωτική αποπλάνηση.

Η Eisa Jocson σπάει τον άγραφο νόμο του macho dancing περί της ανδρικής αποκλειστικότητας και μας τον παρουσιάζει για πρώτη φορά στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση. Λίγο πριν από την performance, μιλά στο ελc για τον χορό, το φύλο και τη σχέση μεταξύ κοινού και performer:

Τι είναι το macho dancing;

Το macho dancing είναι μία μορφή ερωτικού χορού που χορεύεται αποκλειστικά από άνδρες σε γυναίκες – πελάτες. Ένας χορός δηλαδή επίδειξης «ανδρισμού», που έχει τη δική του σωματική γλώσσα ερεθισμού των αισθήσεων, μέσα σε ένα πλαίσιο οικονομικής συναλλαγής.

Βλέποντας το πρόγραμμα με τραγούδια τα οποία θα χορέψεις, βλέπω πολλά είδη μουσικής: Ξεκινάς από το Devil’s Dance των Metallica και τελειώνεις με το Careless Whisperer των Wham!. Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο είδος μουσικής που να προτιμάται σε αυτόν το χορό;

Υπάρχει μια ποικιλία τραγουδιών που προτιμάται, αλλά τα ερωτικά τραγούδια (love songs) είναι αυτά που προτιμώνται περισσότερο, ιδιαίτερα αυτά της δεκαετίας του ’90. Από μπαλάντες της Celine Dion και της Mariah Carey έως soft rock τραγούδια των Bon Jovi και metal τραγούδια των Metallica, ενώ τώρα τελευταία προστίθεται στη λίστα και η K-pop. Γενικότερα η μουσική του macho dancing εξελίσσεται, όμως παραμένει κυρίαρχη αυτή η νοσταλγία των ’90s με τις μπαλάντες της. Τις ακούς παντού στις πόλεις των Φιλιππίνων, πόλεις κολλημένες σ’ εκείνη τη δεκαετία.

©Geloy Concepcion

Κι όμως η όλη νοσταλγία των ’90s δεν είναι ένα διεθνές φαινόμενο; Είναι κάτι που το βλέπουμε τα τελευταία χρόνια στη μόδα και γενικότερα στην ποπ κουλτούρα.

Όντως, μάλλον μιλάμε για την παγκόσμια κυριαρχία των ’90s!

Το macho dancing έχει τόσο σύντομη ιστορία όσο τα ’90s ή είναι πιο παλιό;

Η αλήθεια είναι πως δεν έχει μακρά ιστορία. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’70 κατά την περίοδο του Ferdinand Marcos, όπου υπήρχε άνθιση των μεγάλων οικονομικών συναλλαγών μεταξύ gay ατόμων (pink money) και υπήρξε μεγάλη στήριξη γι’ αυτό, δημιουργώντας έτσι πρόσφορο έδαφος για το άνοιγμα ερωτικών clubs. Από τα ’70s έως σήμερα οι όροι έχουν αλλάξει σημαντικά, αν και στην Μπανγκόκ μπορείς να βρεις ακόμα clubs του ιδίου κλίματος, με ίδιες τεχνικές σαγήνευσης. Αυτό που βρίσκω εντυπωσιακό είναι ότι στα macho clubs των Φιλιππίνων έχουν εξελίξει το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούνταν κάποτε σε μία γλώσσα που έχει αποκλειστικό στόχο τη σαγήνευση. Έχει μετατραπεί σε ένα οργανωμένο, βαρύ, ψυχολογικό παιχνίδι που στοχεύει στην πρόκληση.

Η πρόκληση που δημιουργείται από άνδρες σε γυναίκες με sexy χορό και striptease έχει γκλαμουροποιηθεί (sic) από τον Δυτικό κόσμο, ειδικά μετά την κυκλοφορία της ταινίας «Άνδρες με τα Όλα τους». Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ του δυτικού ανδρικού striptease με το macho dancing;

Παρατηρώ πως στο δυτικό striptease είναι κυρίαρχη η έννοια του «ρόλου», π.χ. ο χορευτής μετατρέπεται σε πυροσβέστη, αστυνομικό κλπ, ανάλογα με διάφορες κατασκευές φαντασιώσεων, ενώ στο macho dancing το ζήτημα δεν είναι να «μπεις» σε έναν ρόλο, αλλά στο να αναδείξεις τις ικανότητές σου στο χορό. Ακόμα και στο θέμα της μουσικής, στην πρώτη περίπτωση χρησιμοποιείται κυρίως techno μουσική, r&b και hip hop, ενώ στις Φιλιππίνες έχουμε τα ερωτικά και τα πιο ρομαντικά τραγούδια. Μια μεγάλη αμερικανική επιρροή στο macho dancing είναι οι -απαραίτητες πια- μπότες των cowboys! Είναι τόσο απαραίτητες που μπορεί ο χορευτής να μη φοράει σχεδόν τίποτα, όμως να μη βγάζει με τίποτα τις μπότες του! Στην πραγματικότητα, οι μπότες των cowboys προσδίδουν μια πιο «ανδρική» χροιά στο χορό, μια επιρροή που έχει αναμφίβολα συμβεί από τις αμερικανικές ταινίες.

Παρακολουθώντας videos σου να χορεύεις αυτόν το χορό, παρατήρησα πόσο ακριβείς και έντονες είναι οι κινήσεις, όπως και το ότι δεν φαίνονται αυθόρμητες αλλά αντίθετα πολύ καλά οργανωμένες. Πόσο χρόνο εκπαίδευσης χρειάζεται κανείς για να φτάσει σε τέτοιο επαγγελματικό επίπεδο;

Δεν μπορώ να μιλήσω για τους κανονικούς χορευτές macho γιατί προφανώς δεν είμαι! Για την ακρίβεια δεν μου επιτρέπεται λόγω της αυστηρά «ανδρικής» και ετεροφυλοφιλικής ταυτότητας του χορού, δηλαδή λόγω του ότι είμαι γυναίκα. Όσον αφορά εμένα, μου πήρε έναν χρόνο εκπαίδευσης και πολύ καιρό για να αποκτήσω την ανάλογη άνεση μέσα μου. Σκέψου πως άρχισα να ασχολούμαι με τη συγκεκριμένη performance από το 2012 και τώρα νιώθω πλήρως προσαρμοσμένη σε αυτόν το χορό. Έπρεπε πρώτα να αποκτήσω συναίσθηση όλων των «θηλυκών» μου στοιχείων για να μπορέσω αργότερα να τα διαχειριστώ και να τα μετατρέψω, π.χ. τη δομή του σώματός μου, τον τρόπο με τον οποίο στέκομαι ή που κουνάω τα χέρια μου. Πήγα ακόμα και σε γυμναστήριο για να αποκτήσω τους απαιτούμενους μύες που πρέπει να είναι ορατοί όσο χορεύεις.

Βλέπω πως είχες ξεκινήσει με μπαλέτο και pole dancing την πορεία σου στο χορό, και αμέσως μετά κάνεις μία μεταστροφή από τους θεωρούμενους ως «θηλυκούς» χορούς στο macho dancing. Πώς έγινε κυρίως η πνευματική μεταστροφή;

Όσο περισσότερο εξερευνούσα το σώμα μου με το macho dancing και το εξασκούσα, τόσο πιο εύκολα έγινε και η μεταστροφή. Στο macho dancing πρέπει να τοποθετείς το σώμα σου στη σκηνή με συγκεκριμένο τρόπο, και έτσι αποκτάς μια νέα οπτική για το ίδιο σου το σώμα που αποκτά πιο «ανδρική» υπόσταση. Θυμάμαι όταν ξεκίνησα το macho dancing, έμαθα για πρώτη φορά πως έχω πολύ κακή ισορροπία. Αυτό δεν το είχα ανακαλύψει νωρίτερα, καθώς ιδιαίτερα με το pole dancing εξαρτάται το σώμα σου από το στύλο, οπότε αυτόν σπρώχνεις ή από αυτόν κρατιέσαι μέχρι να τελειώσει ο χορός.

«Στο macho dancing στόχος είναι να δείξεις πώς βάζεις όλο σου το βάρος στο έδαφος, αποδεικνύοντας τη δύναμη σου»

Σου δίνει την εντύπωση ότι δεν έχεις καθόλου βάρος στο σώμα σου, ένα στοιχείο συνυφασμένο με τη γυναικεία «φύση». Αντίθετα στο macho dancing στόχος είναι να δείξεις πώς βάζεις όλο σου το βάρος στο έδαφος, αποδεικνύοντας τη δύναμη σου. Η μεταστροφή ολοκληρώθηκε όταν είδα πως δεν μου έκαναν πια τα περισσότερα ρούχα μου λόγω των μυών μου!

