Το Club 57 ξεκινά το ‘78 στη Νέα Υόρκη με πυρήνα το υπόγειο της Πολωνικής εκκλησίας Holy Cross του East Village ως ένας εναλλακτικός και ελεύθερος χώρος έκφρασης. Υπό την εποπτεία του καλλιτεχνικού manager Stanley Strychacki περιθωριακοί καλλιτέχνες και φοιτητές, ανεξάρτητες κολεκτίβες και ερασιτέχνες κινηματογραφιστές μοιράζονται τη δουλειά τους σταθερά και με πολύ κέφι, έτσι ώστε πολύ σύντομα ο χώρος εξελίσσεται σταδιακά και οργανικά προς ένα ιδιότυπο χωνευτήρι αντι-ιδεών, μια παταφυσική φυσαλίδα υποκουλτούρας στο κέντρο μιας Νέας Υόρκης σε πολιτικό, ανθρωπιστικό και πολιτιστικό αναβρασμό. Ταυτόχρονα σηματοδοτεί και την ανάδυση του East Village ως το νέο δυναμικό πολιτιστικό κέντρο της πόλης.

John Sex (American, 1956–1990). Acts of Live Art, 1980. Silkscreen. The Museum of Modern Art, New York. Department of Film Special Collections

John Sex (American, 1956–1990). Acts of Live Art, 1980. Silkscreen. The Museum of Modern Art, New York. Department of Film Special Collections

Αν στη δεκαετία του ‘ 70 η πρωτοπορία της αμερικανικής τέχνης ξεκινώντας από την απόρριψη της αυστηρής μυσταγωγίας του αφηρημένου εξπρεσιονισμού αμφισβητεί την υψηλή τέχνη μέσα από στον κυνισμό του μινιμαλισμού και της εννοιολογικής τέχνης από τη μία, και τη διάχυση μέσα στην καθημερινότητα των happenings από την άλλη, στο υπόγειο του αριθμού 57  St. Marks Place μπαίνουν τα σκαριά ενός ακόμα πιο νέου, άναρχου αλλά και ιδιαίτερα πολυπρισματικού ρεύματος αντι-τέχνης.

Στα δέκα χρόνια άλλωστε που έχουν περάσει από το ’68 και μέσα από τα κινήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αναπτύχθηκαν και ενισχύθηκαν μέσα σ’ αυτά -από το Stonewell και το Black Power μέχρι την εξέλιξη του δεύτερου κύματος του φεμινισμού- περιθωριακές, παραμελημένες και αδύναμες ομάδες και κοινότητες διεκδικούν πλέον, δυναμικά και αποφασιστικά, μια παρουσία στις τέχνες -ξεκινώντας βέβαια από εναλλακτικές μορφές και χώρους έκφρασης.

Με επιρροές από Dada και Punk αλλά και Fluxus και Happenings, πολλή μουσική και παραστατικές τέχνες, εναλλακτικό σινεμά, Vauntvill και καμπαρέ και κυρίαρχη την παρουσία και ιδιόμορφη αισθητική της LGBT σκηνής, το Club 57 βγάζει τη γλώσσα στην υψηλή κουλτούρα ενώ ταυτόχρονα επιδεικνύει ένα νέο τρόπο ανάδειξης της τέχνης ως σύνθεσης πολλών εκφάνσεών της, με συλλογικές δουλειές από κολλεκτίβες καλλιτεχνών και ιδιόμορφα curatorial projects από τους βασικούς του συντελεστές Susan Hannaford, Tom Scully, Ann Magnuson και τον φοβερό και τρομερό Keith Haring.

Με κοινό παρονομαστή το πικρό χιούμορ -το AIDS ήδη θερίζει-, τον οξύ σαρκασμό και τη συνειδητή άρνηση να πάρουν τον εαυτό τους στα σοβαρά οι συμμετέχοντες καταπιάνονται αδυσώπητα με το νέο-αναδυόμενο θέμα του gender, τον καπιταλισμό, τον ψυχρό πόλεμο, την υπερκατανάλωση και τη σεξουαλική απελευθέρωση.

