Με σταθερή παρουσία στην ελληνική δισκογραφία από το 1982 με το δίσκο «40ος παράλληλος», η Μελίνα Τανάγρη συγκαταλέγεται στους καλλιτέχνες που έμειναν πιστοί στη μουσική τους από την αρχή της πορείας τους. Υπογράφοντας η ίδια τη μουσική και τους στίχους στα περισσότερα τραγούδια της, πρόκειται για μια τραγουδοποιό που χρησιμοποιεί τη μουσική ως μέσο έκφρασης και προβληματισμού. Έχει συνεργαστεί με τον Διονύση Σαββόπουλο και συμμετάσχει στο δίσκο «Σείριος» του Μάνου Χατζιδάκι, ενώ το 1987 έκανε όλους να παραμιλούν με το δίσκο της «Βυζάκια έξω λοιπόν». Από τότε και αρκετούς δίσκους αργότερα, κυκλοφόρησε το 2009 -διόλου στάσιμη- το «Διπλό κλικ», σε συνεργασία με «Το Δίδυμο» συνδυάζοντας παλιούς με νέους ήχους. Τη συναντώ σ’ ένα μικρό γωνιακό καφέ στο Μετς και συζητώ μαζί της για τη μουσική, τις εμπειρίες της, αλλά και τις επερχόμενες εμφανίσεις της στο Φεστιβάλ Αθηνών, προτού πεταχθεί στο απέναντι οπωροπωλείο για τα ψώνια της βδομάδας.

ελculture: Από φοιτήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Σκηνογραφίας πώς βρεθήκατε να τραγουδάτε στους «Αχαρνής» του Σαββόπουλου;
Μελίνα Τανάγρη:
Λόγω της ανησυχίας που είχα να ψάξω να βρω τι ήταν αυτό που πραγματικά ήθελα, δοκίμασα πολλά πράγματα. Ξεκίνησα από οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί· μετά απ’ τις πρώτες σπουδές, σπούδασα ηθοποιός, άρχισα να τραγουδάω λίγο στο Παρίσι όπου βρισκόμουν εκείνη την περίοδο και μετά συμμετείχα στους «Αχαρνής» του Σαββόπουλου. Ήταν το πρώτο (δεν θέλω να πω επαγγελματικό) ολοκληρωμένο  πράγμα που έκανα. Μου άρεσε πολύ η δουλειά του Σαββόπουλου και είπα πως αν είναι να ασχοληθώ με το τραγούδι, ας πάω στον καλύτερο, ας πάω σε αυτόν που μου είναι πιο οικείος, που αισθάνομαι πιο κοντά. Τον γνώρισα και η χαρά της συμμετοχής μου στην παράσταση ήταν καθοριστική για αυτό που ακολούθησε.

ελc: Από τον πρώτο δίσκο το 1986, μέχρι τον πιο πρόσφατο το 2009, έχει αλλάξει ο τρόπος που φτιάχνετε τα τραγούδια σας; Σας οδηγεί η ίδια ανάγκη, τα ίδια θέματα, το ίδιο κοινό;
Μ.Τ:
Ο τρόπος που έφτιαχνα τα τραγούδια μου δεν έχει αλλάξει, γιατί ποτέ δεν τα έγραφα ως μουσικός, αλλά ως ερασιτέχνης που χρησιμοποιεί τη μουσική για να εκφράσει πράγματα. Ένας τροβαδούρος γράφει μουσική χωρίς να ξέρει απαραίτητα μουσική· άμα αρχίσεις να λες λαλα μαζί με ορισμένα λόγια μπορείς να το κάνεις, αλλά να πεις ότι είσαι ο μουσικός που θα ανοίξει δρόμους ή που θα θεωρηθεί μουσικός… δεν είμαι με τίποτα. Είμαι ένα άνθρωπος που εκφράζεται και χρησιμοποιώ και τη μουσική για να το καταφέρω αυτό!

Ήμουν πάντα πολύ αυθόρμητη σε σχέση με τις μουσικές επιλογές και τις μουσικές που έγραφα. Στο κοινό μου έμοιαζε πάντα να του αρέσουν αυτά που έκανα, οπότε δεν έκανα ακροβατισμούς, δεν πήγα να γίνω κάτι άλλο. Έγραφα, έκανα το κέφι μου και συνάντησα ανθρώπους που τους άρεσε αυτό που έκανα. Δεν μπήκα δηλαδή στον κόπο να γράψω κάτι με σκοπό να αρέσει στο κοινό. Ούτε θα μου ταίριαζε, ούτε θα μπορούσα να το κάνω έτσι κι αλλιώς, γιατί οτιδήποτε με καταπιέζει με μπλοκάρει τελείως σε όλα τα επίπεδα. Έγραφα πάντα αυθόρμητα.

