starΌσο και αν στη διάρκεια του λοκντάουν οι δημοπρασίες ακυρώθηκαν, υπάρχουν μερικά ονόματα που ποτέ δε χάνουν την αξία τους και φυσικά οι πωλήσεις των έργων τους δε σταματούν ποτέ. Ένα από αυτά είναι του Πικάσο, που οι τιμές των έργων του, μικρότερων ή μεγαλύτερων συναγωνίζονται τις τιμές των ιμπρεσιονιστών αλλά και των πιο σημαντικών έργων που εμφανίζονται κατά καιρούς σε δημοπρασίες. Μεγάλο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η δημοπρασία έργων του Πικάσο μικρότερης αξίας. Εκτυπώσεις, σχέδια και κεραμικά πωλούνται από τη συλλογή της εγγονής του Μαρίνα Πικάσο και συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον φιλότεχνων και συλλεκτών από όλο τον κόσμο.

Ο Πικάσο σε όλη τη ζωή του αγνόησε την εγγονή του και εκείνη έχει δηλώσει ότι δεν είχε καμία συναισθηματική προσκόλληση στα περίπου 10.000 έργα που κληρονόμησε μετά τον θάνατό του. Οι πωλήσεις τους την έχουν βοηθήσει να στηρίξει τη ζωή της, τη ζωή των παιδιών της και τις φιλανθρωπικές οργανώσεις που επιθυμεί. Για 28 ολόκληρα χρόνια η Μαρίνα πουλούσε τα έργα του παππού της μέσω του Ελβετού αντιπροσώπου, Jan Krugier, ενώ μετά τον θάνατό του το 2005, συνεργάστηκε με τον οίκο Sotheby’s. Υπολογίζεται ότι έχει εισπράξει από τις δημοπρασίες περισσότερα από 200 εκατομμύρια ευρώ.

Από τη δημοπρασία των έργων της Μαρίνα Πικάσο: Pablo Picasso, Les Femmes d’Algers, version (f), 25 εκ. δολάρια

Με μια ζωή μυθιστορηματική, ο Πικάσο ήταν για δεκαετίες σε ένα δημιουργικό ντελίριο. Ο μεγαλύτερος ζωγράφος του 20ου αιώνα, ένας ιδιοφυής καλλιτέχνης επηρέασε καταλυτικά όχι μόνο τη σύγχρονη τέχνη, αλλά και τη ζωή των γύρω του. Σύζυγοι, ερωμένες, παιδιά και εγγόνια -πολλά από αυτά ζουν αποκλειστικά από το όνομά του και την πώληση των έργων του- κακοποιήθηκαν απίστευτα από έναν άνθρωπο που μόνο η τέχνη μπορούσε να θρέψει το εγώ του.

Η περίπτωση της Μαρίνα Πικάσο είναι ενδεικτική. Εγγονή από τον γάμο του με την Ουκρανή χορεύτρια Όλγκα Χοχλόβα, σημαδεύτηκε από τραγωδίες που η ίδια τις περιέγραψε με τα πιο μελανά χρώματα στο βιβλίο που έγραψε το 2001 με τίτλο «Ο παππούς μου». Ήταν η γυναίκα που επηρέασε όσο κανένας άλλος τη ζωή της και η Μαρίνα έζησε με το αφήγημα της προδοσίας του παππού της που την κατέστρεψε κυριολεκτικά.

Η Όλγκα Χοχλόβα σε ένα εμβληματικό έργο του Πικάσο

Πικάσο και Όλγκα

Η Όλγκα είναι η γυναίκα που ο Πικάσο ζωγράφισε όσο καμία άλλη. Σε μια έκθεση στο Μουσείο Πικάσο, το 2017, παρουσιάστηκαν 350 έργα, ένα ημερολόγιο της σχέσης τους. Ο Πικάσο αποτύπωσε την ομορφιά της, της χάρισε την αθανασία, ωστόσο της φέρθηκε άκαρδα, σκληρά και την κατέστρεψε. Ψηλή, εύθραυστη, η Όλγκα έκλεψε την καρδιά του Πικάσο με την πρώτη ματιά, όταν συναντήθηκαν στη Ρώμη το 1917.

