Kείμενο: Σοφία Τριάντου, Βοτανολόγος

Όταν μιλάμε για αυτή, όλες οι αναμνήσεις μας, ευωδιά πλημμυρίζουν. Τι να πρώτο διηγηθώ, από τα παιδικά μας χρόνια, τη βλέπαμε μέσα σ΄ ένα ποτήρι νερό, την Πρωτοχρονιά όποια οικοδέσποινα είχε την τύχη έφτιαχνε αυτήν την υπέροχη σμυρναίικη παραδοσιακή βασιλόπιτα αρωματισμένη με μαστίχα, και χιώτικα κουλουράκια. Όλα γίνονται ένα παραμύθι σαν θυμόμαστε αυτή τη γεύση.

Μαστίχα το όνομά της, προέρχεται από το χάραγμα των φλοιών ή από τα μαστιγώματα στον Μεσαίωνα, του δέντρου Pistacia lentiscus var.

Από εκεί προέρχεται και η λέξη μαστίχα, από το μαστίξ (μαστιξ-γος) = μαστίγιο. Οι Αρχαίοι Έλληνες και οι Λατίνοι γιατροί την ονόμασαν μαστίχην ή mastic. Εντυπωσιάζει όλους τους τόπους και αναρωτιούνται γιατί να μπορεί να τρέχει μαστίχι μόνο στα Μαστιχοχώρια της Χίου, ίσως η γη προικίστηκε για αυτό το σκοπό.

Από τον Ιούνιο αρχίζει η φροντίδα των δέντρων, o καθαρισμός κάτω από την επιφάνεια του δέντρου αποτελεί ιεροτελεστία, είναι το σημείο που θα πέσει η μαστίχα. Αρχικά καθαρίζεται όλη η επιφάνεια κάτω από το δέντρο, έπειτα ξύνεται και καθαρίζεται ο κορμός. Στη συνέχεια σκουπίζουν και πάλι την επιφάνεια κάτω από το δέντρο με σκούπες φτιαγμένες από θυμάρι ή χλωρά σκίνα. Μετά ακολουθεί η κοπριά και τέλος απλώνεται ασπρόχωμα έτσι ώστε η επιφάνεια να είναι καθαρή και  απαλή, αυτό ονομάζεται ασπροχρωμάτισμα ή αμούδισμα.

Μετά ακολουθεί το κέντημα, μ’ ένα ειδικό εργαλείο τραυματίζουν το δέντρο να στάξει το μαστίχι, αυτό επαναλαμβάνεται κάθε τρεις μέρες για έξι εβδομάδες. Η διαδικασία του κεντήματος λέγεται πως δεν έχει αλλάξει εδώ και 2500 χρόνια.

Και από αρχές Αυγούστου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου συλλέγεται και παίρνει τον δρόμο της δημιουργίας.

Διαπιστώνουμε ότι την τίμησαν τα μεγάλα ονόματα στην Ιστορία της Ιατρικής όπως ο Διοσκουρίδης, ο Ιπποκράτης, ο Γαληνός ο Πλίνιος και ο Θεόφραστος. Ο Διοσκουρίδης τόνισε ότι όλο το δέντρο έχει θεραπευτικές ιδιότητες, ο φλοιός, τα φύλλα, οι καρποί ακόμα και οι ρίζες του! Ένα παρασκεύασμα από όλα τα συστατικά του δέντρου σταματούν την αιμορραγία. Ο Ιπποκράτης σύστηνε τη μαστίχα για τις υστερίες και ο Ραζής, γνωστός φιλόσοφος και ιατρός (868-932 μ.Χ) έφτιαχνε χαλασμένα δόντια συνδυάζοντας τη μαστίχα με άργιλο.

Ήταν ανάμεσα στις Μεσαιωνικές συνταγές των μπαχαρικών, βρασμένη με κρασί και μοσχοκάρυδο, την συνδύαζαν με δισκία Μομία και νερό για να σταματήσουν την αιμόπτυση.

Θα αναρωτηθείτε τι είναι το μομία; Σύντομα θα πω ότι μομία είναι ένα μεσαιωνικό παρασκεύασμα που βρισκόταν μέσα σε τάφους νεκρών που έχουν βαλσαμωθεί με μπαχαρικά. Ένας Βενεδικτίνος μοναχός και ιατρός, ο Κωνσταντίνος ο Αφρικάνος (Καρθαγένη 1020; – 1087) καταγράφει συνταγές για σεξουαλικά βοηθήματα προτείνοντας μείγμα από: τζίντζερ, κανέλα, γαλάγγη, μαστίχα, μακροπίπερο, μαύρο πιπέρι και γλυκάνισο, ενώ πρότεινε και έναν πιο απλό αφροδισιακό  συνδυασμό με γάλα και μοσχοκάρφια (Paul Freedman).

Πολύτιμη κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, πολύτιμη και πανάκριβη, τη χρησιμοποιούσαν πολύ για θεραπευτικούς λόγους, ως θυμιατό, ως στοματικό σκεύασμα και λιγότερο στη μαγειρική σε αντίθεση με τη σημερινή εποχή. Ο Ν. Πλάτης μας γράφει πολλά γευστικά μυστικά για τη μαστίχα, μαζί με κάρδαμο αρωματίζει υπέροχα τις ψαρόσουπες, στη Σαουδική Αραβία μπαχαρίζουν με μαστίχα το ρύζι που βράζουν και το βραστό αρνί επίσης που σερβίρουν με μέλι.

Οι μαστιχοπαραγωγοί, μας συμβουλεύουν αν θελήσουμε να τη χρησιμοποιήσουμε στη μαγειρική (την αλέθουμε σε ένα γουδί), οι βοτανολόγοι την προτείνουμε και ως θυμίαμα με φασκόμηλο στο σπίτι, ενώ τη σκόνη για την ανακούφιση του πεπτικού. Δεν ξεχνάμε το υπέροχο μαστιχόνερο ενώ ένα αρωματικό λάδι μαστίχας είναι αυτό που θα γαληνέψει τον χώρο μας.

Μόνο, προσοχή! Αρωματίζει τα γλυκά και τα φαγητά αλλά αν πέσει παραπάνω θα προσφέρει την πικράδα της, που την σπαταλήσαμε χωρίς δισταγμό. Συνήθως δυο τρεις κόκκοι είναι αρκετοί.

Σήμερα δεν έχουμε την τύχη να απολαμβάνουμε τις οδοντογλυφίδες από μαστιχόδεντρα όπως αυτές που χρησιμοποιούσαν οι κυρίες της Ρώμης, όμως κληρονομήσαμε τη μοναδική φυσική τσίχλα του αρχαίου κόσμου και σήμερα τη βρίσκουμε με ελάχιστη επεξεργασία.

Αρωματίστε το χώρο σας με μαστίχα, τις σούπες σας, τα γλυκά, τα κρεατικά σας ακόμα και το σπανάκι σας. Οι αναμνήσεις σας θα μεγαλώσουν!

Λάδι μαστίχας αρωματισμένο με αιθέριο έλαιο πορτοκάλι

Το φυσικό λάδι μαστίχας προέρχεται από το χάραγμα του δέντρου Pistacia lentiscus var. chia, οι ρητινώδη κρύσταλλοι είναι το αποτέλεσμα αυτού του χαράγματος, αυτή είναι μια διαδικασία στα Μαστιχοχώρια της Χίου που περνά από γενιά σε γενιά εδώ και πολλά χρόνια.

Το φυσικό αρωματικό λάδι Μαστίχας με το αιθέριο έλαιο Πορτοκάλι θα βελτιώσει και θα ζεστάνει τη διάθεσή μας: