Ο Σαρτρ έδωσε τη διάλεξη Ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός τον Οκτώβριο του 1945, θέλοντας να παρου­σιάσει σε συνο­πτική μορφή τις βασικές θέσεις της φιλοσοφίας του και να την υπερασπιστεί απέναντι σε ορισμένες συχνές παρανοή­σεις.

Η διάλεξη δόθηκε από στήθους και κυκλοφόρησε ως βιβλίο λίγο αργότερα, ελάχιστα επανεπεξεργασμένη. Το βιβλίο αναδείχθηκε στο πιο πολυδιαβασμένο, πιθανότατα, φιλοσοφικό κείμενο του 20ού αιώνα.

Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος, λέει ο Σαρτρ, αλλά θέλει να φαν­τάζεται τον εαυτό του δέσμιο. Το κάνει αυτό, γιατί θέλει ν’ αποποιηθεί την ευθύνη που συνεπάγεται η ελευθερία του. Οι άνθρωποι πλάθουν φαντάσματα —τον θεό, τη μοίρα, τη φύση, την ιστορία, την κοινωνία— που υποτίθεται ότι τους υποχρεώνουν να φέρονται όπως φέρονται. Επικαλούμενοι τα φαντάσματα αυτά, μπορούν κατόπιν να δηλώσουν:

«Δεν έφταιγα εγώ γι’ αυτό που έκανα, δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. Δεν είμαι εγώ υπεύθυνος γι’ αυτό που είμαι, κάτι άλλο, έξω από μένα, μ’ έκανε έτσι». 

Μέσω αυτής της θεμελιώδους αυτοεξαπάτησης οι άνθρωποι προσ­παθούν να κρύψουν απ’ τον εαυτό τους την αγωνία που συνεπάγεται το γεγονός ότι ο καθένας μας αναπόφευκτα ορίζει μόνος το δικό του πεπρωμένο. Όπως λέει ο Σαρτρ, «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος». 

Ο Jean-Paul Sartre γεννήθηκε το 1905 στο Παρίσι, όπου και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, μέχρι το θάνατό του το 1980. Έγραψε φιλο­σοφικά έργα, μυθιστορήματα, θεα­τρικά, ενώ είχε εντονότατη δημόσια παρουσία, παρεμβαίνοντας συστηματικά στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της εποχής του. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναδεικνύεται σε δεσπόζουσα μορφή της γαλλικής σκέψης. Το 1964 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογο­τεχνίας, το οποίο αρνήθηκε να δεχτεί.