Η 26χρονη Όλγκα χορεύει στα ρωσικά μπαλέτα του Σεργκέι Ντιάγκιλεφ, και είναι μία από τις πιο ταλαντούχες χορεύτριες της εποχής της. Ο Πικάσο είναι ο σκηνογράφος στο μπαλέτο «Παρέλαση» σε μουσική του Ερίκ Σατί, χορογραφία του Λεονίντ Μασίν και λιμπρέτο του Ζαν Κοκτώ. Η ερωμένη του, Ιρέν Λαγκούτ τον έχει εγκαταλείψει και ο Πικάσο έχει μόνο ένα τρόπο να γιατρευτεί: να ερωτευθεί μια άλλη. Και αυτή είναι η Όλγκα. Κεραυνοβολείται από την ομορφιά της και την πολιορκεί. Η νεαρή χορεύτρια που προέρχεται από συντηρητική οικογένεια αντιστέκεται και ο Πικάσο βρίσκει τον δρόμο να την κατακτήσει. Της ζητά να τον παντρευτεί.

Πικάσο και Όλγκα

Ο γάμος γίνεται στις 12 Ιουλίου του 1918, στον ρωσικό ορθόδοξο καθεδρικό ναό της Rue Daru, με κουμπάρους τον Ζακ Κοκτώ και τον Γκιγιόμ Απολινέρ. Το ζευγάρι είναι ευτυχισμένο και ζει ένα τρελό πάθος που σφραγίζεται με τον ερχομό του γιου τους Πωλ Πικάσο, του πατέρα της Μαρίνα, που γεννιέται το 1921. Η Όλγκα δε διστάζει να εγκαταλείψει την καριέρα για να αφοσιωθεί στον Πικάσο και τον γιο της. Ο ερωτευμένος Πικάσο αντλεί έμπνευση και τη ζωγραφίζει ακατάπαυστα και με πρωτόγνωρο πάθος. Όμως ο Πικάσο είναι άπιστος, η απιστία, όπως αποδείχθηκε είναι όχι μόνο η κινητήριος δύναμη, εξίσου με τον έρωτα για να δημιουργεί, αλλά και η δεύτερη φύση του. Δέκα χρόνια αργότερα, γνωρίζει τη Μαρί-Τερέζ Γουόλτερ. Είναι 45 ετών και εκείνη 17. Της νοικιάζει ένα σπίτι πολύ κοντά στο δικό του και ζει μαζί της στιγμές τρελής ευτυχίας. Η σχέση του με την Όλγκα έχει τελειώσει αλλά εκείνος της ομολογεί την ύπαρξη της Μαρί Τερέζ, το 1934, όταν μένει έγκυος.

Όλγκα Χοχλόβα

Το χρονικό μιας ολέθριας σχέσης

Το 1935 η Όλγκα ζητά διαζύγιο και τη μισή περιουσία του. Ο Πικάσο φυσικά δε θέλει να αποχωριστεί την περιουσία του, έτσι μένουν παντρεμένοι με τον διάσημο σε όλο τον κόσμο ζωγράφο να την περιγράφει με τα πιο μελανά χρώματα. Την αποκαλούσε σπάταλη, σνομπ, νευρωτική και τόνιζε τις αγεφύρωτες διαφορές τους. «Στην Όλγκα αρέσει το τσάι και το χαβιάρι. Εγώ προτιμώ τα λουκάνικα και τα φασόλια», έλεγε.

«Κάθε φορά που αλλάζω γυναίκα πρέπει να καταστρέψω την προηγούμενη». Η φράση που του αποδίδεται δεν απέχει καθόλου από την αλήθεια. Η Όλγκα δεν ξεπέρασε ποτέ την προδοσία του. Τυπικά μέχρι τον θάνατό της το 1955 ήταν η σύζυγός του. Είχαν μεσολαβήσει η Μαρί Τερέζ Γουόλτερ (1927–1935), η Ντόρα Μάαρ (1936–1944), η Φρανσουάζ Ζιλό (1948–1953) που δεν τις παντρεύτηκε ποτέ. Όταν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Πικάσο εγκαταστάθηκε στη νότια Γαλλία, η Όλγκα τον ακολούθησε μένοντας σε ξενοδοχεία μαζί με τον γιο τους Πωλ για να βρίσκεται κοντά του. Ο Πικάσο δεν τη συνάντησε ποτέ ξανά, αρνιόταν να απαντήσει στα γράμματά της και δεν την επισκέφθηκε ούτε στο νοσοκομείο, στις Κάννες, όπου άφησε την τελευταία της πνοή, το 1955, ακρωτηριασμένη και διαλυμένη από τον καρκίνο. Έξι χρόνια μετά τον θάνατό της παντρεύτηκε την τελευταία αγάπη της ζωής του, την Ζακλίν Ρογκ, η οποία μετά τον θάνατό του αυτοκτόνησε με περίστροφο, μην αντέχοντας τον χαμό του.