ελc: Ποιο τραγούδι σας δεν περιμένατε πως θα είχε απήχηση στον κόσμο, αλλά ο αντίκτυπός του σας διέψευσε;
Μ.Τ:
Το «Βυζάκια έξω λοιπόν» δεν ήξερα πώς θα το δεχθεί ο κόσμος, αλλά μετά από μερικές δυσκολίες στην αρχή και διάφορες αντιδράσεις μού έδωσε πολύ χαρά το ότι ο κόσμος το δέχθηκε ακριβώς έτσι όπως το έγραψα. Γενικά όμως, δεν μπαίνω καν στον κόπο να σκεφθώ πώς θα δεχθεί ο κόσμος κάποιο τραγούδι μου. Όταν κάνω κάτι που μου αρέσει και με εκφράζει, ποτέ δεν σκέφτομαι τι θα γίνει. Δεν είχα ποτέ συνεργάτες ή κάποιο παραγωγό ο οποίος να σκεφτόταν έτσι, οπότε δεν με απασχόλησε το θέμα.

ελc: Πώς νιώθετε που το «Βυζάκια έξω λοιπόν» είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ;
Μ.Τ:
Τότε είχα γράψει αυτό το «…το λογαριασμό ποιος τον πληρώνει;» και προφανώς δεν ήξερα τι έλεγα, κι αυτή τη στιγμή πληρώνουμε πολύ ξεκάθαρα το αλαλούμ που είχα διαισθανθεί τότε χωρίς να το έχω καλά καλά συνειδητοποιήσει.

Το ότι έγινε έτσι τελικά έχει νομίζω κάποια νοστιμιά… Προφανώς κάτι με ενοχλούσε από τότε! Όλη αυτή η δήθεν ευημερία, η ψευδαίσθηση μέσα στην οποία ζούσαμε, ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Τα πράγματα αποδείχθηκαν τελικά ραγδαία· μπορεί μερικοί άνθρωποι να γνώριζαν ακριβώς τι θα συμβεί, αλλά εν πάση περιπτώσει δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι τα πράγματα έτσι κι αλλιώς δεν μένουν στάσιμα, ότι τίποτα δεν μένει χωρίς συνέπειες, ότι η ζωή συνεχίζεται, ότι είμαστε αναγκασμένοι να εφευρίσκουμε τρόπους. Κι άμα είσαι και καλλιτέχνης ακόμα περισσότερο…  να κάνεις το μαύρο άσπρο!

ελc: Τι μουσική ακούτε; Ακούτε τη δική σας μουσική ή το αποφεύγετε;
Μ.Τ:
Μου κάνουν κλικ και ακούω όλα τα είδη μουσικής, γενικά όμως δεν ακούω όση μουσική άκουγα παλιότερα. Θα έλεγα ότι μου αρέσουν πολύ οι τραγουδοποιοί, αυτοί δηλαδή που τα κάνουν όλα μόνοι τους φτιάχνοντας ένα κλίμα και βάζοντας, κατά κάποιο τρόπο, μια στάμπα δική τους πάνω σε αυτό που κάνουν. Μ’ αρέσουν τα προσωπικά πράγματα.

Τη δική μου μουσική δεν την ακούω για να χαλαρώσω. Την ακούω όμως όταν θέλω να πάρω απόσταση και να ξανακούσω κάτι. Και λέω «Ρε κοίταξε αυτό μ’ αρέσει ακόμα, θα μου άρεσε ακόμα κι αν το άκουγα από κάποιον άλλο». Υπάρχουν τραγούδια που μου αρέσουν πολύ και άλλα που μου αρέσουν λιγότερο. Όταν ακούω λοιπόν τη μουσική μου το κάνω με μια διάθεση, ούτε κριτικής, ούτε χαλάρωσης, αλλά αυτογνωσίας και διαύγειας.

ελc: Εάν έπρεπε να επιλέξετε τις μελωδίες ενός έλληνα κι ενός ξένου καλλιτέχνη για να σας συντροφεύσουν σ’ ένα καλοκαιρινό road trip, ποιοι θα ήταν αυτοί;
Μ.Τ:
Τον Leonard Cohen οπωσδήποτε, γιατί πρόκειται για μια μουσική που έχει εξελιχθεί πολύ από τότε που πρωτοάκουσα τα τραγούδια του μέχρι πολύ τελευταία. Μ’ αρέσει πολύ!

Από έλληνες θα μπορούσα να πω τον Σαββόπουλο, θα μπορούσα να πω τον Περίδη, θα μπορούσα να πω τον Μάλαμα, αλλά θα το ξανασκεφτόμουνα ανάλογα με τη διάθεση της στιγμής!