Youth against Death. 1980. Photograph by Katherine Dumas. From left: Nancy Ulrich, Scott Covert, Frank Holliday, and Natalya Maystrenko. Courtesy the Estate of Katherine Dumas.

Youth against Death. 1980. Photograph by Katherine Dumas. From left: Nancy Ulrich, Scott Covert, Frank Holliday, and Natalya Maystrenko. Courtesy the Estate of Katherine Dumas.

Η έκθεση του MoMA Club 57: Film, Performance, and Art in the East Village, 1978–1983 τοποθετημένη στα φουαγιέ των θεάτρων του μουσείου -ώστε να συνοδεύεται από σχετικές ταινίες, ντοκιμαντέρ, αναγνώσεις και performances- είναι πολύχρωμη, ψυχεδελική, αστεία, περιεκτική και πλήρως ενημερωτική με αξιοσημείωτα ενδιαφέρον οπτικοακουστικό υλικό, φιλμς, εγκαταστάσεις, ζωγραφική, σκίτσα και κοστούμια, αφίσες, φωτογραφίες και αντικείμενα από εκθέσεις, πάρτι ή εκδηλώσεις ενδεικτικές του κλίματος μιας πολυτάραχης και γόνιμης εποχής της μητρόπολης των τεχνών αλλά και ολόκληρου του δυτικού κόσμου.

Installation view of Club 57: Film, Performance, and Art in the East Village, 1978–1983, The Museum of Modern Art, New York, October 31, 2017-April 8, 2018. © 2017 The Museum of Modern Art. Photo: Robert Gerhardt

Installation view of Club 57: Film, Performance, and Art in the East Village, 1978–1983, The Museum of Modern Art, New York, October 31, 2017-April 8, 2018. © 2017 The Museum of Modern Art. Photo: Robert Gerhardt

Valentine’s Day Repose, 1982. Photograph by April Palmieri. Pictured: Katy K and John Sex in the window of Fiorucci. Courtesy the artist.

Valentine’s Day Repose, 1982. Photograph by April Palmieri. Pictured: Katy K and John Sex in the window of Fiorucci. Courtesy the artist.

Εκτός από τους πρωταγωνιστές της ιδιόμορφης αυτής της σκηνής όπως οι Keith Harring, John Sex και Tseng Kwong Chi, βρίσκει κανείς να κάνουν περάσματα, ομιλίες και περιστασιακές συμμετοχές ονόματα όπως ο Fab 5 Freddy, η Divine και η Cookee Muller, ο Klaus Nomi ή ακόμα και ο John Cage.

Αν και βέβαια το MoMA -συμπεριλαμβανομένου του MoMA PS1 στο Long Island- είναι απαραίτητα ο πρώτος σταθμός για όποιον βρεθεί στη Νέα Υόρκη και αγαπάει την τέχνη οι πιθανοί επόμενοι προορισμοί του είναι αναρίθμητοι. Προσωπικά ξεχώρισα δύο ακόμα εκθέσεις που δεν πρέπει κανείς να χάσει αν βρεθεί στο Μεγάλο Μήλο αυτό τον καιρό:

Κατά πρώτον την τεράστια έκθεση για τον David Bowie, που οργάνωσε το V&A πριν πέντε χρόνια με ρεκόρ προσέλευσης, και φέτος φιλοξενείται στο Brooklyn Museum (μια εξαιρετική ευκαιρία να διασχίσει κανείς την περίφημη γέφυρα και να επισκεφτεί το υπέροχο και κινηματογραφικό Brooklyn εκτός των άλλων).