Πωλ και Πάμπλο Πικάσο, μια άθλια σχέση

Στον γιο του Πωλ ο Πικάσο φερόταν απαίσια. Έχοντας ζήσει την απόρριψη από τον πατέρα του και χωρίς σταθερότητα στα παιδικά του χρόνια, ο Πωλ, υπέστη τα πάνδεινα από τον Πάμπλο Πικάσο που του υπενθύμιζε σε κάθε ευκαιρία ότι δεν αξίζει τίποτα και δεν είναι για τίποτα ικανός. Η σχέση τους ήταν άθλια. Ο Πικάσο έκανε τα πάντα για να εξαρτάται ο γιος του από αυτόν, τον μείωνε και τον χρησιμοποιούσε σαν σοφέρ του. Τον πλήρωνε για να συντηρεί την οικογένειά του και για να μπορεί να τον ελέγχει.

Στο πρόσωπό του έβλεπε την Όλγκα για την οποία έτρεφε περιφρόνηση και μίσος που δεν του επέτρεψε να ελευθερωθεί από τα δεσμά του γάμου. Ο Πωλ έγινε αλκοολικός, με έναν πατέρα να του υπενθυμίζει διαρκώς πόσο άθλια ήταν η ζωή του, με έναν αποτυχημένο γάμο από τον οποίο απέκτησε δυο παιδιά, τη Μαρίνα και τον Παμπλίτο. Πέθανε από την κατάχρηση αλκοόλ και η γυναίκα του εγκατέλειψε τα δυο παιδιά τους. Ο Παμπλίτο μεγάλωσε σε ανυπόφορη μοναξιά μη έχοντας κανέναν να ασχοληθεί μαζί του. Λίγους μήνες μετά τον θάνατο του παππού του κατάπιε χλωρίνη και πέθανε μέσα σε φριχτούς πόνους.

Η Μαρίνα επιβίωσε, μόνη ανάμεσα στους κληρονόμους του που δεν λύγισε συναισθηματικά και κατάφερε να ξεφύγει από το δίχτυ που άπλωνε ο ζωγράφος στους ανθρώπους γύρω του. Θυμάται ακόμα τον πάμπτωχο πατέρα της να ζητιανεύει χρήματα από τον «αδιάφορο» παππού της. Ακόμη και εκείνη χρειάστηκε 14 χρόνια ψυχανάλυση για να συνέλθει από την επίδραση της θηριώδους προσωπικότητας του Πικάσο. Ανάμεσα στο μεγάλο κομμάτι της περιουσίας του Πικάσο, κληρονόμησε και τη βίλα του στις Κάννες, τη διάσημη La Californie, την οποία πούλησε το 2015 για να γλυτώσει από τις τραυματικές αναμνήσεις της παιδικής της ηλικίας και να γυρίσει τη σελίδα μιας δυσάρεστης εποχής. Τα χρήματα που πήρε από την πώληση διέθεσε στο φιλανθρωπικό της έργο και το Ίδρυμα Μαρίνα Πικάσο που ασχολείται με τα εγκαταλειμμένα παιδιά του Βιετνάμ και κατασκευάζει νοσοκομεία και ορφανοτροφεία στη χώρα.

Όπως έχει πει η ίδια το μόνο που έχουν κάνει από κοινού με τον παππού της -αν και μετά τον θάνατό του- είναι ένα: να πουλάνε τους πίνακές του. Είναι το φινάλε μιας σχέσης που δεν υπήρξε ποτέ.