ελc: Ποια είναι η γνώμη σας για τη σημερινή μουσική παραγωγή; Υπάρχει κατά τη γνώμη σας «εύκολη μουσική»;
Μ.Τ:
Είναι μια χαρά! Συμβαδίζει με τη ζωή μας. Την καταγράφει όπως την κατέγραφε και παλαιότερα. Παλιότερα η έκφραση ήταν πιο γραμμική και πιο συμβατική, τώρα είναι πιο ελεύθερη, πιο αυθαίρετα προσωπική, πιο ενδιαφέρουσα. Ακόμα «ψάχνεται» και με αυτή την έννοια σίγουρα δεν υπάρχουν αριστουργήματα, υπάρχουν όμως σίγουρα προσωπικοί μικρόκοσμοι.

Τα μπουζούκια από μόνα τους είναι ωραία. Αν αναφέρεσαι στα καψουροτράγουδα και τα ελαφρολαϊκά, στη μουσική αυτή που είναι πάνω κάτω ίδια, ας πούμε ότι τη βαριέμαι! Δεν νομίζω ότι είναι κάτι ούτε που μ’ αρέσει, αλλά ούτε που ασχολούμαι με τ’ ότι υπάρχει. Το βλέπω ότι υπάρχει και ξέρω ότι υπάρχουν άνθρωποι που τους αρέσει, εμένα όμως δεν μου λέει τίποτα. Ούτε καν χιούμορ δεν έχουν όπως τα σκυλάδικα. Δεν έχουν κάτι· λείπει το τσαγανό. Είναι φτιαγμένα στα μέτρα κάποιου για να αρέσει σε κάποιους και δε με αφορά.

ελc: Αντιλαμβάνεστε την τέχνη ως μια μυσταγωγία που σας οδηγεί από μόνη της ή νιώθετε ότι εσείς έχετε το πάνω χέρι σε όλη αυτή την ιστορία;
Μ.Τ:
Σε οδηγεί σαφώς. Οποιαδήποτε έμπνευση και ανάγκη σε οδηγεί. Αν την οδηγήσεις εσύ γίνεται κάτι πολύ πιο μικρό. Εσύ μπορείς φυσικά να συμμαζέψεις αυτό που, σαν αντένα ας πούμε, έχεις συλλάβει δίνοντάς του μετά κάποιο σχήμα, αλλά δεν παύει να είναι αυτό που σε οδηγεί. Αλλιώς μπορείς να πεις ότι θα γράψεις ένα τραγούδι και να βάλεις κάτω ομοιοκαταληξίες κι ένα θέμα και να το κάνεις, αλλά δεν θα έχει την «ιερή φλογίτσα» που χρειάζεται.

ελc: Στις 4 & 5 Ιουνίου θα σας δούμε στο Φεστιβάλ Αθηνών. Ποια η σχέση σας με το Φεστιβάλ και τι να περιμένουμε από τις εμφανίσεις σας που έχουν μάλιστα τον τίτλο «Μια χοροεσπερίδα»;
Μ.Τ:
Μ’ αρέσει πολύ το Φεστιβάλ Αθηνών! Είναι μια γιορτή πολύ ζουμερή κι έχω περάσει πολύ ωραία με παραστάσεις στο φεστιβάλ, ιδίως στην Πειραιώς 260 που είναι και ο χώρος της συναυλίας. Πάντα ήθελα να συμμετάσχω με την ίδια αίσθηση που είχα όταν πήγαινα, ή μάλλον με την οποία έβγαινα από τις παραστάσεις εκεί. Έτσι λοιπόν, έκανα την πρόταση και δέχθηκαν!

«Μια Χοροεσπερίδα» είναι ένας αυθαίρετος τίτλος, γιατί όταν ήμουνα μικρή νόμιζα ότι χοροεσπερίδα είναι ένα μέρος όπου κάνεις το κέφι σου ελεύθερα, και που τα στενάχωρα πράγματα γίνονται χαρούμενα. Με αυτή τη λογική λοιπόν, διάλεξα αυτό το όνομα για τη συναυλία μου στο φεστιβάλ και τη συνόδευσα με μια φωτογραφία από την παιδική μου ηλικία.

Αυτό που θα κάνουμε είναι ένα συνειρμικό ταξιδάκι σε πράγματα δικά μου που μου αρέσουν. Πώς τα έδεσα, που με πήγανε, κειμενάκια που έγραψα, ένα ποίημα και κάποιες κινήσεις που διάλεξα. Όλα αυτά τα συστατικά μαζί θα συνθέσουν κάτι παραπάνω από μια απλή συναυλία· μια παράσταση!

«Μια χοροεσπερίδα» | 4 & 5 Ιουνίου 2014 | Πειραιώς 260