Οι πάγοι λιώνουν, η στάθμη του νερού ανεβαίνει (και η Βενετία πνίγεται σήμερα μπροστά στα μάτια μας), εικόνες με πολικές αρκούδες να περπατούν μακριά από τα σπίτια τους προσπαθώντας να βρουν τροφή, αλλά και μαθητές στους δρόμους με πανό και πινακίδες με ευφάνταστα συνθήματα: εικόνες φετινές και επίκαιρες. Οι μέλισσες όμως τι θέση έχουν μέσα σε όλα αυτά;

Σύντομα καμία, απ’ ό,τι φαίνεται. Η εξαφάνισή τους είναι μία καθ’οδόν συνέπεια της κλιματικής αλλαγής που είναι σε εξέλιξη. Κι όποιος έχει απορία για το πώς (και αν) θα επιβιώσει ο πλανήτης, δεν έχει παρά να διαβάσει το βιβλίο της Νορβηγίδας συγγραφέα Maja Lunde, «Η Ιστορία των μελισσών», όπου χάρη σε αυτό θα μεταφερθεί από το μακρινό 1852, στη δυστοπική Κίνα του 2098. Κι όποιος έχει ακόμη περισσότερες απορίες μετά την ανάγνωση του βιβλίου, προλαβαίνει να πάει την Πέμπτη 14 Νοεμβρίου στο Public Συντάγματος και να συνομιλήσει μαζί της. Τις βασικές πάντως απορίες μάς τις έλυσε η ίδια, λίγο πριν έρθει στη χώρα μας:

Η «Ιστορία των Μελισσών» είναι το πρώτο σας λογοτεχνικό βιβλίο, έχει μεταφραστεί ήδη σε 35 γλώσσες και είναι παγκόσμιο best seller. Δεδομένου ότι κυκλοφόρησε το 2015, πού πιστεύετε ότι οφείλεται η γρήγορη και διεθνής επιτυχία του;

Η αλήθεια είναι ότι δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο. Το πιο σημαντικό για μένα είναι τι μου λένε οι αναγνώστες του βιβλίου μου αφού το διαβάσουν, και όλοι μου λένε το ίδιο: Το βρίσκουν συναρπαστικό, θέλουν να συνεχίσουν την ανάγνωσή του και νιώθουν ότι συσχετίζονται με τις ιστορίες μου, και ιδιαίτερα από τις σχέσεις γονιού – παιδιού που υπάρχουν σε αυτό. Κι επίσης φυσικά είναι το περιβαλλοντικό θέμα που θίγεται στο βιβλίο, το οποίο, όπως το διαβάζουν οι ίδιοι οι αναγνώστες, μου λένε ότι βλέπουν τον κόσμο με άλλη σκοπιά, βλέπουν τη φύση διαφορετικά, παρατηρούν ξαφνικά τα μικρά έντομα και βιώνουν κάτι τελικά με την ανάγνωση, νιώθουν ότι κατανοούν σε βαθύτερο επίπεδο την κλιματική αλλαγή. Δεν είναι πια κάτι έξω από εμάς: είναι στο σπίτι μας.

Προσωπικά αυτό που μου έκανε εντύπωση στην «Ιστορία των Μελισσών» είναι ο τρόπος με τον οποίο οικογενειακές ιστορίες συνδέονται σχεδόν αβίαστα με το ζήτημα της οικολογικής καταστροφής. Τελικά γεννήθηκαν πρώτα οι ιστορίες ή το μήνυμα κατά της κλιματικής αλλαγής;

Για την ακρίβεια ξεκίνησα και με τα δύο, ταυτόχρονα. Είχα ήδη τους χαρακτήρες στο μυαλό μου, ήθελα να γράψω γι’ αυτούς. Όλα όμως ξεκίνησαν με το που είδα ένα ντοκιμαντέρ για τη «Διαταραχή κατάρρευσης αποικιών των μελισσών» (CCD – “Colony Collapse Disorder”) και ήξερα από την πρώτη στιγμή ότι ήθελα να γράψω για έναν μελισσοκόμο που ζει στο 2007, για κάποιον που φτιάχνει κυψέλες τον 19ο αιώνα, όπως επίσης ήξερα ότι ήθελα να γράψω μία ιστορία για τη μελλοντική Κίνα. Στην πραγματικότητα, είχα μία επιφοίτηση όταν είδα το ντοκιμαντέρ, κι έτσι συνδέθηκαν οι χαρακτήρες που είχα στο μυαλό μου και οι ιστορίες τους. Είμαι συγγραφέας ιστοριών και οι άνθρωποι για τους οποίους γράφω είναι ο πυρήνας μου. Και χωρίς τους ανθρώπους δεν μπορώ να γράψω ιστορίες.