© Frank W.Ockenfels 3

© Frank W.Ockenfels 3

Η έκθεση David Bowie is λειτουργεί εξαιρετικά μετά το Club 57, αφού αποτελεί, πέραν από ένα εξαιρετικό πολυδιάστατο πορτραίτο ενός από τους σημαντικότερους, επιδραστικότερους και πιο αγαπημένους μουσικούς της ροκ του 20ού αιώνα, μια επιμελή απόδοση του μουσικού ροκ τοπίου όπως εξελίχθηκε στην Ευρώπη κυρίως στις δεκαετίες ’70 και ’80. Το οπτικοακουστικό υλικό είναι άφθονο -από κοστούμια, εξώφυλλα δίσκων, φωτογραφίες, έργα τέχνης και βίντεο κλιπ μέχρι και δείγμα της περίφημης βιβλιοθήκης του– η μουσική διαρκής μέσα από ακουστικά που συνοδεύουν τον επισκέπτη σε όλη τη έκταση της έκθεσης και το κλίμα ιδιαιτέρως συγκινητικό, μόλις δυο χρόνια μετά τον θάνατο του Ziggy Stardust. Ο ίδιος ο Bowie μάλιστα μόνος του είχε ζητήσει να τελειώσει αυτή η έκθεση στη Νέα Υόρκη γιατί πάντα τη θεωρούσε δεύτερο σπίτι του.

Stage set model for the Diamond Dogs tour 1974 - ©Victoria and Albert Museum

Stage set model for the Diamond Dogs tour 1974 – ©Victoria and Albert Museum

(Το Brooklyn Museum παρεμπιπτόντως φιλοξενεί και ένα από τα πιο σημαντικά έργα φεμινιστικής τέχνης: το υπέροχο Dinner Party της Judy Chicago που όσοι είναι πιο τυχεροί από εμένα και βρεθούν εκεί αυτό τον καιρό θα έχουν την ευκαιρία να επισκεφτούν-όταν πήγα εγώ δυστυχώς ήταν κλειστό).

Judy Chicago (American, born 1939). The Dinner Party, 1974–79. Ceramic, porcelain, textile, 576 × 576 in. (1463 × 1463 cm). Brooklyn Museum, Gift of the Elizabeth A. Sackler Foundation, 2002.10. © Judy Chicago. (Photo: Donald Woodman)

Judy Chicago (American, born 1939). The Dinner Party, 1974–79. Ceramic, porcelain, textile. Brooklyn Museum, Gift of the Elizabeth A. Sackler Foundation, 2002.10. © Judy Chicago. (Photo: Donald Woodman)

Κατά δεύτερον την καταπληκτική ατομική-αναδρομική του Βιετναμέζου- Δανέζου εικαστικού Danh Vo Take my breath away στο Guggenheim Museum, το οποίο αποτελεί αναπόφευκτο προορισμό άλλωστε αφού πρόκειται για ένα από τα πιο εντυπωσιακά κτήρια της πόλης και από τα πιο γνωστά έργα του Frank Lloyd Wright.

Εδώ πέραν από τη μοναδική αρχιτεκτονική του μουσείου, ή μάλλον παράλληλα με αυτή αφού η έκθεση εξελίσσεται καθώς ο επισκέπτης ανεβαίνει σταδιακά τον σπειροειδή διάδρομο μέσα από τον οποίο αναπτύσσεται η όλη κατασκευή του μουσείου, μπορεί κανείς να γνωρίσει τη δουλειά 15 χρόνων ενός πολύ ιδιαίτερου και ευφυή καλλιτέχνη.

Danh Vo: Take My Breath Away

Danh Vo: Take My Breath Away

Danh Vo: Take My Breath Away on view February 9, 2018-May 9, 2018

Η δουλειά του Danh Vo συνδυάζει το χιούμορ και την οξεία κριτική σε θέματα που αφορούν στην εξουσία, τη θρησκεία, την αποικιοκρατία και τη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης μέσα από αυτά, με τον τρόπο που έχουμε συναντήσει σε καλλιτέχνες όπως ο Hans Haacke ή ο Aiweiwei συχνά όμως μέσα από ένα πρίσμα προσωπικής εμπλοκής, χρησιμοποιώντας πολλά προσωπικά ντοκουμέντα και αφηγήσεις.