Ποια στοιχεία σε έκαναν να θες να εξερευνήσεις αυτόν το χορό;

Με έκανε να αισθάνομαι πολύ άβολα το να θεωρούμαι απλά μια “pole dancer” και ήθελα να αποδείξω στον εαυτό μου και σε όλους ότι μου αρέσει να δοκιμάζω τα όρια μου, οπότε και έκανα μία ολόκληρη «μεταμόρφωση». Προέρχομαι από μία μεσαίας τάξης οικογένεια και όλο αυτό ήρθε σε σύγκρουση με την ανατροφή μου, γεγονός που ήθελα να γίνει με το macho dancing. Γενικά, όλες μου οι δουλειές στο χορό έχουν σχέση με το ότι δεν θέλω να μπαίνω σε κατηγορίες, σε «κουτάκια».

Μίλησες για μεταμόρφωση. Τελικά το φύλο μεταμορφώνει, αναδιαμορφώνει το χορό ή ο χορός το φύλο; Ποιο στοιχείο κυριαρχεί στο τέλος;

Προσωπικά στο macho dancing προσπαθώ να συμβιβαστώ με τη «φόρμα» του χορού, οπότε πιστεύω πως αυτό εξαρτάται από την πρόθεση του εκάστοτε χορευτή. Είναι πολύ εντυπωσιακό να παρακολουθείς πού θα οδηγήσει αυτή η σύγκρουση μεταξύ του φύλου και του χορού σε διαφορετικούς χορευτές.

Ο χορευτής είναι δέσμιος του βλέμματος του κοινού ή το κοινό αιχμαλωτίζεται στην παράσταση του χορευτή;

Κάθε performance εξαρτάται από τη σχέση μεταξύ χορευτή και θεατή. Προϋπόθεση γι’ αυτήν είναι το βλέμμα του θεατή, οπότε δεν πιστεύω τόσο σε «δέσμευση» κάποιου μέρους, αλλά στην αμοιβαία αλληλεξάρτηση των δύο. Άλλωστε το macho dancing είναι ανταλλαγή μεταξύ βλέμματος και χορού.

Μετά από κάθε performance macho dancing, τι είδους σχόλια δέχεσαι συνήθως από το κοινό;

Τα σχόλια ποικίλουν! Πολλοί είναι αυτοί που ελκύονται από το συγκεκριμένο χορό, ενώ άλλοι είναι μπερδεμένοι με αυτό που παρακολούθησαν. Αλλά και πάλι, ελκύονται από το όλο μπέρδεμα! Για άλλους βέβαια είναι απωθητικό το θέαμα, συνεπώς θεωρώ πως η performance αφήνει δυνατές εντυπώσεις όπως κι αν έχει.

«To macho dancing είναι ανταλλαγή μεταξύ βλέμματος και χορού»

Διαφορές σχολίων μεταξύ Δυτικών και Φιλιππινέζων θεατών;

Οι Δυτικοί τον χαρακτηρίζουν ως «εξωτικό», επειδή οτιδήποτε προέρχεται από μακριά θεωρείται ως τέτοιο, όμως σκέπτονται σχετικά με το ρόλο του φύλου στο macho dancing. Οι Φιλιππινέζοι ναι μεν βλέπουν κάτι το οικείο, όμως δεν μπορούν να εντοπίσουν τα βαθύτερα νοήματα που κρύβονται σε αυτόν, ακριβώς επειδή τον θεωρούν δεδομένο.

Έξι χρόνια μετά την πρώτη ενασχόληση με το macho dancing, πώς έχουν επηρεαστεί οι επόμενες δουλειές σας;

Η μεγάλη πρόκληση ήταν να επανακτήσω τον «θηλυκό» εαυτό μου, γι’ αυτό και ασχολήθηκα αργότερα με αυτό. Η ενασχόληση μου με το macho dancing μου απέδειξε ότι το σώμα είναι εύκολο στο να το χειριστείς, οπότε σύμφωνα με αυτήν την οπτική και με παραπάνω αυτοπεποίθηση συνέχισα σε επόμενες δουλειές, οι οποίες όλες τους συνδέονται μεταξύ τους. Επίσης, ενώ αρχικά ήμουν solo artist, άρχισα να θέλω να συνεργάζομαι με περισσότερους καλλιτέχνες, κάτι που πραγματοποίησα.

Κεντρική φωτογραφία: © Giannina Ottiker

Info

“Macho Dancer” | Eisa Jocson | 26 & 27 Οκτωβρίου | Εκθεσιακός Χώρος Στέγης Ιδρύματος Ωνάση