Μία από τις ιστορίες σας λαμβάνει χώρα το 2007, όταν συντελείται και η «Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικιών των μελισσών» –  CCD. Σήμερα, εν έτει 2019, πιστεύετε ότι είναι πολύ αργά για αλλαγή;

Το δύσκολο τώρα είναι το ότι έχουμε αλλάξει ήδη τον πλανήτη τόσο πολύ κι έχουμε χάσει ήδη πολλά. Το ανθρώπινο είδος είναι αυτό που έχει αλλάξει τον πλανήτη τόσο όσο κανένα άλλο είδος και πολλές φορές λυπάμαι όταν το σκέφτομαι. Από την άλλη είναι πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να εργαστούμε πολύ πιο σκληρά τώρα, να επανορθώσουμε κάπως και να σταματήσουμε αυτό που συμβαίνει τα τελευταία 50 χρόνια. Πρέπει να αρχίσουμε να δρούμε τώρα. Γιατί αν δεν δράσουμε, οι απώλειες θα είναι σύντομα ακόμη περισσότερες.

Το θέμα της δράσης άμεσα εκφράζεται τώρα κι από την Γκρέτα Τούνμπεργκ, που εκφράζει τη νέα γενιά που θέλει να δράσει. Και λόγω αυτού του κινήματος το θέμα της κλιματικής αλλαγής είναι πια επίκαιρο και πιο σημαντικό από ποτέ.

Πιστεύω ότι πρέπει να ακούσουμε τα παιδιά. Βγαίνουν στους δρόμους και μας λένε ότι πρέπει να αρχίσουμε να φροντίζουμε το περιβάλλον. Πρέπει να ακούσουμε καλά τι έχουν να μας πουν τα παιδιά, γιατί αυτά θα κληρονομήσουν τα λάθη μας. Και το μέλλον τους διαγράφεται ήδη άσχημο.

Πίσω στην «Ιστορία των Μελισσών», βλέπουμε ότι είναι το πρώτο μέρος μίας τετραλογίας εν εξελίξει. Γιατί πρώτες είναι οι μέλισσες;

Όταν άρχισα να γράφω αυτό το βιβλίο, είχα μόνο αυτήν την ιδέα. Όσο όμως έγραφα για το περιβάλλον, ολοένα και περισσότερες ιστορίες άρχισαν να ξεπηδούν στο μυαλό μου. Τότε άρχισα να βλέπω το πρώτο μου βιβλίο διαφορετικά και κατάλαβα πως δεν έχω τελειώσει ακόμα. Ήξερα πως έχω περισσότερα να γράψω. Είναι σαν παζλ με πολλά κομμάτια. Σκέφτομαι κάθε χαρακτήρα ως κομμάτι του παζλ και όλα συνδέονται με κάποιον τρόπο. Παρ’ όλα αυτά, τα βιβλία μου παραμένουν αυτοτελή: Μπορείς να ξεκινήσεις από το τρίτο και να πας στο δεύτερο ή όπως αλλιώς θες.

Μιλάτε ήδη για δεύτερο και τρίτο βιβλίο, τα οποία δεν έχουν μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά. Ποια θέματα εξερευνούν αυτά;

Το δεύτερο βιβλίο μιλά για το νερό και τη λειψυδρία, και γενικότερα για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το τρίτο αναφέρεται στα είδη των θηλαστικών που βρίσκονται προς εξαφάνιση και επίσης για τον άνθρωπο – ζώο, γιατί ξεχνάμε ότι στην πραγματικότητα είμαστε ζώα θηλαστικά. Και τα τρία αυτά βιβλία εξερευνούν τη θέση μας στη φύση, καθώς έχω ορισμένα ερωτήματα στο μυαλό μου, τα οποία προσπαθώ να απαντήσω: Εμείς είμαστε το είδος που άλλαξε τα πάντα. Πώς ο homo sapiens έγινε αυτός που κατάφερε να αλλάξει παντελώς τον πλανήτη; Πώς φτάσαμε δηλαδή μέχρι εδώ; Το δεύτερο ερώτημα είναι αν εμείς μπορούμε να επανορθώσουμε για τα λάθη μας. Έχουμε άραγε τη δύναμη και τη σοφία που απαιτείται για να κάνουμε τον πλανήτη μας ένα καλύτερο μέρος για τις επόμενες γενιές και τα υπόλοιπα είδη; Αυτά είναι τα δύο ερωτήματά μου σε κάθε βιβλίο αλλά δεν έχω καταφέρει να τα απαντήσω ακόμα! Άλλωστε, δεν είμαι πολιτικός!

Μπορεί να μην τα έχετε απαντήσει ακόμα, αλλά βλέπουμε μια ηλιαχτίδα φωτός στο τέλος της «Ιστορίας των Μελισσών», διακρίνω ότι υπάρχει ελπίδα ακόμα και στα χειρότερα.

Πιστεύω πως όλα μου τα βιβλία είναι «διπλής ανάγνωσης»: είτε θα τα βρεις ελπιδοφόρα είτε όχι. Αυτό εξαρτάται πιστεύω ξεκάθαρα από τον αναγνώστη. Εσείς πρέπει να είστε λοιπόν μία αισιόδοξη αναγνώστρια.

Info:

Η Maja Lunde θα βρεθεί την Πέμπτη 14 Νοεμβρίου στο Public Συντάγματος για να παρουσιάσει το βιβλίο της «Η Ιστορία των Μελισσών» και να συνομιλήσει με τους αναγνώστες της.

Η «Ιστορία των Μελισσών» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.