Danh Vo: Take My Breath Away

Danh Vo: Take My Breath Away

Τα έργα του είναι συνθέσεις αντικειμένων που έχει με διάφορους τρόπους αποκτήσει -βρει ή αγοράσει- και που τις περισσότερες φορές κουβαλούν μια ιστορία ή μάλλον την Ιστορία την ίδια (όπως για παράδειγμα οι ευχαριστήριες επιστολές του Κίσινγκερ στον κριτικό θεάτρου Leonard Lyons ή οι πολυέλαιοι από το ξενοδοχείο όπου υπογράφηκε η παύση των επιχειρήσεων των Η.Π.Α. στο Βιετνάμ ή οι καρέκλες από το γραφείο του John F. Kennedy) η οποία τελικά έτσι γίνεται ένα από τα δομικά υλικά του. Άλλοτε πάλι κάνει επεμβάσεις-σχόλια στους χώρους όπου εκθέτει, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση που έχει αφαιρέσει το κάλυμμα του περίφημου θόλου του Guggenheim έτσι ώστε να μπαίνει φυσικό φως και να βοηθάει την ανάπτυξη των φυτών που τοποθέτησε σε διάφορα σημεία του μουσείου σε κεραμικές γλάστρες ζωγραφισμένες από τον ίδιο.

Η δουλειά του όμως δε σταματάει ούτε εκεί. Με τη βοήθεια του καλλιγράφου πατέρα του –και συνεργάτη του σε πολλές του δουλειές που παρουσιάζονται στην έκθεση- έχει χαράξει με το χέρι στα παράθυρα της ροτόντας του μουσείου, με καλλιγραφικούς χαρακτήρες στη γλώσσα του, στίχους από το συγκρότημα Xiu Xiu καθώς και τον τίτλο της έκθεσης, ενώ κατά τη διάρκεια του Μαρτίου και συμπληρωματικά στην έκθεση είχαν προγραμματιστεί ειδικές προβολές ταινιών που επέλεξε ο ίδιος ο καλλιτέχνης ως ενδεικτικές της σχέσης της δουλειάς του με την Popular Culture.

Κλείνω τη βόλτα μου στην Νέα Υόρκη με ένα μικρό θεατρικό tip: αν βρεθείτε στην πόλη μην παραλείψετε να δείτε το χοροθεατρικό project Sleep no more, βασισμένο στον Σεξπηρικό Μάκβεθ, που λαμβάνει χώρα στους πέντε ορόφους του McKittrick Hotel στο Chelsea. Η παράσταση της ομάδας Punchdrunk που παίζεται από το 2011 στο Μανχάταν με φανατικό κοινό που το βλέπει και το ξαναβλέπει -υπήρξαν θεατές που το έχουν δει πάνω από 100 φορές– είναι από τα πιο ιδιόμορφα, γοητευτικά, στοιχειωτικά και αναπάντεχα θεατρικά δρώμενα που μπορεί να δει κανείς αυτή την εποχή.

Info:

Club 57: Film, Performance, and Art in the East Village, 1978–1983 | 31 Οκτωβρίου – 18 Απριλίου 2018 | The Roy and Niuta Titus Theater Galleries, ΜοΜΑ

David Bowie is | 2 Μαρτίου– 15 Ιουλίου 2018 | Morris A. and Meyer Schapiro Wing and Iris and B. Gerald Cantor Gallery, 5th Floor | Brooklyn Museum

Danh Vo: Take My Breath Away | 9 Φεβρουαρίου – 9 Μαΐου 2018 | Guggenheim Museum, Νέα Υόρκη

Sleep no more | The McKittrick Hotel | Μάρτιος 2011 – ongoing